Văn hóa
Làng Dương Nỗ có gì mà khiến quá khứ tự dưng gần hơn?
Làng quê bên dòng Phổ Lợi đang rộn lên với lễ hội. Từ ngày 14 đến 16-5-2026, Lễ hội làng Dương Nỗ được tổ chức với chủ đề “Dương Nỗ - Hành trình tháng Năm”, có lễ rước sen dâng Bác, thả hoa đăng, không gian ẩm thực Huế, triển lãm ảnh, hội thi kể chuyện về Bác Hồ, Ca Huế, Bài Chòi và hội đua trải trên sông. Nhìn bề ngoài, đó có thể chỉ là thêm một lễ hội làng của xứ Huế trong mùa hè đang tới…
Dương Nỗ, nơi quá khứ cựa quậy
Nhưng nhìn kỹ hơn, Dương Nỗ gợi ra một câu chuyện khác: di sản chỉ thật sự có sức sống khi nó không ngủ yên. Không nằm yên trong hồ sơ hay trên bảng giới thiệu. Di sản cần và phải trở lại giữa đời sống cộng đồng. Cần xem đó như một phần tự nhiên của nhịp làng, nếp sống và ký ức.
Nơi đây là vùng đất gắn với thời niên thiếu của Chủ tịch Hồ Chí Minh và lưu giữ nhiều dấu ấn văn hóa làng quê xứ Huế. Điều làm nên sức nặng của nó, là vùng đất này vẫn còn giữ được dáng dấp của một làng quê cũ. Nơi đó, quá khứ chưa bị tách khỏi cây cỏ. Không rời, dòng sông, sân đình. Thấm vào sinh hoạt rất đời thường. Bởi vậy, khi lễ hội được tổ chức ở đây, giá trị của nó không chỉ nằm ở tưởng niệm, mà còn có khả năng làm cho người hôm nay cảm được quá khứ.
Hơn cả một bài diễn văn
Nhiều di sản của ta lâu nay vẫn mắc vào một thế lưỡng nan. Giữ quá kỹ thì thành xa. Mở quá tay thì thành nhạt. Có nơi di sản được bao bọc cẩn thận đến mức người ta chỉ đứng ngoài mà ngắm. Có nơi lại được “làm mới” đến mức cái còn lại chỉ là một khung cảnh đẹp. Và hết. Thiếu mất phần lắng sâu từng làm nên giá trị. Dương Nỗ gợi ra một con đường dung dị hơn. Di sản sống được là nhờ vẫn còn hòa trong đời sống, vẫn còn thở cùng cộng đồng. Chưa hết, nó vẫn còn làm nền cho những sinh hoạt tưởng rất bình thường. Nhìn sâu, nơi đó hóa ra lại giữ được lâu hơn mọi bài diễn văn.
Lễ hội có thể kéo khách đến một lần. Nhưng điều khiến họ nhớ và muốn quay lại lại là giá trị thực của vùng đất ấy.
