Nam dược
Liệt mặt, méo miệng mùa nắng nóng
Dây thần kinh số VII ngoại biên đặc biệt nhạy cảm và có thể bị liệt khi gặp lạnh đột ngột. Điều này gây biến dạng khuôn mặt: méo miệng, xệ mặt, mắt nhắm không kín. Thậm chí, có thể gây liệt cả một bên mặt.
Ai cũng có nguy cơ bị liệt mặt
Tại một phòng khám Đông y ở Bình Thạnh (TP.HCM), anh Trần Công S., được chẩn đoán liệt dây thần thần kinh số VII ngoại biên. Anh 35 tuổi, dáng cao to, khỏe mạnh. Anh S. hoang mang: “sau một đêm ngủ, sáng thức giấc, khi súc miệng tôi thấy nước cứ chảy về một bên không kiểm soát được; rồi đến uống nước, ăn sáng cũng khó vì nước cứ bị đổ tháo. Tôi sợ quá nên đi ngay đến phòng khám”.
Triệu chứng điển hình của liệt dây thần kinh số VII ngoại biên
Trong mùa nắng nóng cao điểm, các khoa/phòng khám Đông y lại tiếp nhận nhiều bệnh nhân đến khám trong tình trạng miệng méo lệch về một bên, mắt nhắm không kín, ăn uống khó kiểm soát, đổ chảy ra ngoài, cơ mặt một bên co cứng; thậm chí đầu đau, gáy cứng, mất ngủ, người gai lạnh.
Đây là những triệu chứng điển hình của liệt dây thần kinh số VII ngoại biên (liệt mặt, liệt Bell). Đông y gọi là chứng khẩu nhãn oa tà – miệng và mắt bị méo mó, lệch lạc.
Nguyên nhân liệt dây VII ngoại biên
Nguyên nhân gây bệnh phần đa là do trúng phong hàn, gió và hơi lạnh tác động trực tiếp vào các kinh dương vùng mặt, cổ gáy – khu vực dây thần kinh số VII ngoại biên.
Trước đây, bệnh thường xuất hiện vào mùa Đông Xuân do thời tiết lạnh và gió nhiều. Đối tượng nhiễm bệnh đa phần là người lớn tuổi, chính khí yếu, sức đề kháng suy giảm. Sau này, bệnh có phần gia tăng cả trong mùa hè nắng nóng. Mùa này, người dân có xu hướng lạm dụng máy điều hòa ở nhiệt độ quá thấp. Đồng thời, phả lạnh trực tiếp vào vùng đầu mặt, cổ gáy. Việc uống nước đá lạnh đột ngột sau khi đi ngoài nắng về cũng là tác nhân gây bệnh. Đối tượng bị liệt Bell lại xuất hiện đủ mọi lứa tuổi, kể cả trẻ em dưới 3 tuổi.
Theo Lương y Nguyễn Kỳ Nam (Hội Châm cứu Việt Nam), ông từng gặp ca liệt mặt 20 tháng tuổi. Nguyên nhân là do nhiễm gió lạnh từ máy điều hòa, quạt thổi trực tiếp.
Châm và cứu ấm: phục hồi 100% cơ mặt
Khi mắc bệnh liệt Bell, toàn bộ phần cơ mặt bên liệt bị bó cứng, khuôn mặt biến dạng. Dù cố gắng, mắt bên bệnh không thể nhắm kín. Khi cử động, miệng và nhân trung bị kéo lệch hẳn về bên lành. Khóe miệng thậm chí lên đến tận mang tai. Người bệnh còn có thể bị giảm cảm giác ở 2/3 trước lưỡi. Giảm hoặc mất tiết nước mắt…
Khả năng phục hồi của người liệt Bell - liệt dây thần kinh số VII
Ngay khi có các triệu chứng kể trên, người bệnh cần nhanh chóng đến các cơ sở y tế. Nên tìm đến cơ sở YHCT uy tín để được điều trị theo phương pháp Đông y. Nếu được trị sớm và đúng cách, chứng liệt Bell có thể hồi phục 100%. Khuôn mặt hoàn toàn được trả lại trạng thái như trước khi bệnh. Ngược lại, nếu không điều trị kịp thời và đúng cách, bệnh khó phục hồi hoàn toàn. Người bệnh sẽ mắc chứng khô mắt, suy giảm sức khỏe do ăn uống khó khăn, tổn thương tâm lý. Đặc biệt với trẻ em và thanh niên.
Châm và cứu ấm - Kỹ thuật "không thể thay thế"
Với căn bệnh liệt mặt do phong hàn, châm và cứu ấm là kỹ thuật không thể thay thế. Đây là phương pháp kỳ diệu của Đông y đã được thực chứng từ ngàn đời. Phương pháp này giúp trừ phong, tán hàn, thông kinh hoạt lạc. Đồng thời, trả lại sự thông suốt cho các đường kinh dương, đưa khí huyết đến nuôi dưỡng vùng mặt. Giúp cơ mặt và cảm giác của bệnh nhân trở về với trạng thái bình thường.
Người bệnh còn được hướng dẫn một số kỹ thuật như chườm ấm, tự massage vùng mặt, chu môi thổi sáo… để đẩy nhanh quá trình hồi phục.
Thời gian điều trị bệnh liệt mặt nhanh hay chậm tùy thuộc vào cả ba yếu tố: mức độ tổn thương, thủ thuật của thầy thuốc và sự tuân thủ trong sinh hoạt, tập luyện của người bệnh. Thông thường, thời gian phục hồi là khoảng 10 - 40 ngày. Càng điều trị sớm, mức độ phục hồi sẽ càng cao.
Bệnh liệt Bell cũng dễ tái phát nếu gặp điều kiện thuận lợi. Do đó, điều quan trọng là cần phòng ngừa bệnh. Cần tránh quạt, máy lạnh, gió thổi trực tiếp vào vùng cổ gáy, mang tai. Nên điều trị tích cực khi bị viêm nhiễm ở vùng mũi, hầu họng. Nâng cao chính khí của cơ thể bằng chế độ sinh hoạt, ăn uống hợp lý.
Lưu ý: Để ngừa nguy cơ bị liệt Bell, trong mùa nắng nóng cao điểm, cần cảnh giác về việc cần “làm mát cơ thể từ từ” khi chuyển tiếp từ khu vực nóng sang khu vực lạnh; trước khi tắm, khi uống nước đá lạnh.