Câu chuyện nông nghiệp hôm nay
Phân bón giả bào mòn niềm tin hữu cơ!
Phân bón giả, gắn nhãn sai đang đẩy doanh nghiệp làm ăn bài bản vào thế bất lợi. Các chuyên gia đề nghị siết chất lượng, minh bạch nguồn gốc và xử lý nghiêm vi phạm để giữ niềm tin vào nông nghiệp hữu cơ.
Tại hội nghị thảo luận “Vật tư đầu vào cho sản xuất hữu cơ - Thực trạng, nhu cầu và giải pháp thúc đẩy sử dụng phân bón hữu cơ” do Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam (VOAA) tổ chức tại TP.HCM sáng 17/10, nhiều đại biểu cho rằng chất lượng vật tư đầu vào là một trong những vấn đề cần sớm giải quyết để củng cố niềm tin thị trường.
Phân bón giả, kém chất lượng gây bất lợi cho doanh nghiệp
Chia sẻ tại hội nghị, ông Lê Thanh Vượng - Giám đốc Công ty Cổ phần Quốc tế Hải Dương, cho biết doanh nghiệp sản xuất phân bón hữu cơ phải đầu tư nhà xưởng, máy móc, thiết bị, nhân lực, đồng thời chịu chi phí thu gom, kiểm tra và xử lý nguyên liệu đầu vào. Một số dòng sản phẩm của doanh nghiệp đã đạt chứng nhận hữu cơ của châu Âu và Mỹ, nhưng vẫn phải cạnh tranh với những sản phẩm có chất lượng không tương xứng với thông tin công bố.
Theo ông Vượng, phân bón giả và các sản phẩm gắn nhãn hữu cơ nhưng chất lượng không bảo đảm tạo sức ép lên những doanh nghiệp đầu tư nghiêm túc. Không chỉ vậy, khi người mua khó phân biệt sản phẩm đạt chuẩn với hàng kém chất lượng, doanh nghiệp làm đúng quy trình có nguy cơ chịu bất lợi về giá và mất lợi thế cạnh tranh.
Ông Vượng cũng đề nghị hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, chuẩn hóa nguyên liệu, giảm chi phí sản xuất và xây dựng mạng lưới thu gom phụ phẩm nông nghiệp. Cùng với đó, cơ quan quản lý cần minh bạch thông tin thị trường, tăng kiểm tra và xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm để bảo đảm cạnh tranh công bằng.
Tại hội nghị, nhiều đại biểu cũng cho rằng, khó khăn không chỉ nằm ở nguồn cung mà còn ở khả năng xác minh chất lượng.
Từ thực tế kiểm tra và chuyển giao kỹ thuật tại địa phương, ông Huỳnh Việt Hùng - Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Gia Lai, cho rằng việc kiểm chứng phân bón hữu cơ vẫn là thách thức đối với cả cơ quan quản lý lẫn người sử dụng.
“Trên nhãn mác, trên bao bì đóng rất đầy đủ các tiêu chuẩn, nhưng việc kiểm tra chất lượng cũng rất khó khăn cho cơ quan quản lý cũng như người tiêu dùng”, ông Hùng nói.
Theo ông, nguồn cung phân bón hữu cơ khá phong phú, nhưng người sản xuất khó xác định sản phẩm có thực sự đáp ứng yêu cầu hay không. Nếu thông tin trên bao bì không đi kèm khả năng kiểm chứng đáng tin cậy, nông dân khó lựa chọn đúng vật tư, còn người tiêu dùng thiếu cơ sở để đánh giá chất lượng nông sản.
Ngoài ra, theo ông Hùng, chi phí cũng là rào cản đối với quá trình chuyển đổi. Cụ thể, một số quy trình canh tác cần lượng phân hữu cơ lớn, kéo theo chi phí vận chuyển và nhân công tăng. Đồng thời, phụ phẩm nông nghiệp có thể trở thành nguồn nguyên liệu sản xuất phân bón nhưng thường phân tán, khó thu gom nếu thiếu tổ chức và quy trình xử lý phù hợp.
Minh bạch đầu vào để giữ uy tín thị trường
Ở một góc nhìn khác, phát biểu tại hội nghị, ông Phạm Văn Bông - nguyên Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Bình Dương lại nhấn mạnh, rằng niềm tin của thị trường hữu cơ phải được xây dựng từ chất lượng vật tư đầu vào đến toàn bộ quy trình sản xuất.
“Cần tăng cường quản lý chất lượng. Kiểm tra, giám sát các nguyên liệu phục vụ sản xuất hữu cơ, đặc biệt là phân bón; cung cấp thông tin rõ ràng về nguồn gốc, thành phần và hướng dẫn sử dụng; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm theo quy định”, ông Bông đề xuất.
Cũng theo ông, chất lượng phân bón không chỉ ảnh hưởng đến hiệu quả canh tác của từng hộ, mà còn tác động đến uy tín của cả chuỗi sản xuất hữu cơ. Vì vậy, việc tận dụng phụ phẩm và nguyên liệu sẵn có tại địa phương để giảm chi phí cần đi cùng kiểm soát chặt nguyên liệu, quy trình sản xuất và chất lượng thành phẩm.
