Du lịch Đông Nam Á tái định vị giữa khủng hoảng Trung Đông
Các quốc gia như Malaysia, Indonesia và Thailand đang điều chỉnh chiến lược du lịch. Du lịch Đông Nam Á đang thay đổi. Các công ty lữ hành tăng cường khai thác tour nội Á. Nguyên nhân là sự suy giảm nhu cầu đi chơi đường dài bởi hạn chế không phận và chi phí tăng cao.
Lượng tour lao dốc, du lịch Đông Nam Á chuyển mình tức khắc
Lượng đặt tour tới Trung Đông lao dốc từ tháng 3 sau các cuộc không kích của Mỹ và Israel nhằm vào Iran hôm 28/2. Không thể chậm hơn, công ty lữ hành IBC Tours & Travel của Malaysia đã nhanh chóng ra tay. Đó là tung ra 32 gói tour mới tập trung vào Đông Nam Á và các điểm đến gần hơn.
“Khoảng 80% hoạt động kinh doanh của chúng tôi bị ảnh hưởng từ đầu tháng 3… Giờ đây chúng tôi cung cấp các lựa chọn du lịch thay thế không phải quá cảnh qua Trung Đông”. Giám đốc điều hành Mohammad Rizal cho biết.
Ông là một trong nhiều doanh nghiệp du lịch Đông Nam Á phải gấp rút thích nghi. Lí do là hàng chục nghìn chuyến bay trên toàn cầu bị hủy hoặc đổi lộ trình.
Việc đóng cửa không phận, các hạn chế bay, tình trạng thiếu nhiên liệu đã làm gián đoạn hàng không. Trong khi, hành trình bay đường dài vốn phụ thuộc vào các trung tâm trung chuyển lớn như Dubai hay Doha. Việc này đã làm thay đổi đáng kể cách thức di chuyển của du khách.
Du lịch Đông Nam Á... vào cuộc tái cơ cấu
Các nước như Malaysia, Indonesia và Thái Lan hiện đang tái cơ cấu chiến lược du lịch. Dễ thấy là họ muốn bù đắp sự sụt giảm lượng khách đường dài từ châu Âu và Trung Đông. Đồng thời, các hãng lữ hành trong khu vực cũng đẩy mạnh các sản phẩm nội Á.
Tuy nhiên, giới quan sát cho rằng quá trình điều chỉnh này sẽ không hề dễ dàng. Lí do nhiều quốc gia Đông Nam Á từ lâu phụ thuộc vào khách phương Tây. Trong khi hành vi và mức chi tiêu của nhóm khách đường ngắn có nhiều khác biệt.
Vẫn còn sớm để khẳng định sự bền vững của xu hướng này khi căng thẳng Trung Đông hạ nhiệt. Nhưng một tín hiệu tích cực là nhu cầu ngành này nhìn chung vẫn khá mạnh trên toàn cầu.
Chuyển hướng sang khách đường ngắn
Thông thường, thị trường đường ngắn là các điểm đến trong vòng 3 giờ bay. Trong khi đó, thị trường đường dài là trên 6 giờ bay.
“Khách từ Trung Đông hiện gần như bằng 0. Họ hoãn kế hoạch tới cuối năm. Nhưng chúng tôi vẫn chưa biết khi nào họ quay lại vì chiến sự hiện rất khó lường. Dù vậy, tổng lượng khách quốc tế trong tháng 3 vẫn khá tích cực”. Bà Mint Leong - Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Inbound Malaysia cho biết.
Tại Thái Lan, bà Pimpisa Sukapasert - Giám đốc truyền thông và marketing khu nghỉ dưỡng Pullman Phuket Panwa Beach Resort, cho biết thêm một thông tin đáng chú ý. Lượng khách Trung Đông giảm từ 30 - 50% kể từ khi chiến sự bùng phát. Dữ liệu đầu tháng 3 cũng cho thấy lượng khách từ Đức, Nga, Anh, Pháp và Israel giảm mạnh.
