Nông thôn mới bước lên ‘sân khấu’ quốc tế
Tại Hội nghị Đổi mới sáng tạo Nông nghiệp - Thực phẩm Thế giới và Triển lãm Công nghệ Nông nghiệp - Thực phẩm Thế giới 2026 (WAFI 2026), diễn ra từ ngày 17 đến 19/9/2026 tại quận Bình Cốc (Pinggu), Bắc Kinh, Trung Quốc, quá trình xây dựng Nông thôn mới của Việt Nam đã chính thức bước lên một sân khấu lớn.
Tại Hội nghị Đổi mới sáng tạo Nông nghiệp - Thực phẩm Thế giới và Triển lãm Công nghệ Nông nghiệp - Thực phẩm Thế giới 2026 (WAFI 2026), diễn ra từ ngày 17 đến 19/9/2026 tại quận Bình Cốc (Pinggu), Bắc Kinh, Trung Quốc, quá trình xây dựng Nông thôn mới của Việt Nam đã chính thức bước lên "sân khấu" lớn.
Với chủ đề "Chuyển đổi xanh và lành mạnh của hệ thống nông nghiệp - thực phẩm", đại diện Việt Nam đã mang đến những góc nhìn thực tiễn sắc sảo, biến kinh nghiệm của một quốc gia đang phát triển thành những bài học chia sẻ có giá trị tham khảo toàn cầu cho cộng đồng các nước Nam bán cầu.
Bốn trụ cột triết lý trong mô hình Nông thôn mới của Việt Nam
Trình bày tham luận tại hội nghị, TS. Đỗ Quang Tùng, Tham tán Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam tại Trung Quốc, đã phác họa bức tranh toàn cảnh của Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới từ năm 2010 đến nay.
Trải qua hai giai đoạn rõ rệt, từ tập trung phát triển hạ tầng thiết yếu ban đầu, cho đến việc chuyển dịch sang kinh tế nông thôn và nâng cao chất lượng sống, Việt Nam đã đúc rút được bốn bài học mang tính chiến lược sâu sắc.
Bài học thứ nhất là đặt người dân vào vị trí "kiến trúc sư trưởng" của cộng đồng
Một chương trình phát triển nông thôn dù được thiết kế hoàn mỹ đến đâu cũng sẽ trở nên khô khan và đổ vỡ nếu thiếu đi linh hồn của nó: Con người.
Bài học đắt giá nhất mà Việt Nam chia sẻ tại WAFI 2026 chính là việc biến người dân từ đối tượng thụ hưởng thành chủ thể trung tâm. Mọi quyết định từ việc xác định nhu cầu thiết thực, thảo luận quy hoạch, đến khâu giám sát thi công, đều có dấu ấn trực tiếp của người dân.
Thực tế chứng minh, tại muôn vàn làng quê từ Bắc chí Nam, hàng vạn hộ gia đình đã tự nguyện hiến hàng triệu mét vuông đất, đóng góp hàng triệu ngày công và nguồn lực tài chính không chút đắn đo. Khi người dân thấy mình là chủ nhân thực sự, sự phát triển ấy tự khắc sẽ cắm rễ sâu bền và không một thế lực nào lay chuyển được.
Bài học thứ hai là nhà nước đóng vai trò kiến tạo, mở đường chứ không làm thay thị trường
Nhìn vào nguồn lực khổng lồ được huy động, riêng giai đoạn 2021-2025 lên tới khoảng 112 tỷ USD từ ngân sách, tín dụng, doanh nghiệp cho đến đóng góp tự nguyện của cộng đồng, có thể thấy bài toán nguồn vốn chưa bao giờ là chuyện dễ dàng.
Nhà nước không thể ôm đồm giải quyết mọi nhu cầu của xã hội bằng ngân sách công hạn hẹp. Thay vào đó, nguồn vốn nhà nước đóng vai trò như dòng "vốn mồi", là đòn bẩy chính sách để thiết lập môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch và an toàn.
Sự dịch chuyển này đòi hỏi một hệ sinh thái đồng hành đa dạng: từ nông dân, hợp tác xã, khối doanh nghiệp tư nhân, các tổ chức tài chính cho đến những viện nghiên cứu chuyên sâu.