Ông Bông cũng cho rằng doanh nghiệp cần đầu tư công nghệ để tạo ra sản phẩm phân bón hữu cơ an toàn, ổn định. Các đơn vị cung ứng vật tư và giải pháp kỹ thuật nên đồng hành với nông dân thông qua tư vấn, tập huấn, hướng dẫn sử dụng và xây dựng mô hình trình diễn phù hợp từng loại cây trồng, điều kiện đất đai. Hiệu quả cần được đánh giá trên cơ sở chi phí đầu vào, năng suất, chất lượng nông sản và lợi nhuận thực tế.
Ở góc độ của đơn vị thực hành mô hình sản xuất nông nghiệp tuần hoàn hữu cơ VAC tại An Giang, bà Vũ Thị Hoa - Giám đốc Công ty TNHH Sáng Xanh, đề xuất xây dựng hệ thống dữ liệu về nhà cung cấp vật tư và các đơn vị sản xuất, kinh doanh nông sản hữu cơ. Theo bà, dữ liệu cần phân biệt rõ cơ sở đã được chứng nhận với cơ sở đang trong quá trình chuyển đổi, giúp người sản xuất tìm kiếm đối tác và kết nối đầu ra thuận lợi hơn.
Ngoài ra, các ý kiến tại hội thảo cho thấy phát triển nông nghiệp hữu cơ không thể chỉ dựa vào mở rộng diện tích hay tăng lượng phân bón hữu cơ sử dụng. Thị trường cần cơ chế kiểm chứng chất lượng đáng tin cậy, thông tin minh bạch và chuỗi cung ứng có khả năng kiểm soát từ nguyên liệu đến sản phẩm cuối cùng. Đây là cơ sở để bảo vệ doanh nghiệp làm ăn chân chính, giảm rủi ro cho nông dân và duy trì niềm tin của người tiêu dùng.
Hơn 24.00 tấn phân bón giả đã bị phát hiện
Theo thống kê, trong 10 tháng của năm 2026, lực lượng Quản lý thị trường toàn quốc đã kiểm tra, phát hiện và xử lý tổng cộng 105 vụ vi phạm. Riêng các vụ án điểm, lực lượng chức năng đã bóc gỡ đường dây sản xuất, buôn bán hơn 24.200 tấn phân bón giả mang nhãn mác nước ngoài và thu giữ trực tiếp hàng trăm tấn tang vật tại hiện
Cơ quan chức năng đã ban hành quyết định phạt tiền với tổng số tiền đạt 3,631 tỷ đồng, chuyển hồ sơ 4 vụ việc có dấu hiệu tội phạm nghiêm trọng sang cơ quan công an, tiến hành khởi tố nhiều bị can về tội sản xuất, buôn bán hàng giả là phân bón.
Quy hoạch vùng nguyên liệu là nền tảng phát triển nông nghiệp hữu cơ
Phát biểu chia sẻ tại hội nghị, bà Vũ Thị Thùy Dương - Tập đoàn Trung Nguyên (Trung Nguyên Legend), nhấn mạnh việc quy hoạch và lựa chọn vùng nguyên liệu là khâu nền tảng, quyết định khả năng thành công của dự án nông nghiệp hữu cơ. Nếu lựa chọn sai ngay từ đầu, các công đoạn tiếp theo khó bảo đảm hiệu quả, nhất là khi khu vực canh tác có các hộ liền kề và phải đáp ứng tiêu chuẩn trong nước, quốc tế.
Bà Dương cho rằng cần chú trọng đào tạo, giúp nông dân và doanh nghiệp hiểu rõ các yêu cầu kỹ thuật, thay vì chỉ phổ biến văn bản, nghị định và tiêu chuẩn khô khan. Theo bà, cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp có thể chuyển hóa thông tin thành video trực quan, phim ngắn, chương trình đào tạo trực tuyến, đồng thời giới thiệu những mô hình sản xuất hiệu quả để người dân dễ hiểu và áp dụng.
Ở góc độ thị trường, bà nhận định nhu cầu thực phẩm hữu cơ lớn, người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sản phẩm sử dụng hằng ngày và sẵn sàng chi trả cho những giá trị tốt hơn. Tuy nhiên, doanh nghiệp cần truyền thông đúng về quy trình, tiêu chuẩn và giá trị sản phẩm để kết nối hiệu quả với khách hàng, trong đó có thể phát triển mô hình đưa sản phẩm trực tiếp từ nông trại đến người tiêu dùng.
“Vấn đề của chúng ta là mọi người cứ nói vào khúc giữa thôi, những cái liên quan đến tiến trình làm những cái đầu tiên nó quyết định là dự án đấy thành công hay không, nó lại đến từ cái việc là chúng ta quy hoạch và lựa chọn vùng trồng”, bà Dương nói.