‘Thành phố đáng sống’ - xa rồi thời... dễ sống
Người ở nơi khác nay đến Đà Nẵng chơi, với cái nhìn tỉnh táo, đều gặp nhau ở một kết luận: Giá cả tăng cao không ngờ! Vẫn đường sá thông thoáng, núi xanh biển xanh, an ninh tốt, tiện ích hiện đại dần hình thành…nhưng khi họ móc túi chi tiêu, câu hỏi về sự bền vững lại hiện ra.
Đà Nẵng đang đứng trước một khúc quanh lịch sử. Sau hơn hai thập kỷ xác lập vị thế "thành phố đáng sống", đô thị hạt nhân miền Trung đang phải đối mặt với một cuộc khủng hoảng âm thầm: Sự lệch pha giữa tốc độ tăng trưởng kinh tế và nền tảng an sinh thực tế.
Theo báo cáo Chỉ số giá sinh hoạt theo không gian (SCOLI) năm 2025 mới được công bố, Đà Nẵng nằm trong top 5 địa phương có mức sống đắt đỏ nhất Việt Nam.
Khi những dự án tỷ đô lẫn Trung tâm Tài chính quốc tế đổ bộ, một câu hỏi lớn được đặt ra: Liệu người dân sở tại sẽ là chủ nhân của sự phát triển, hay trở thành người lạ bị đẩy ra ngoài lề bởi chi phí sống đắt đỏ?
Tại các phường trung tâm như Hải Châu, Hòa Cường, Thanh Khê, giá thuê một không gian sống tiêu chuẩn hiện dao động từ 3,5 – 4,5 triệu đồng, chiếm tới gần 50% thu nhập của một người lao động có lương 10 triệu đồng. Theo các tiêu chuẩn quốc tế, khi chi phí trú ngụ vượt quá 30%, con người đã rơi vào tình trạng căng thẳng về nhà ở.
Đặc biệt, "sức nóng" này càng bị đẩy lên từ năm 2025, khi nhập Quảng Nam vào Đà Nẵng, tạo nên một cú sốc "cầu" về nhà ở. Khi hàng ngàn gia đình công chức cùng tìm kiếm chỗ ở trong một quỹ đất nội đô hạn hẹp, giá thuê và giá bất động sản bị đẩy vọt lên theo quy luật cung - cầu khắc nghiệt, khiến cơ hội của người lao động bình dân càng trở nên mong manh.
Lạm phát cục bộ tại một đô thị đang tăng trưởng nóng luôn khốc liệt hơn mặt bằng chung. Một suất ăn cơ bản đã chạm ngưỡng 30.000 đồng, kéo theo quỹ chi tiêu ăn uống ngốn sạch 1/3 tiền lương. Những tiện ích bình dân như quán ăn rẻ, ngon vỉa hè – vốn là "đặc sản" giúp Đà Nẵng dễ sống – đã và đang dần biến mất để nhường chỗ cho các mặt bằng giá cao.
Sau khi trừ các chi phí thiết yếu như điện nước, y tế và xăng xe, số tiền dư ra chỉ còn khoảng vài trăm ngàn đồng. Với tốc độ tích lũy này, giấc mơ sở hữu một căn hộ thương mại trị giá 3 tỷ đồng trở thành vô vọng mang tính toán học, khi cần tới hàng trăm năm mới thực hiện được. Còn một mảnh đất 100m² ở những khu vực như Hòa Xuân hiện nay, chắc chắn không dưới 4 tỷ đồng. Hãy nhớ rằng, chỉ mới mười năm trước, chính mảnh đất đó chỉ có giá chừng 400 triệu đồng.
Bài học từ các siêu đô thị như TP.HCM sau đại dịch vẫn còn nguyên giá trị. Khi thành phố không thể cung cấp một nền tảng an sinh đủ tốt, làn sóng "di cư ngược" là điều tất yếu. Nếu không kiểm soát được giá thuê nhà và thực phẩm, Đà Nẵng đối mặt với nguy cơ mất đi lực lượng sản xuất nòng cốt – những người trực tiếp vận hành bộ máy dịch vụ và công nghiệp. Một thành phố chỉ đầy rẫy bất động sản hạng sang và khách du lịch, nhưng thiếu vắng lớp cư dân cơ sở sẽ trở thành một đô thị "rỗng ruột", phát triển thiếu bền vững và đứt gãy về mặt xã hội.
Trước thực trạng này, chính quyền Đà Nẵng đã có những động thái mang tính xoay trục, thay vì chỉ tập trung quảng bá hình ảnh, đó là đột phá Nhà ở xã hội (NOXH). Với mục tiêu 30.000 căn NOXH, việc nâng ngưỡng thu nhập xét duyệt mua nhà lên 25 - 30 triệu đồng/hộ gia đình là một quyết sách nhân văn. Đây là phao cứu sinh cho nhóm "trung lưu hụt hơi" – những người có thu nhập ổn định nhưng không đủ sức chạm tới nhà ở thương mại.
Việc đầu tư mạnh vào Hòa Vang, Liên Chiểu là cách thành phố chủ động tạo ra các không gian sống mới với chi phí thấp hơn, ngăn chặn làn sóng người lao động tự phát rời bỏ thành phố, khi nội đô đã quá chật chội sau sáp nhập.
Quyết định chưa tăng bảng giá đất từ năm 2026 là một thông điệp về việc ưu tiên ổn định dân sinh, kìm hãm đà tăng ảo của bất động sản để bảo vệ người dân.
Đà Nẵng hay bất kỳ đâu, niềm tự hào lớn nhất của thành phố không nằm ở những cây cầu đoạt giải quốc tế, mà ở việc một người dân bình thường có thể sống tử tế và an yên bằng chính đồng lương của mình.
Một "Thành phố đáng sống" thực thụ phải là nơi mà sự thịnh vượng của các trung tâm tài chính, được chuyển hóa thành những mái ấm xã hội ấm cúng và những bữa cơm bình dân đủ đầy. Đà Nẵng vẫn còn thời gian để không trở thành một đô thị "khó thở" với người nghèo, nhưng quỹ thời gian đó đang hẹp dần theo từng đợt tăng giá đất. "Đáng sống" chưa từng là đặc quyền của riêng ai, và đã hết rồi cái thời khi nhắc đến chi phí, người ta gật gù: "Đà Nẵng dễ sống lắm!...".
