Câu chuyện nông nghiệp hôm nay

Ở một đô thị có tốc độ công nghiệp hóa và mật độ dân cư đậm đặc, "tam nông" cần một "tấm thẻ quyền lực" để chính quyền siêu đô thị tự quyết, khơi thông các điểm nghẽn cố hữu.

Điểm nghẽn từ nghịch lý đất đai và dòng vốn

Thực tế tại vùng lõi nông nghiệp đô thị TP.HCM hiện nay đang tồn tại một nghịch lý. Đó là tiềm lực chất xám, vốn liếng của doanh nghiệp và hợp tác xã rất lớn. Nhưng đụng đất, là vướng.

Quy định quản lý xây dựng trên đất nông nghiệp của Luật Đất đai hiện hành quá khắt khe. Việc dựng một nhà màng, nhà kính, lắp đặt hệ thống tưới nhỏ giọt, coi chừng là "phạm húy". Xây trạm điều hành thông minh cũng dễ bị khép tội xây dựng trái phép. Nếu muốn hợp thức hóa thì, chờ đó! Thủ tục xin phép kéo dài hàng năm trời. Nó làm lỡ mất thời cơ kinh doanh của doanh nghiệp.

Nghịch lý thứ hai nằm ở dòng vốn. Nông nghiệp công nghệ cao đòi hỏi suất đầu tư trên mỗi mét vuông cực kỳ lớn. Doanh nghiệp đổ vào đất bạc tỷ. Nhưng mang hồ sơ tới ngân hàng, đừng mơ! Khối tài sản đó trị giá bằng không. Vì pháp luật chưa công nhận tài sản trên đất nông nghiệp là tài sản thế chấp.

Dễ thấy, từ đó, để cây giống chất lượng cao từ phòng thí nghiệm ra thị trường, là bị nghẽn lại ở khâu thương mại hóa. Ngay cả muốn xây dựng chuỗi cung ứng lạnh để giảm tỷ lệ hao hụt nông sản, cũng khó. Bởi, đất sạch ở đâu? Trong khi việc đó rất cần tại các cửa ngõ giao thương.

Khơi thông mặt bằng, vốn liếng và luồng xanh tri thức

Lần này, đạo luật đặc biệt trao cho Thành phố những thẩm quyền riêng biệt để tự quyết, tập trung vào ba mũi nhọn cốt lõi.

Trước tiên là câu chuyện cởi trói mặt bằng cho nông nghiệp chính xác và du lịch sinh thái. Cơ chế mới cho phép cơ quan quản lý đô thị tự quy định các tiêu chuẩn kỹ thuật. Từ đây, việc xây dựng các công trình phụ trợ sẽ dễ hơn. Thủ tục hậu kiểm đơn giản, miễn là không làm thay đổi bản chất lớp đất mặt. Nó mở đường cho mô hình nông nghiệp tích hợp đa giá trị ở Củ Chi, Cần Giờ, Bình Chánh, Bà Rịa - Vũng Tàu ra đời. Làm, mà không lo bị thổi còi về sai mục đích sử dụng đất.

Dòng vốn nông nghiệp cũng sẽ được kích hoạt mạnh mẽ nhờ cơ chế định giá tài sản công nghệ. Luật Đô thị đặc biệt thừa nhận, định giá các công trình nông nghiệp công nghệ cao làm tài sản hợp pháp. Vì thế, nó "chính danh" để thế chấp vay vốn ngân hàng. Khi đã vậy, dòng vốn tư nhân sẽ tự động đổ, không chờ bầu sữa ngân sách. Từ bệ đỡ này, Thành phố có thể linh hoạt dùng ngân sách đặc thù để cấp bù lãi suất dài hạn. Hoặc bảo lãnh tín dụng cho các dự án nông nghiệp xanh, nông nghiệp tuần hoàn và chuyển đổi số.

Mũi nhọn then chốt còn lại là khơi thông "luồng xanh" cho chất xám và hạ tầng logistics nội vùng. Việc áp dụng khung thử nghiệm pháp lý đặc thù giúp rút ngắn tối đa thời gian kiểm nghiệm. Các loại giống cây trồng, vật nuôi thế mạnh sẽ có đất "diễn". Hoa lan, cá cảnh, rau thủy canh, giống F1 vào luồng thương mại hóa. Đi kèm chính sách miễn giảm thuế thu nhập kịch trần để giữ chân các chuyên gia.

Bên cạnh đó, hệ thống kho lạnh, trung tâm phân phối thông minh kết nối xuyên suốt. Từ vùng nguyên liệu Bình Dương, hạ tầng công nghệ lõi của TP.HCM cũ xuống thẳng hệ thống cảng biển nước sâu Cái Mép - Thị Vải. Hình thành chuỗi giá trị nông sản xuất khẩu khép kín, không bị cản trở bởi các rào cản địa giới hành chính cũ.

Tái định vị tam nông trong tầm nhìn siêu đô thị

Nông nghiệp giờ đây nằm ở phòng thí nghiệm và sàn giao dịch. Thay vì cạnh tranh bằng sản lượng thô, ngành lấy hàm lượng chất xám làm thước đo giá trị. Từ đó, biến thành trung tâm công nghệ sinh học cung ứng giống và điều tiết logistics nông sản. Nó phục vụ không chỉ cho riêng TPHCM, mà cả cho toàn vùng Nam Bộ.

Mặt khác, không gian nông thôn sẽ định vị ở vành đai xanh và không gian kinh tế mở. Các vùng ngoại thành và ven biển đóng vai trò là màng lọc sinh thái. Là "lá phổi xanh" điều hòa khí hậu cho lõi đô thị chật chội. Cơ chế linh hoạt giúp nông thôn tích hợp được cả giá trị kinh tế biển, kinh tế rừng. Đồng thời tạo ra nguồn thu mới từ tín chỉ carbon.

Đối với người nông dân, đây là cuộc chuyển mình thật sự. Lao động nông nghiệp được bệ đỡ bằng chính sách an sinh, đào tạo dài hạn. Họ sẽ trở thành những kỹ thuật viên vận hành nhà kính. Hoặc những nhà quản trị hợp tác xã kiểu mới. Cuộc "đổi ngôi" từ họ sẽ diễn ra. Đó là làm chủ chuỗi cung ứng số. thay vì tư duy bám ruộng truyền thống.

Trong tư duy thiết kế của Luật Đô thị đặc biệt, tam nông không còn là khu vực yếu thế cần trợ cấp hay cứu trợ theo góc nhìn cũ. Bản chất của các cơ chế vượt trội này rất rõ. Đó là tái định hình tam nông thành một mắt xích công nghệ cao. Đóng vai trò bảo hiểm sinh thái, an ninh lương thực. Và là động lực kinh tế xanh không thể tách rời của siêu đô thị.

TPHCM: Bao giờ các 'thánh đường' văn hóa mới là cỗ máy sinh lời?

Đi chợ cũng quét QR: TPHCM đang tái định nghĩa trải nghiệm mua sắm

Từ bãi giữ xe ở Đường sách, nhìn ra khoảng trống hạ tầng của TPHCM

Nghị quyết 09: Cơ hội để TP.HCM thoát khỏi cảnh ‘vừa chạy vừa xếp hàng'

VIỆT HÀ