Bài học thứ ba là tạo sinh kế tại chỗ để giữ chân sức sống làng quê
Một trong những lo âu lớn nhất của các quốc gia đang phát triển là hiện tượng "chảy máu chất xám", đi cùng làn sóng lao động trẻ rời bỏ nông thôn để tìm kế sinh nhai tại các đô thị lớn. Giải pháp cốt lõi của Việt Nam là tái cấu trúc kinh tế nông thôn gắn liền với chuỗi giá trị hiện đại.
Tính đến năm 2025, cả nước ghi nhận khoảng 22.300 hợp tác xã nông nghiệp đang vận hành hiệu quả theo mô hình chuỗi giá trị, ứng dụng công nghệ số vào sản xuất và tiêu thụ.
Sức bật của phong trào OCOP đã minh chứng rõ nét qua con số 16.855 sản phẩm đạt từ 3 sao trở lên của 9.822 chủ thể. Điều tuyệt vời hơn cả là tính bao trùm xã hội: có tới 40% chủ thể OCOP do phụ nữ điều hành và 17,1% là người dân tộc thiểu số, biến mỗi sản phẩm địa phương thành một câu chuyện văn hóa đầy tự hào.
Bài học thứ tư là sự hòa quyện đồng điệu giữa kinh tế, an sinh và môi trường
Phát triển nông thôn không đồng nghĩa với việc đánh đổi thiên nhiên hay bỏ quên những mảnh đời yếu thế. Kinh tế nông thôn phải đi liền với giảm nghèo bền vững, nâng cao chất lượng y tế, giáo dục và bảo vệ nghiêm ngặt tài nguyên sinh thái.
Minh chứng sống động là theo kết quả Điều tra nông thôn, nông nghiệp năm 2025, thu nhập bình quân đầu người khu vực nông thôn đã chạm mốc 2.230 USD/người/năm, tăng gần gấp đôi so với thời điểm năm 2016.
Tỷ lệ hộ nghèo nông thôn giảm bình quân 1,03%/năm, khẳng định thành quả tăng trưởng kinh tế luôn đi đôi với công bằng xã hội.
Không gian hợp tác Việt – Trung: Cùng hướng về tương lai nông nghiệp xanh
Đứng trước xu thế toàn cầu hóa và những thách thức biến đổi khí hậu gay gắt, triển vọng hợp tác giữa Việt Nam và Trung Quốc trong lĩnh vực nông nghiệp, nông thôn đang đứng trước những cơ hội vàng.
Sức mạnh từ phía Trung Quốc: Nền kinh tế lớn thứ hai thế giới sở hữu bề dày kinh nghiệm vượt trội trong việc phát triển thương mại điện tử nông thôn, hệ thống logistics hiện đại, công nghệ chuỗi lạnh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và dữ liệu lớn vào sản xuất, cũng như mô hình phát triển các làng chuyên ngành quy mô lớn.
Bản sắc thực tiễn từ Việt Nam: Kinh nghiệm thực chiến vô giá về sức mạnh cộng đồng, nghệ thuật khơi gợi nguồn lực tại chỗ, vận hành hợp tác xã linh hoạt và phát triển hệ sinh thái sản phẩm OCOP đậm đà bản sắc văn hóa.
Trong tương lai gần, hai nước tập trung vào các lĩnh vực nông nghiệp thông minh, số hóa nông nghiệp, công nghệ chế biến sâu nông sản, giải pháp tiết kiệm nguồn nước tối ưu.
Theo đó, hai bên thúc đẩy mạnh mẽ các mô hình sản xuất xanh, giảm phát thải, tuần hoàn và thích ứng linh hoạt với những biến động khốc liệt của biến đổi khí hậu toàn cầu
Mở rộng các chương trình giao lưu, khảo sát thực tế, đào tạo kỹ năng quản trị cho thế hệ doanh nhân trẻ nông thôn, đội ngũ lãnh đạo hợp tác xã và cán bộ cấp cơ sở.
Đặc biệt, đề xuất thành lập Quan hệ đối tác đổi mới sáng tạo dành cho nông hộ nhỏ và doanh nghiệp khởi nghiệp nông thôn do phía Việt Nam xướng lên tại hội nghị đã mở ra một tầm nhìn mới. Sáng kiến này không chỉ bó hẹp trong song phương Việt – Trung mà còn vươn tầm kết nối với các quốc gia đang phát triển khác, tạo ra chiếc cầu nối vững chắc để đưa nông dân, các startup nông nghiệp tiếp cận trực tiếp với nguồn vốn, công nghệ tiên tiến và thị trường toàn cầu.
