Vi vu ta đi
"Cánh đồng bất tận" hay hệ sinh thái sống lành giữa Đồng Tháp Mười...
Ở đó không có những quằn quại, cay đắng xé lòng, những phận đời trôi dạt, tối tăm, sấp ngửa, bẽ bàng bởi sa mưa, gió chướng... Ly nước dược liệu thơm lừng. Rau tập tàng luộc, cá lóc nướng trui cuốn lá đinh lăng, rồi đi lạc vào đường mòn để “tắm rừng”... Một “Cánh đồng bất tận” đẫm mùi dược liệu, được “đóng” bởi những “diễn viên” yêu… phèn đến cháy lòng giữa rừng tràm bát ngát.
Rừng thuốc đất Chín Rồng
Dược sĩ Bùi Đắc Thắng là người đứng đầu Công ty Cổ phần Nghiên cứu Bảo tồn và Phát triển dược liệu Đồng Tháp Mười, Nhà máy sản xuất Mộc Hoa Tràm và Khu du lịch Cánh đồng bất tận. Tổ hợp “3 trong 1” này là anh em trong cùng một nhà, gắn liền với hành trình dài hơn 40 năm của những con người mang nặng tâm huyết với vùng dược liệu ở Mộc Hóa, Tây Ninh (Long An cũ).
Nhớ về người thầy của mình, ông Thắng cho biết Dược sĩ Nguyễn Văn Bé, thường được gọi bằng cái tên trìu mến “Ông Ba đất phèn”. Tính ra, ông Bé là một trong những người tiên phong “bỏ phố về rừng” khi vào năm 1983 - rời đô thị để về miền Tây khẩn hoang. Trong suốt nhiều năm “cắm dùi” ở vùng đất phèn, ông Bé đã cùng cộng sự vật lộn với thiên nhiên khắc nghiệt để đào mương, đắp đê bao, cải tạo khu vực rộng hàng ngàn hecta, trong đó có 800ha rừng tràm gió nguyên sinh. Trung tâm Nghiên cứu Bảo tồn và Phát triển dược liệu Đồng Tháp Mười ra đời từ đó. Không chỉ khai thác tinh dầu tràm phục vụ sản xuất và xuất khẩu, đây còn là nơi bảo tồn nguồn gen động thực vật đặc trưng của vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
Ông Thắng kể, năm 1993, khi đang là sinh viên Trường Đại học Y Dược, ông có đến Trung tâm để thực tập. Thời đó đường sá đi lại còn rất khó khăn, nhóm sinh viên của ông đi xe từ TP.HCM xuống Kiến Tường rồi Trung tâm đưa xuồng ra đón. Đang đi trên kênh thì mưa trút xối xả, mọi người chỉ biết ngồi trên xuồng chịu trận, ướt sũng, khi vô đến nơi thì vắt áo cho hết nước rồi mang hong lửa cho khô. Buổi tối, ông cùng các bạn sinh viên khác nằm ngủ trên những tấm vạt tre đặt dưới nền đất sét trong những ngôi nhà nhỏ lợp bằng tôn. Giọng ông bồi hồi: “Đó là những kỷ niệm mà không bao giờ tôi quên được. Năm 2007, tôi chính thức đầu quân cho anh Ba Bé. Ít lâu sau thì Trung tâm được cổ phần hóa, đổi thành Công ty Cổ phần Nghiên cứu và Phát triển dược liệu Đồng Tháp Mười. Bên cạnh việc bảo tồn rừng tràm gió nguyên sinh duy nhất của Việt Nam, Công ty đã quy hoạch vùng trồng cây tinh dầu và dược liệu. Ngoài các loại cây bản địa như sen trắng, súng ma… nơi đây còn trồng thành công nhiều loại cây di thực trong nước như dành dành, mù u, vối, ô môi… cùng các loại cây di thực của nước ngoài như tràm trà, sả Java, sa-chi, bạch đàn chanh… Đi cùng đó là sản xuất ra các sản phẩm có nguồn gốc từ dược liệu như tinh dầu, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, xà phòng, nước rửa chén…”.
Gương mặt ông như giãn ra, lấp lánh niềm vui khi nói về dược liệu, nhưng rồi bỗng trầm ngâm: “Người xưa nói ‘Nam dược trị Nam nhân’, nghĩa là dùng thuốc Nam để trị bệnh cho người Nam. Xung quanh chúng ta có rất nhiều cây thuốc quý, không chỉ tốt cho sức khỏe mà còn có công dụng phòng bệnh, trị bệnh. Nhưng quan trọng là phải bảo tồn được”.
“Di sản truyền miệng” từ một bộ phim
Dân địa phương gọi nơi này là “rừng thuốc”, nhưng rồi mùi hương bay xa, để giờ hằn định ở nhiều người danh xưng: Khu du lịch Cánh đồng bất tận.
Nói đến đây thì ông Thắng bật cười: “Cái này thì phải cảm ơn đoàn làm phim”. Lúc trước, nơi đây được chọn làm bối cảnh chính để quay bộ phim điện ảnh Cánh đồng bất tận, chuyển thể từ tác phẩm cùng tên của nhà văn Nguyễn Ngọc Tư. Cảnh sông nước, bưng biền của vùng Đồng Tháp Mười khi lên phim mang vẻ đẹp nên thơ, làm say đắm biết bao khán giả. Vậy mà theo lời của ông Thắng “ở ngoài thực tế, cảnh còn đẹp hơn nhiều”, và rằng cảnh cánh đồng ở trong phim không phải là cánh đồng lúa như nhiều người lầm tưởng, đó là cánh đồng cỏ bàng! Dưới nắng chiều, cả cánh đồng mênh mông được nhuộm vàng, óng ả. Có mặt tại cảnh quay hôm ấy, chính ông Thắng còn phải ngạc nhiên khi lần đầu tiên phát hiện ra nơi đây được trời phú cho phong cảnh tuyệt vời đến thế.
