Xuất nhập khẩu
Cà phê Gia Lai: Hành trình từ cao nguyên đến kệ siêu thị xứ cờ hoa
Từ chỗ quanh quẩn với bài toán xuất khẩu thô, những hạt cà phê chắt chiu từ đất đỏ bazan Gia Lai nay đã bước qua cánh cửa khắt khe của thị trường Mỹ bằng thương hiệu độc lập, định hình giá trị bằng chất lượng và bản sắc văn hóa.
Khi hạt cà phê vượt đại dương
Thị trường Mỹ từ lâu vốn nổi tiếng với những tiêu chuẩn khắt khe về an toàn thực phẩm, kiểm định nguồn gốc và tính minh bạch trong chuỗi cung ứng. Việc chen chân vào không gian bán lẻ này chưa bao giờ dễ, đặc biệt đối với các doanh nghiệp vừa và nhỏ vốn quen với mô hình bán nguyên liệu thô. Thế nhưng, câu chuyện của ngành cà phê Gia Lai trong thời gian qua đã rẽ sang một chương khác thực chất và bản lĩnh hơn.
Vào cuối năm 2025, những lô cà phê chế biến mang thương hiệu Baka chính thức bước chân vào thị trường Mỹ theo đường chính ngạch thông qua đối tác Arobust LLC, hiện diện trực tiếp trên kệ hàng của các hệ thống siêu thị tại bang Virginia như Good Fortune Supermarket, Cocos Food hay Oh! Market.
Không dừng lại ở đó, đến tháng 9/2026, dòng sản phẩm cà phê đặc sản Đak Yang Fine Robusta của Công ty TNHH Đầu tư phát triển AN-ANDICO cũng tiếp bước góp mặt tại 4 siêu thị lớn ở khu vực này, khẳng định sức sống bền bỉ của nông sản cao nguyên.
Mức giá bán lẻ của những sản phẩm này tại Mỹ dao động từ 1 triệu đến 1,5 triệu đồng mỗi kilogram - con số cao gấp hai đến ba lần so với thị trường nội địa. Khoảng chênh lệch này chính là minh chứng rõ ràng nhất cho giá trị thặng dư được tạo ra từ tư duy làm chuỗi: kiểm soát chặt chẽ từ khâu chọn giống, canh tác, sơ chế, thiết kế bao bì cho đến chiến lược xây dựng thương hiệu quốc tế.
Siết chặt chuỗi giá trị từ gốc
Để đứng vững trên các kệ hàng tại Mỹ, các doanh nghiệp Gia Lai buộc phải thay đổi tận gốc tư duy sản xuất. Thay vì canh tác tự phát, họ chủ động xây dựng vùng nguyên liệu đạt chuẩn và kiểm soát khắt khe từng công đoạn nhỏ nhất.
Đơn cử như Công ty TNHH Baka hiện đang sở hữu và liên kết vùng trồng rộng khoảng 200ha tại các xã Ia Hrung và Biển Hồ. Để đảm bảo chất lượng hạt đầu vào, doanh nghiệp yêu cầu nông dân ưu tiên sử dụng chế phẩm sinh học, áp dụng phương pháp canh tác hữu cơ và tuân thủ tỷ lệ thu hái quả chín đạt từ 90% trở lên. Đổi lại, các hộ nông dân liên kết được thu mua sản phẩm với mức giá cao hơn thị trường tự do từ 15% đến 20%, tạo ra sự gắn kết lợi ích bền vững giữa doanh nghiệp và người trồng.
Trong khi đó, tại xã Kon Gang, AN-ANDICO lại chọn hướng đi chuyên biệt vào phân khúc cà phê đặc sản Fine Robusta. Sự đầu tư bài bản vào quy trình sơ chế khép kín đã giúp hạt cà phê Đak Yang đạt 87,5 điểm theo thang đánh giá của Viện Chất lượng cà phê vào năm 2025. Con số này chính là "tấm vé thông hành" quan trọng giúp sản phẩm tự tin đối thoại với các tiêu chuẩn quốc tế khắt khe.
Các tiêu chuẩn quốc tế như HACCP, FDA hay các chứng nhận hữu cơ, Rainforest Alliance, 4C không chỉ là những văn bản hành chính, mà đã trở thành thước đo sống còn. Với khoảng 57.000 ha trên tổng số 107.400 ha cà phê toàn tỉnh đã đạt các chứng nhận tiêu chuẩn, Gia Lai đang từng bước chuẩn hóa nền tảng nông nghiệp của mình để sẵn sàng chinh phục thế giới.
Giữ gìn bản sắc để định vị thương hiệu
Nhìn nhận từ giới am hiểu thị trường cà phê, thì mấu chốt của việc định vị tại thị trường Mỹ, chính là giử được “cốt” nội địa và áp dụng khéo léo của cà phê Gia Lại.
Baka tiếp thu trọn vẹn các tiêu chuẩn quốc tế về cà phê đặc sản, nhưng vẫn giữ nguyên vẹn dấu ấn truyền thống thông qua phương pháp rang củi độc bản. Trong khi đó, AN-ANDICO lại khéo léo lồng ghép câu chuyện văn hóa bản địa vào sản phẩm. Tên gọi Đak Yang theo tiếng của người Bahnar (trong đó "Đak" là nước, "Yang là thần") được đưa vào các chương trình xúc tiến thương mại tại Mỹ như một cách kể chuyện chân thực về vùng đất, con người và phương pháp canh tác hữu cơ trên cao nguyên.
Theo Hiệp hội Cà phê quốc gia Hoa Kỳ (NCA), có tới 66% người trưởng thành tại Mỹ tiêu thụ cà phê mỗi ngày, trong đó tỷ lệ sử dụng cà phê đặc sản chiếm đến 48%. Quy mô thị trường khổng lồ này mở ra dư địa vô cùng lớn cho các thương hiệu Việt Nam chuyển dịch từ xuất khẩu thô sang xuất khẩu sản phẩm chế biến sâu có giá trị cao.
Tuy nhiên, việc đưa sản phẩm lên kệ hàng mới chỉ là bước khởi đầu của một cuộc đua dài hạn. Với tỷ lệ cà phê qua chế biến sâu của toàn tỉnh hiện mới dừng lại ở mức khoảng 25%, tiềm năng để gia tăng giá trị thương hiệu của Gia Lai vẫn còn rất lớn. Ngành Công Thương tỉnh đang tiếp tục đẩy mạnh phối hợp với hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài, hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật kịp thời các rào cản kỹ thuật, xu hướng tiêu dùng và kết nối sâu rộng với các đối tác nhập khẩu tiềm năng.
Hành trình đưa hạt cà phê từ đất đỏ bazan Gia Lai đến với người tiêu dùng Mỹ không đơn thuần là những con số xuất khẩu hay những lô hàng vượt biển. Đó là câu chuyện về sự chuyển dịch tư duy sản xuất, là nỗ lực hoàn thiện chất lượng và khẳng định bản lĩnh của nông sản Việt trên bản đồ cà phê thế giới.
