Môi trường

Tại Ban Quản lý Rừng đặc dụng Nam Quảng Trị, gần 8 tỷ trong hơn 29 tỷ đồng ERPA được phân bổ vẫn chưa được giải ngân.

Chỉ huy là nữ

Tại Tà Lao (xã Đakrông, tỉnh Quảng Trị) vài năm trở lại đây, những chuyến tuần tra rừng không chỉ có bước chân của đàn ông. Trong tổ bảo vệ rừng cộng đồng dân cư Tà Lao gồm 10 thành viên. Bà Lê Thị Hải Tăng, tổ trưởng, và bà Hồ Thị Mến là hai "bóng hồng" bên cạnh những người đàn ông khác cùng tham gia công việc giữ rừng.

Họ cùng các thành viên trong tổ nhận khoán bảo vệ 764,32 ha rừng tại các tiểu khu 721 và 723A trong năm 2026, với tổng kinh phí 917,184 triệu đồng. Đây là nguồn kinh phí từ ERPA sử dụng cho các hoạt động khoán bảo vệ rừng tại Ban Quản lý Rừng đặc dụng Nam Quảng Trị.

Công việc tuần tra đòi hỏi sức bền, sự kiên trì và tinh thần trách nhiệm. Trên những cung đường rừng, hai người phụ nữ ấy không đứng ngoài công việc chung, mà cùng các thành viên phát hiện, ngăn ngừa những nguy cơ xâm hại diện tích rừng được giao khoán.

Sự hiện diện của họ cho thấy bảo vệ rừng không chỉ là trách nhiệm của riêng đàn ông, mà là công việc chung của cộng đồng.

Tiền carbon gắn với cộng đồng

Với tổ bảo vệ rừng Tà Lao, khoản kinh phí khoán gắn với diện tích rừng cụ thể và trách nhiệm của từng thành viên. Đây cũng là một cách nguồn tiền carbon đi vào đời sống địa phương: thông qua công việc bảo vệ rừng, người dân có thêm nguồn thu bên cạnh các hoạt động sinh kế khác.

Theo báo cáo của Ban Quản lý Rừng đặc dụng Nam Quảng Trị, giai đoạn 2023–2026, đơn vị tiếp nhận hơn 29,14 tỷ đồng từ Quỹ Bảo vệ và Phát triển rừng tỉnh Quảng Trị. Nguồn kinh phí được sử dụng cho các hoạt động khoán bảo vệ rừng, hỗ trợ phát triển sinh kế và hỗ trợ UBND cấp xã có cộng đồng tham gia thỏa thuận quản lý rừng.

Trong đó, khoán bảo vệ rừng là khoản chi gắn trực tiếp với công việc của các cộng đồng, nhóm hộ hoặc hộ gia đình nhận khoán. Còn hỗ trợ sinh kế hướng đến việc tạo thêm cơ hội phát triển kinh tế, giúp người dân đa dạng hóa nguồn thu, giảm áp lực lên tài nguyên rừng và có thêm điều kiện gắn bó với công tác bảo vệ rừng.

Theo đánh giá của đơn vị quản lý, nguồn kinh phí ERPA góp phần tạo việc làm, tăng thu nhập, cải thiện điều kiện sống và đa dạng hóa sinh kế cho người dân. Việc hỗ trợ các cộng đồng tham gia quản lý rừng cũng được kỳ vọng củng cố trách nhiệm của chính quyền cơ sở và người dân trong bảo vệ rừng.

Dòng tiền chưa tới đích

Nguồn tiền ERPA được kỳ vọng không chỉ góp sức giữ rừng mà còn tạo thêm sinh kế cho người dân. Tuy nhiên, để nguồn lực này phát huy hiệu quả, việc giải ngân và đưa tiền đến đúng đối tượng thụ hưởng là khâu không thể bỏ qua.

Theo báo cáo của Ban Quản lý Rừng đặc dụng Nam Quảng Trị, đến ngày 24/9/2026, số tiền đã giải ngân được báo cáo là hơn 21,15 tỷ đồng. So với tổng kinh phí tiếp nhận hơn 29,14 tỷ đồng, số tiền chưa giải ngân còn hơn 7,98 tỷ đồng, gồm kinh phí khoán bảo vệ rừng và các khoản hỗ trợ sinh kế và hỗ trợ UBND cấp xã.

Ông Trương Quang Trung, Giám đốc Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị, cho biết theo hợp đồng, tiền khoán bảo vệ rừng được giải ngân vào cuối tháng 12; còn các khoản hỗ trợ sinh kế và hỗ trợ UBND cấp xã hiện đang trong quá trình triển khai.

Cũng theo đại diện Ban Quản lý Rừng đặc dụng Nam Quảng Trị, đơn vị sẽ tiếp tục thực hiện giải ngân các khoản kinh phí đã được phê duyệt trước ngày 31/12/2026.

Tuy nhiên, việc giải ngân hết kinh phí mới chỉ là một phần của câu chuyện dài về ERPA, đặc biệt là đối với với một địa phương còn khó khăn về nguồn lực bảo vệ rừng như Quảng Trị. Điều quan trọng hơn chính là nguồn tiền carbon phải đến đúng đối tượng, tạo ra lợi ích cho người dân và đóng góp vào công tác bảo vệ rừng.

Hỗ trợ dân sinh

Trên thực tế, nguồn kinh phí ERPA ở Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị đã góp phần hỗ trợ các công trình dân sinh tại những cộng đồng sống gần rừng.

Năm 2025, công trình điện chiếu sáng đường quê do đơn vị này hỗ trợ từ nguồn ERPA đã hoàn thành, đưa vào sử dụng tại cộng đồng dân cư Tà Lao. Công trình là một minh chứng cụ thể cho việc chuyển nguồn lực từ chương trình giảm phát thải thành lợi ích thiết thực đối với cộng đồng địa phương.

ERPA đặt ra kỳ vọng gắn lợi ích kinh tế từ giảm phát thải với trách nhiệm bảo vệ rừng. Nhưng để kỳ vọng ấy trở thành kết quả thực tế, dòng tiền hỗ trợ phải gắn với nhu cầu của cộng đồng, và hiệu quả cần được đo bằng những thay đổi cụ thể trong đời sống người dân cũng như chất lượng bảo vệ rừng.

Doanh nghiệp Việt tìm kiếm gì từ tín chỉ carbon?

Tín chỉ carbon: Tiền đầu tư ban đầu, bao nhiêu?

Tín chỉ carbon sẽ thất bại nếu người giữ rừng vẫn nghèo

KIÊN ĐỒNG