Theo ông Seyfi, Phó giáo sư chuyên ngành địa lý du lịch tại Đại học Oulu (Phần Lan), đi chơi đường dài hiện trở nên khó dự đoán hơn. Nguyên nhân là do gián đoạn không phận, giá nhiên liệu tăng và tâm lý e ngại của du khách.
“Thời gian di chuyển dài cùng nguy cơ chậm chuyến khiến các hành trình đường dài kém hấp dẫn”. Ông Siamak cho biết, các thị trường khu vực như Singapore, Ấn Độ và Trung Quốc vẫn ổn định hơn. Trong khi những du khách nhạy cảm về giá có xu hướng chọn các chuyến đi ngắn ngày. Việc này, tương tự giai đoạn đại dịch Covid-19.
Trong lúc gián đoạn các trung tâm trung chuyển vùng Vịnh, giá vé một số tuyến châu Âu cũng tăng gần gấp đôi. Điều đó khiến du khách chuyển hướng sang các hành trình ngắn và ổn định hơn.
“Ba yếu tố đó đang khiến nhu cầu đổ dồn vào du lịch nội Á. Và các điểm đến cũng đang phản ứng theo hướng này”, bà Nisha Bakar, một chuyên gia tư vấn nhận định.
Lấy khách châu Á làm trọng tâm thu hút
Tổng lượng khách quốc tế chưa sụt giảm nghiêm trọng. Nhưng đừng vội mừng.
Tại Hội nghị ngành du lịch Singapore 2026 ngày 8/5, đã hé lộ những khó khăn. Theo Tổng giám đốc Tổng cục Du lịch Singapore Melissa Ow, nhu cầu của khách dự kiến sẽ chững lại trong thời gian tới do xung đột và bất ổn toàn cầu.
Tuy nhiên, lượng khách khu vực tới Singapore vẫn ổn định. Tháng 3, lượng khách quốc tế tới đảo quốc sư tử tăng 10% so với cùng kỳ năm trước. Điều này đến từ sự tăng trưởng mạnh nguồn khách từ Indonesia, Trung Quốc và Malaysia.
Malaysia cũng cho biết lượng khách từ Tây Á giảm 27,2% kể từ khi chiến sự bùng phát. Khách từ châu Phi cũng giảm 8,4%. Ngày 31/3, Bộ Du lịch, Nghệ thuật và Văn hóa Malaysia thông báo sẽ ưu tiên các thị trường ổn định và hiệu quả cao. Cụ thể tại châu Á như Trung Quốc, Việt Nam, Indonesia, Thái Lan, Nhật Bản, Hàn Quốc, Ấn Độ và Bangladesh.
Malaysia đồng thời công bố một loạt đường bay mới dự kiến khai thác từ tháng 10. Gồm các tuyến Phuket - Penang của AirAsia. Banda Aceh - Kuala Lumpur của Batik Air. Trùng Khánh - Kota Kinabalu của Chongqing Airlines. Khách Đông Nam Á hiện chiếm khoảng 70% tổng lượng khách quốc tế tới Malaysia trong quý I/2026.
Indonesia cũng triển khai chiến lược tương tự. Đó là tập trung vào các thị trường gần như Malaysia, Singapore, Trung Quốc, Hàn Quốc, Australia và New Zealand.
Trong khi đó, Thái Lan đang đẩy mạnh thu hút khách từ Trung Quốc, Malaysia và Ấn Độ. Lượng khách Trung Quốc tới Thái Lan trong tháng 3/2026 tăng 38% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, tổng lượng khách quốc tế đến Thái Lan trong 4 tháng đầu năm 2026 vẫn giảm 3,45% so với cùng kỳ năm ngoái.
Bài toán doanh thu và cạnh tranh khốc liệt
Theo các chuyên gia, việc chuyển hướng sang khách đường ngắn khó diễn ra suôn sẻ và nhanh chóng.
