Câu chuyện nông nghiệp hôm nay
Cuộc ‘lật đổ’ ngoạn mục trên cánh đồng Lệ Thủy:KỲ CUỐI |Đưa ngô sinh khối vào cánh đồng lúa tái sinh
Gần ba thập kỷ qua, hơn 8.500ha lúa tái sinh - thứ "lộc trời" từng cứu đói giảm nghèo một thời ở Lệ Thủy (Quảng Trị) - nay đã đi vào đoạn kết. Khi những mô hình sản xuất hai vụ đầy quả cảm từ hợp tác xã đến những người trẻ bỏ phố về quê bắt đầu đơm hoa kết trái trên vùng đất khó, thì đó không chỉ là chuyện thay đổi một mùa vụ, mà là cuộc đại phẫu tư duy canh tác để hồi sinh những cánh đồng vàng trù phú.
Loạt bài của Nông Thôn Việt sẽ giúp bạn đọc hình dung chuyện đổi thay này.
.jpg)
Mô hình sản xuất ngô sinh khối trồng trên đất lúa kém hiệu quả trong vụ hè thu cho năng suất cao, sẽ được mở rộng trên cánh đồng lúa tái sinh.
Trong vụ hè thu năm 2026, Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị triển khai mô hình "Chuyển đổi đất lúa kém hiệu quả sang trồng ngô sinh khối gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm" cho 85 hộ dân các xã Trường Ninh, Trường Phú, Phong Nha với tổng diện tích 34 ha. Ông Trần Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị cho hay: “Chúng tôi hy vọng, rằng mô hình sẽ là điều kiện để các địa phương chuyển đổi và hình thành các vùng sản xuất cây trồng cạn quy mô tập trung, với ngô sinh khối là chủ lực”.
Tín hiệu vui từ ngô sinh khối
Mô hình sử dụng giống ngô lai đơn F1 biến đổi gen NK 7328 Bt/GT của Công ty TNHH Syngenta Việt Nam, trồng trên đất vàm, vàm cao (đất cằn, dễ bị thiếu nước), vụ đông xuân sản xuất lúa, vụ hè thu thường xuyên thiếu nước.
Thực tế cho thấy, các mô hình triển khai sản xuất ngô sinh khối đã cho nhưng ưu điểm vượt trội. Đó là sự thích nghi tốt với điều kiện đất lúa chuyển đổi và điều kiện thời tiết bất lợi trong vụ hè thu. Thời gian sinh trưởng và thu hoạch sau 81 ngày gieo.
Theo bà con nông dân và các hợp tác xã tham gia thực hiện mô hình, thì dù đầu vụ có nắng nóng kéo dài, nhưng cây ngô vẫn sinh trưởng phát triển tốt. Khi thu hoạch năng suất đạt khoảng 50 tấn/ha.
Tại Hợp tác xã Vạn Phúc (xã Trường Ninh), mô hình thực hiện trên diện tích 10ha ruộng thiếu nước, bỏ hoang vụ hè thu. Ông Ngô Đình Thành, Giám đốc Hợp tác xã cho hay, năng suất đạt khoảng 54 tấn/ha. “Với giá bao tiêu 1.200 đồng/kg tại ruộng, mô hình đạt doanh thu khoảng 65 triệu đồng/ha, lợi nhuận trên 20 triệu đồng/ha”- ông Thành nói.
Cánh đồng vụ lúa vụ ngô
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị, vụ hè thu năm 2026 Quảng Trị có gần 9,5 nghìn ha đất lúa không tổ chức sản xuất vì không đủ điều kiện sản xuất do thiếu nước. Hơn 8.500ha tại các địa phương thuộc huyện Lệ Thủy (cũ) đang làm lúa tái sinh…
Đây là diện tích có thể chuyển đổi cơ cấu cây trồng, thực hiện liên kết sản xuất với các tổ chức, doanh nghiệp để phát huy tiềm năng đất đai, tăng thu nhập cho bà con nông dân.
Mô hình sản xuất ngô sinh khối được liên kết bao tiêu sản phẩm với Cổ phần Chăn nuôi Dương Gia Quảng Bình. Việc ký kết được thực hiện ngay từ đầu vụ nên bà con nông dân yên tâm.
Theo ông Đoàn Xuân Kiện, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Chăn nuôi Dương Gia Quảng Bình, mỗi năm doanh nghiệp chăn nuôi khoảng 30 ngàn con bò thương phẩm. Lượng thức ăn (ngô sinh khối) cần và đủ khoảng 100 ngàn tấn. Trong đó có 85 ngàn tấn ủ chua chế biến và 15 ngàn tấn phối trộn làm thức ăn tươi. Ngoài ra, doanh nghiệp còn thu mua khoảng 5 ngàn tấn rơm khô để phục vụ chăn nuôi.
“Theo tính toán, với quy mô này, chúng tôi cần khoảng 2.000ha ruộng để trồng ngô. Đảm bảo được nguồn thức ăn, quy mô tổng đàn cũng sẽ được tăng lên và đồng nghĩa với diện tích trồng ngô cũng tăng lên”- ông Kiện nói.