Khi phát sóng, phim Cánh đồng bất tận làm mưa làm gió trên truyền hình một thời. Từ hiệu ứng của bộ phim, Khu du lịch Cánh đồng bất tận ra đời, thu hút khách đến tham quan những dấu tích còn lại của phim trường. Khu nhà ở của đoàn làm phim được cải tạo thành nơi lưu trú cho khách. Khách đến đây không chỉ được mục sở thị cánh đồng cỏ bàng, căn chòi lá, cây cầu gỗ tràm… từng xuất hiện trong phim mà còn được nghe kể những câu chuyện hậu trường thú vị trong quá trình quay phim.
“Những ai từng xem phim Cánh đồng bất tận sẽ thấy có cảnh làm món vịt đắp đất sét nướng, một món ăn dân dã đặc trưng của người miền Tây. Đoàn làm phim có nhiều đầu bếp nhưng họ không làm được món này, vịt đắp đất sét khi nướng bị hư hết, chỉ có một chị là nhân viên ở đây làm được, khi bóc đất sét ra con vịt vẫn còn nguyên vẹn. Rồi các cascadeur (diễn viên đóng thế) của họ đều được học qua trường lớp bài bản, thậm chí học ở nước ngoài về, nhưng khi đóng cảnh chạy trên thành của chiếc vỏ lãi, họ không có chạy được. Thế là một anh lái vỏ lãi ở đây tham gia đóng phim luôn” - ông Thắng bật cười.
“Không có 5 sao, nhưng chúng tôi có rừng”
Tận dụng lợi thế của “rừng thuốc”, Khu du lịch Cánh đồng bất tận hướng đến phát triển du lịch chăm sóc sức khỏe dựa trên nền tảng dược liệu. “Chúng tôi không có khách sạn ba sao, bốn sao, năm sao, nhưng bù lại chúng tôi có rừng, chúng tôi có không khí sạch, chúng tôi có cây dược liệu”, giọng ông Thắng tự tin.
Bốn bề khu vực này được bao bọc bởi hệ thống kênh rạch, tạo thế biệt lập. Đó cũng là lợi thế để phát triển nông nghiệp hữu cơ. Thực phẩm được nuôi trồng tự nhiên, khi chế biến cùng dược liệu lại thêm phần bổ dưỡng. Không chỉ ăn sạch, du khách còn được trải nghiệm hoạt động “tắm rừng” độc đáo, bằng đi bộ, đạp xe, bơi lội, chèo thuyền… trong rừng tràm. Hòa vào không gian xanh ngát, mọi căng thẳng, cảm giác an vui dâng lên, bao mệt mỏi được giải tỏa. “Chỉ cần đi chân không trên nền đất thôi là đã có thể tiếp nhận sinh khí từ đất, giúp thông kinh đả mạch, âm dương hài hòa”, ông Thắng nói.
Khách đến đây còn được học bài về loại dược liệu và cách sử dụng, như đinh lăng thì có lá tròn, lá nhỏ, lá lớn, lá xẻ, bạc… Mỗi một loại, mỗi bộ phận của đinh lăng lại có công dụng khác nhau. Tại Nhà máy Mộc Hoa Tràm, khách sẽ tận mắt thấy quy trình bào chế, chế biến cây dược liệu thành các sản phẩm hoàn chỉnh; được cung cấp kiến thức để phân biệt hàng thật, hàng giả. Quá rõ để thấy người ta lấy sản xuất làm nền tảng để phát triển du lịch, và ngược lại, hoạt động du lịch góp phần hỗ trợ cho hoạt động sản xuất.
Ông Thắng tự hào rằng chưa có mô hình du lịch nào mà đông đảo dược sĩ tham gia như tại Khu du lịch Cánh đồng bất tận, bởi phần lớn nhân viên phục vụ tại đây cũng là những người làm việc trong Công ty Cổ phần Nghiên cứu Bảo tồn và Phát triển dược liệu Đồng Tháp Mười và Nhà máy Mộc Hoa Tràm. Nhưng đâu phải họ thu lợi cho riêng mình, bởi như lời ông Thắng, nhà bà con địa phương có cây trái, đặc sản đều có thể mang vô đây bán. Khách cũng rất thích giỏ xách cỏ bàng, đồ đan lát… do người dân làm thủ công. Trung tâm sắm ghe, sắm xuồng rồi thuê người dân bản địa ở đây chèo xuồng đưa khách đi xuyên rừng.
Gắn bó với vùng đất này đã gần 20 năm, ông Thắng bộc bạch: “Với nhiều người, ở đây sẽ buồn lắm. Nếu không yêu thiên nhiên, không say mê dược liệu thì sẽ không ở được…”.
Ôi, bao người giờ muốn được như ông và cộng sự, nhưng đâu có dễ! Rừng chọn ông hay ông chọn rừng, cũng chẳng truy vấn làm gì. Chỉ biết cánh đồng bất tận này chính là một món quà sức khỏe bất tận được thiên nhiên ban tặng, để thấy con người ta sinh ra từ đất, nhưng đâu phải ai cũng dám - hay cũng có cơ hội một lần bỏ dép bỏ giày, ướm chân lên đất mà bộ hành, để cảm nhận đất nói gì với mình.