“Một du khách châu Âu có thể ở Đông Nam Á 2 tuần. Họ chi tiêu nhiều cho khách sạn cao cấp, tour và mua sắm. Trong khi khách từ Singapore có thể chỉ ở cuối tuần và chi ít hơn đáng kể. Vậy, nhiều nước có thể phục hồi tốt về lượng khách nhưng vẫn hụt doanh thu”, ông Seyfi phân tích.
Tại Phuket, khách đường dài hiện chỉ chiếm khoảng 1/3 lượng khách. Nhưng họ lại đóng góp gần một nửa doanh thu nhờ mức chi tiêu cao hơn. Bà Sukapasert đã đưa ra cảnh báo. Phuket có thể mất tới 600.000 lượt khách và khoảng 40 tỷ baht (1,23 tỷ USD) doanh thu. Chuyện này sẽ xảy ra nếu xung đột kéo dài hơn 8 tuần.
Ngoài ra, các quốc gia Đông Nam Á hiện cũng cạnh tranh trực tiếp để giành cùng một nhóm khách. Đặc biệt là khách Trung Quốc và Ấn Độ.
“Nếu nhiều quốc gia cùng quảng bá những trải nghiệm tương tự như biển, mua sắm hay văn hóa. Cạnh tranh về giá sẽ là điều không thể tránh khỏi”, ông Seyfi nhận định.
Chuyên gia Nisha Abu Bakar cũng cho rằng phần lớn trải nghiệm du lịch tại Đông Nam Á; từ biển chỉ dẫn, hệ thống thanh toán đến nội dung hướng dẫn, vẫn chủ yếu phục vụ du khách phương Tây.
“Thu hút khách Trung Quốc, Ấn Độ, Indonesia hay Hàn Quốc không đơn giản chỉ là dịch ấn phẩm quảng cáo sang ngôn ngữ khác. Nó đòi hỏi phải thiết kế lại toàn bộ hành trình trải nghiệm của du khách”, bà Nisha nhấn mạnh.
Nhu cầu du lịch vẫn mạnh
Dù đối mặt nhiều thách thức, giới chuyên gia cho rằng, du lịch đường dài sẽ không biến mất. Các quốc gia sẽ hướng tới chiến lược cân bằng hơn giữa khách đường dài và khách khu vực. Một điểm sáng là xung đột Trung Đông dường như chưa làm giảm nhu cầu của khách.
“Trong phần lớn trường hợp, khách hàng chỉ chuyển hướng sang các điểm đến tại châu Á hoặc những nơi họ cảm thấy an toàn và ổn định hơn”, ông Mohamed Nafis Abdul Rahman - Giám đốc công ty du lịch TravelConnect tại Singapore cho biết.
Các điểm đến Đông Nam Á như Sabah, Penang, TP HCM, Phú Quốc, Sa Pa, Hà Nội, Lombok và Labuan Bajo đang rất... xanh. Đó là điểm nằm trong nhóm lựa chọn phổ biến của khách hàng công ty này.
Một du khách Singapore tên Chan cho biết, anh từng dự định tới Bồ Đào Nha vào mùa hè. Nhưng hiện cân nhắc chuyển sang Indonesia hoặc Nhật Bản.
“Với giá vé máy bay hiện nay và những lo ngại về tình hình thế giới, tôi vẫn muốn đi du lịch nhưng có lẽ sẽ ưu tiên Đông Á hoặc Đông Nam Á để tiết kiệm chi phí và yên tâm hơn”, người đàn ông 42 tuổi nói.
Dẫu vậy, không phải ai cũng từ bỏ các chuyến đi xa. Monica Lawrence (31 tuổi), hiện sống tại Singapore, vẫn quyết định tới Ba Lan vào cuối tháng 5 này để thăm gia đình bạn trai. Chị chấp nhận dù phải đổi hãng bay nhằm tránh quá cảnh qua khu vực Vùng Vịnh.
