Du lịch miền Trung: Quy hoạch nhiều sân bay, lợi gì?
Không đơn thuần là quy hoạch giao thông đường không, mà Nhà nước đang “vẽ lại” bản đồ du lịch miền Trung trong nhiều thập niên tới.
Du lịch... siêu vùng
Quyết định phê duyệt điều chỉnh Quy hoạch hệ tống cảng hàng không toàn quốc, thời kỳ 2021 - 2023, tầm nhìn 2025 vừa được Bộ Xây dựng ban hành.
Ở miền Trung, sân bay quốc tế Đà Nẵng tiếp tục giữ vị thế trung tâm hàng không lớn nhất khu vực. Nếu cộng cả sân bay quốc tế Chu Lai, tổng công suất thiết kế đến năm 2030 đạt khoảng 35 triệu hành khách/năm. Con số này vượt xa các địa phương còn lại, là “siêu vùng du lịch” miền trung.
Trên thực tế, Đà Nẵng hiện không chỉ đón khách cho chính mình. Một du khách hạ cánh ở Đà Nẵng có thể đi xe vài giờ đến hàng loạt điểm đến khác. Hạ tầng hàng không vì vậy đang kéo theo sự hình thành của một vùng du lịch liên tỉnh.
Dịp nghỉ lễ vừa qua, một lượng khách khổng lồ đổ về Đà Nẵng. Địa phương này đã đón hơn 1,46 triệu lượt khách. Tổng doanh thu từ khách du lịch đạt 5.727 tỷ đồng, vượt xa nhiều năm trước đây.
Sân bay nhỏ, nhưng... có võ
Nhìn sang bên kia đèo Hải Vân. Cảng hàng không quốc tế Phú Bài được quy hoạch công suất 7 triệu hành khách/năm. Với Huế, đây là bước chuyển rất lớn. Trong nhiều năm, Huế bị xem là điểm đến vệ tinh của Đà Nẵng. Lý do là hạn chế về hạ tầng tiếp cận. Nay Huế có cơ hội đón khách trực tiếp nhiều hơn. Đặc biệt là các đường bay quốc tế và charter phục vụ tham quan di sản.
Điều đáng chú ý là quy mô 7 triệu hành khách/năm không hề nhỏ. Đặc biệt là khi dân số Huế chỉ khoảng 1,2 triệu người, quy mô kinh tế lại khá khiêm tốn. Đây là bước tiến khởi phát. Từ chỗ chỉ là điểm tham quan trong ngày, dần trở thành điểm đến độc lập hơn trong tương lai.
Trong khi đó, sân bay Quảng Trị cùng sân bay Đồng Hới được quy hoạch tổng công suất khoảng 4 triệu hành khách/năm. Con số này khiêm tốn hơn nhiều so với Đà Nẵng hay Huế. Nhưng nó định hình cái nhìn khác. Rằng, khu vực Bắc Trung Bộ đang được định hướng phát triển tham quan theo mô hình phân tán thay vì tập trung.
Quảng Trị lâu nay chủ yếu nổi tiếng với tìm hiểu DMZ, ký ức chiến tranh và hành hương tâm linh. Có sân bay riêng, rút ngắn thời gian tiếp cận đã đành. Mà sân bay còn giúp Quảng Trị thoát khỏi tình trạng “đi ngang qua” trong hành trình chung.
Đáng chú ý là dù sân bay Đồng Hới có công suất thiết kế tới 3 triệu hành khách/năm, diện tích đất cần sử dụng chỉ khoảng 194ha. Trong khi sân bay Quảng Trị thiết kế 1 triệu hành khách nhưng diện tích cần lấy lại hơn 317ha. Dường như, ngoài sân bay, địa phương còn nhường dư địa cho các vai trò khác trong tương lai.
Nhìn rộng hơn, một “vệt hàng không” đang hình thành dọc miền Trung. Ngoài Đà Nẵng, Huế và Quảng Trị, các sân bay khác trong khu vực cũng được mở rộng mạnh. Đó là sân bay Vinh khoảng 8 triệu hành khách/năm. Sân bay Thọ Xuân khoảng 5 triệu. Ngoài ra còn cụm sân bay Pleiku và Sân bay Phù Cát khoảng 9 triệu. Còn cụm sân bay Buôn Ma Thuột và sân bay Tuy Hòa khoảng 8 triệu.
Đặc biệt, sân bay Cam Ranh cùng sân bay Thành Sơn đạt tổng công suất tới 26,5 triệu hành khách/năm, gần ngang với Đà Nẵng. Điều này cho thấy Nam Trung Bộ đang nổi lên, hút khách ở phân khúc nghỉ dưỡng biển.
Để chứng minh cho lập luận trên có thể lấy số liệu trên 1,5 triệu lượt khách, trong đó có 124.500 lượt khách quốc tế đã chọn Khánh Hòa làm điểm dừng chân trong dịp nghỉ lễ 30/4 và 1/5 vừa qua.
Cạnh tranh hay "đóng cửa"?
Miền Trung đất chật người thưa nếu so với 2 đầu đất nước. Nhưng theo quy hoạch, đến năm 2030 lại có tới 6 sân bay quốc tế. Đó là Đà Nẵng, Chu Lai, Phú Bài, Cam Ranh, Vinh và Thọ Xuân. Điều đó cho thấy Nhà nước đang nhìn miền Trung không chỉ như một dải đất ven biển nghèo. Mà như một hành lang du lịch – logistics – dịch vụ xuyên Việt.
Tuy nhiên, quy hoạch sân bay không có nghĩa là sẽ tự động có khách. Sân bay chỉ là “cửa vào”. Điều quyết định vẫn là địa phương có mời và giữ được du khách đến và ở lại hay không.
Đà Nẵng thành công vì có hệ sinh thái hoàn chỉnh với biển, núi, di sản. Khánh Hòa mạnh vì nghỉ dưỡng biển quy mô lớn. Huế đang tìm cách kéo dài thời gian lưu trú bằng di sản và văn hóa. Quảng Trị thì đứng trước bài toán khó hơn: làm sao biến ký ức chiến tranh thành trải nghiệm đủ sâu để du khách không chỉ ghé qua vài giờ rồi rời đi?
Nhìn từ quy hoạch hàng không, có thể thấy miền Trung đang bước vào một giai đoạn cạnh tranh mới. Ở đó, mỗi địa phương phải chứng minh khả năng biến sân bay thành động lực cho một nền kinh tế du lịch thực sự.
