Từ bãi giữ xe ở Đường sách, nhìn ra khoảng trống hạ tầng của TPHCM
Vừa nghe báo điểm đến là Đường sách TPHCM, anh H., tài xế quen của tôi đã thốt lên, giờ ngán nhất là vô trung tâm Sài Gòn, kiếm chỗ đậu xe đỏ con mắt, đậu lơ mơ là dính phạt nguội, sạch túi luôn.
Càng vào lõi TPHCM, càng thiếu bãi giữ xe
Theo anh H., đường sá thì nhiêu đó, xe lại ngày một nhiều hơn. Nhưng hiện lực lượng chức năng siết chặt việc xử phạt xe đậu, dừng sai quy định kèm mức phạt tăng cao nên ai nấy “căng như dây đàn". Ngoài AI giám sát trên đường thì máy quay phát hiện đậu, đỗ sai. Giấy báo phạt nguội về có khi bay hết lương tháng đó” - anh H. nói.
Tuần qua, đường sách Nguyễn Văn Bình vốn yên ả lại “dậy sóng” bởi công văn của Công an phường Sài Gòn về việc thu hồi giấy phép hoạt động của bãi giữ xe trên vỉa hè đường Công Xã Paris, Hai Bà Trưng. Phía kiến nghị đưa ra những lý do thu hồi không phải không có lý. Ví dụ: việc bố trí bãi giữ ở hai đoạn vỉa hè trên tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, an toàn trụ sở cơ quan, làm thu hẹp chỗ cho người đi bộ, dễ ùn ứ cục bộ, ảnh hưởng trật tự an toàn giao thông và mỹ quan đô thị, ảnh hưởng đến công trình tranh bích họa dọc tuyến.
Phía đề xuất giữ lại cũng có đủ cơ sở, như khu vực giữ xe trên vỉa hè trước khoảng tường của đơn vị không ảnh hưởng lối ra vào, vỉa hè còn lại tối thiểu 2m dành cho người đi bộ, đảm bảo an toàn giao thông cho người đi bộ và xe cộ qua khu vực này. Hơn nữa, Đường sách đã trở thành một điểm hẹn văn hóa của người dân, du khách nên rất cần được hỗ trợ để phục vụ tốt hơn.
Nhưng, sau cùng, ngay cả khi kiến nghị giữ lại bãi giữ xe nói trên đã thành công thì nó cũng phản ánh cái thực tế đã tồn tại hơn 20 năm qua. Đó là TPHCM thiếu trầm trọng bãi giữ xe, càng vào vùng lõi trung tâm càng thiếu.
Bãi xe ở TPHCM - 20 năm vướng víu
Tính từ năm 2005 đến nay, các quy hoạch về bãi đậu xe ngầm tại khu vực trung tâm (quận 1 cũ) gồm công viên Lê Văn Tám, sân khấu Trống Đồng, công viên Tao Đàn và sân vận động Hoa Lư đều đã thông qua chủ trương, có dự án đã ký hợp đồng BOT với nhà đầu tư, có dự án điều chỉnh thiết kế… Nhưng chung quy thì tất cả đều vướng mắc cơ chế, khiến nhà đầu tư không dám mạo hiểm nên đứng im cho đến nay.
Hầu như trong nhiều năm qua, ở bất kỳ sự kiện lớn nào diễn ra thì khâu đầu tiên làm đau đầu những nhà tổ chức là bãi giữ xe ở đâu, sức chứa bao nhiêu, tính an toàn, tiện ích ra sao. Tất cả đều được giải quyết nhưng chỉ mang tính nhất thời.
Ngay cả chủ trương miễn phí vé xe buýt vừa được đưa ra, bên cạnh sự đón nhận thì vẫn không ít lo ngại về việc người dân sẽ gửi xe ở đâu để lên trạm xe buýt gần nhất.
Chỉ từ năm 2020, một lần nữa, bến bãi giữ xe lại được đưa ra và mang tính cấp thiết hơn. TP tiếp tục nghiên cứu tái quy hoạch và tìm giải pháp mới, rà soát các dự án để đưa ra phương án tốt nhất. Nhưng sự chuyển động thực tế vẫn còn rất chậm.
Vì vậy, trong mục tiêu phát triển giao thông công cộng, đi cùng việc miễn phí vé xe buýt thì mới đây Sở Xây dựng cho biết sẽ xây dựng các bãi giữ xe (ôtô, xe máy) lắp ghép tại các ga đầu mối như Bến xe Miền Đông, bến xe Văn Thánh, bến xe buýt Sài Gòn, bến xe Chợ Lớn, khu vực nhà ga metro… và các cửa ngõ thành phố.
Đồng thời, thành phố cũng nghiên cứu phát triển các bãi giữ xe thông minh (ngầm và nổi) trong công viên, quỹ đất công để người dân gửi phương tiện cá nhân, sau đó tiếp tục hành trình bằng xe buýt. Khi có các bãi giữ xe, TPHCM sẽ triển khai chính sách miễn, giảm phí gửi xe cá nhân đối với người sử dụng giao thông công cộng.
Đơn hàng cho chính quyền 'nói được làm được'
Liệu sau 20 năm, thành phố sẽ hoàn thiện mạng lưới bến, bãi giữ xe hay tiếp tục dang dở? Câu trả lời nằm ngay trong Luật Đô thị đặc biệt và Quy hoạch Tổng thể TP.HCM đang giai đoạn hoàn thiện (trình Quốc hội cuối năm 2026). Trong đó có quy hoạch hệ thống giao thông công cộng, phát triển không gian ngầm, kết nối không gian, dịch vụ mặt đất với tầng ngầm…
Câu trả lời cũng hiển hiện ở 11 ga metro thuộc tuyến số 1, nơi có thể lập những bãi giữ xe kết nối các trạm xe buýt. Và những tuyến metro số 2, số 4 đang hình thành. Chưa kể, như thông tin mà Bí thư TP.HCM Trần Lưu Quang cho hay khi mở ra Công viên số 1 Lý Thái Tổ, thành phố sẽ nghiên cứu có bãi xe ngầm (và các công viên Lê Văn Tám, 23-9).
Điều quan trọng là, theo lời ông Bí thư thì những bãi xe này có thể kết hợp trung tâm thương mại để thu hút đầu tư. Chỉ khi tạo lập một hàng lang pháp lý chắc chắn, thuận lợi, có khả năng khai thác tốt, thu hồi vốn cao thì mới thu hút nhà đầu tư bắt tay hợp tác, khai thác.
Trên tổng thể, sau sáp nhập, TP.HCM hiện quản lý hơn 12,7 triệu phương tiện. Trong đó có hơn 1,4 triệu ô tô và hơn 11,3 triệu xe máy - chưa kể lượng xe vãng lai từ các địa phương lân cận. Trong khi đó, hệ thống bến bãi hiện mới đạt 2,69ha trên tổng 550ha quy hoạch, tức chỉ bằng 0,5% nhu cầu.
Vì vậy, “đơn hàng” bến, bãi giữ xe trên toàn thành phố sẽ là một áp lực cực lớn. Nhưng cũng chính nó - nếu hoàn thành sẽ là động lực cho một chính quyền “nói được làm được”, hoàn thiện mạng lưới giao thông đô thị - trong đó có những “chiếu nghỉ” là những bến, bãi giữ xe trong lòng thành phố.