Cũng theo ông Kiện, việc canh tác ngô sinh khối đảm bảo không sợ mất mùa và bà con nông dân có thu nhập cao. “Các ngành, các địa phương có cơ chế cho việc tích tụ ruộng đất thì doanh nghiệp sẽ đầu tư vào sản xuất và phát triển chăn nuôi gia súc. Nhiều doanh nghiệp vào cuộc thì diện tích ruộng được sử dụng hữu ích càng nhiều. Từ cánh động bỏ hoang vụ hè thu hoặc làm lúa tái sinh sẽ trở thành cánh đồng vụ lúa, vụ ngô sinh khối chắc ăn”- ông Kiện nói thêm.
Ngô sinh khối cho lãi trên 15 triệu đồng/ha
Xã Trường Phú (Quảng Trị), gồm các xã Mỹ Thủy, Trường Thủy, Phú Thủy (huyện Lệ Thủy cũ) sáp nhập lại. Tại địa phương này có diện tích lúa tái sinh khá lớn.
Mô hình ngô sinh khối được thực hiện tại Hợp tác xã sản xuất dịch vụ nông nghiệp Phú Hòa (HTX Phú Hòa), xã Trường Phú với diện tích 18ha.
Ông Phạm Văn Quyết, Giám đốc HTX Phú Hòa cho hay, tổng diện tích gieo cấy khoảng 220ha, hàng năm, bà con làm lúa tái sinh khoảng 150ha. “Tuy nhiên, hiệu qủa tái sinh thấp nên bà con cũng bỏ nhiều ruộng hoang”- ông Quyết nói.
Mô hình gặp nhiều khó khăn đầu vụ nên năng suất vào khoảng 45 tạ/ha. “Sau khi trừ chi phí, các hộ dân có lãi trên 15 triệu đồng/ha”- ông Quyết chia sẻ.
Được doanh nghiệp hỗ trợ sản xuất và bao tiêu sản phẩm và có lãi lớn nên bà con phấn khởi lắm. Ông Quyết cũng cho biết, là vụ hè thu tới sẽ vận động bà con ký hợp đồng sản xuất để đưa hết diện tích làm lúa tái sinh vào sản xuất ngô sinh khối. “Từ ruộng bỏ hoang hoặc thu nhập không đáng kể đến việc có thu nhập cao sẽ là đòn bẩy để bà con hào hứng chuyển đổi. Đó cũng là giải pháp tốt cho việc lựa chọn cây trồng có hiệu quả thay thế lúa tái sinh”- ông Quyết nhìn nhận.
Theo Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị, tại các mô hình, tổng chi phí đầu tư khoảng 44 triệu đồng/ha, năng suất đạt khoảng 50 tấn/ha, được doanh nghiệp thu mua tại ruộng với giá tối thiểu 1.200 đồng/kg, người trồng ngô sinh khối thu về khoảng 64 triệu đồng/ha. Trừ chi phí, nông dân lãi ròng khoảng 20 triệu đồng/ha.
Từ thực tế này, Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị đề xuất tỉnh có các cơ chế chính sách hỗ trợ để tiếp tục nhân rộng mô hình. Theo ông Trần Thanh Hải, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Quảng Trị, việc gắn sản xuất với doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm ngay từ đầu vụ đã giúp nông dân yên tâm chuyển đổi. Đồng thời, tạo tiền đề hình thành vùng nguyên liệu tập trung phục vụ ngành chăn nuôi của địa phương. “Có thể lựa chọn và đưa ngô sinh khối trở thành một trong những cây trồng chuyển đổi chủ lực của tỉnh”- ông Trần Thanh Hải nói.
Tỉnh sẽ chỉ đạo quyết liệt
Từ thực tế mô hình trồng ngô sinh khối trên đất lúa kém hiệu quả, ông Lê Văn Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị, cho rằng trong điều kiện sản xuất lúa Hè Thu còn nhiều khó khăn, việc lựa chọn cây trồng phù hợp để nâng cao hiệu quả sử dụng đất là yêu cầu cấp thiết. Qua thực tế, ngô sinh khối cho thấy khả năng thích nghi tốt, hiệu quả kinh tế cao hơn sản xuất lúa và đã có đầu ra thông qua liên kết tiêu thụ.
Theo ông Bảo, ngô sinh khối không chỉ góp phần đưa đất vào sản xuất hiệu quả, mà còn tạo nguồn nguyên liệu ổn định cho chăn nuôi, từng bước hình thành vùng sản xuất hàng hóa và phát triển kinh tế nông nghiệp tuần hoàn.
Tỉnh đã chỉ đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường hoàn thiện quy trình kỹ thuật trồng ngô sinh khối trên đất lúa chuyển đổi, hướng dẫn các địa phương rà soát, đăng ký diện tích có điều kiện phù hợp; đồng thời đánh giá nhu cầu nguyên liệu của các cơ sở chăn nuôi, chế biến để xây dựng vùng nguyên liệu gắn với thị trường. Ngành nông nghiệp cũng được giao nghiên cứu cơ chế hỗ trợ nhân rộng mô hình trong chương trình khuyến nông, chính sách nông nghiệp của tỉnh.
“Ngô sinh khối là hướng đi có triển vọng. Tỉnh yêu cầu các địa phương, ngành chức năng và doanh nghiệp chủ động vào cuộc, tổ chức sản xuất gắn với thị trường, nâng cao giá trị đất đai, thu nhập cho người dân và phát triển kinh tế nông nghiệp theo hướng xanh, tuần hoàn”, ông Lê Văn Bảo nhấn mạnh.
