Ngô đồng khoe sắc nơi hoàng cung Huế

Khi những cơn rét phương Bắc vừa lùi xa để nhường chỗ cho cái nắng ấm cuối xuân, cũng là thời điểm hoa ngô đồng bung nở đồng loạt. Trong tiết trời ấy, người ta đi qua Đại Nội Huế ngước nhìn mái ngói cong, những bức tường vàng đã bạc màu theo thời gian. Dưới bóng những đền đài xưa cũ kia, bất chợt ẩn hiện những chùm hoa nhỏ li ti, đung đưa trong gió nhẹ.

Không ồn ào hay rực rỡ sắc màu trên những con phố như phượng vĩ, ngô đồng đứng lặng lẽ, nép mình bên những cung điện, đền đài trầm mặc. Những chùm hoa sắc tím hồng phớt của ngô đồng không chỉ tôn lên vẻ quý phái chốn hoàng cung Huế mà còn điểm tô cho không gian ấy một nét trầm rất riêng.

Cũng như nhiều loài hoa nở vào mùa hè khác, đến cuối xuân, ngô đồng rụng hết lá chỉ còn trơ cành. Những cành cây khẳng khiu, vươn mình trong gió se lạnh như vẽ nên một hình hài khó gọi tên. Người đi ngang ít ai dừng lại, nhưng nếu ai từng đứng lâu đều có cảm giác như mình vừa chạm vào một khoảng ký ức mơ hồ không thuộc về mình.

Rồi khi lá vừa rụng sạch, hoa ngô đồng đồng loạt khoe sắc. Những chùm hoa nhỏ, kết dày trên cành. Màu tím nhạt của ngô đồng gợi một nét gì rất Huế: trầm, lặng và hơi buồn. Một gam màu dường như chỉ xứ này mới giữ được. Nhẹ nhàng nhưng ám ảnh kỳ lạ.

Người xưa gọi ngô đồng là loài “vương giả chi hoa”, loài hoa của bậc đế vương, mang khí chất quyền quý, cao sang. Chính vì lẽ đó, từ bao đời này, người ta miệt mài đi nguồn cội của loài hoa này.

Đã có nhiều nhà nghiên cứu cố công đi tìm nguồn gốc những cây ngô đồng trồng nơi hoàng cung Huế. Sử sách chép rằng vua Minh Mạng sai người sang Quảng Đông (Trung Quốc) đưa về trồng, ban đầu ở góc điện Cần Chánh, sau đó là nhiều đền đài, cung điện khác.

Người lại bảo, ngô đồng xứ Huế thực ra là cây bản địa của vùng đất miền Trung, được vua cho người lên núi tìm về. Để bảo vệ lập luận trên, người ta cho rằng, khi hoa ngô đồng xứ Huế bung nở, thì đâu đó giữa đại ngàn Trường Sơn sắc tím nhạt cũng được những người đi rừng bắt gặp khi mùa hoa đến.

Nhưng dù cây có xuất phát ở đâu thì ngô đồng cũng là một trong những “kỳ hoa dị thảo” của nước Nam được vua nhà Nguyễn cho khắc trên Cửu Đỉnh, biểu tượng quyền lực và sự trường tồn của triều đại.

Xưa kia, người ta từng truyền tai nhau rằng, chim phượng hoàng chỉ đậu trên cây ngô đồng. Một điển tích đẹp nhưng ở Huế vẫn chưa ai thấy phượng hoàng. Chỉ thấy ngô đồng, vẫn đứng đó, hoa nở rồi rụng, lặp đi lặp lại một vòng đời, không cần người đời gọi tên.

Vàng son triều Nguyễn đã lùi xa. Có những thứ đến rồi đi, có rồi mất như một quy luật nghiệt ngã của thời cuộc. Chỉ còn cây ngô đồng vẫn đứng đó “trơ gan cùng tuế nguyệt”, chứng kiến bao đổi thay của phận người, phận đời.