Chiến sự Trung Đông: Đe dọa thổi bay 8 tỷ USD nông sản Việt
Xung đột kéo dài tại Trung Đông cùng sự gián đoạn tại eo biển Hormuz đang đẩy ngành nông nghiệp Việt Nam vào tình thế báo động, với kịch bản thiệt hại nặng nhất lên đến 8 tỷ đô la Mỹ.
Tại cuộc họp báo sáng 11 tháng 3, đại diện Bộ NN-MT cho biết cơ quan chức năng đang xây dựng các kịch bản ứng phó trước diễn biến phức tạp tại Trung Đông. Dự báo thiệt hại được chia theo ba mốc thời gian cụ thể:
Nếu xung đột kéo dài 1 tháng: Kim ngạch xuất khẩu toàn ngành dự kiến giảm hơn 1 tỷ đô la Mỹ. Trong đó, thị trường châu Âu chịu tác động nặng nhất với mức giảm 770 triệu đô la Mỹ.
Nếu kéo dài 3 tháng: Tổng thiệt hại có thể lên tới 3,5 tỷ đô la Mỹ. Các thị trường Trung Đông, Bắc Phi và EU đồng loạt sụt giảm mạnh.
Nếu xung đột kéo dài 1 năm: Xuất khẩu sang Trung Đông có nguy cơ gián đoạn hoàn toàn. Tổng kim ngạch nông lâm thủy sản có thể bốc hơi 8 tỷ đô la Mỹ, trực tiếp kéo giảm tốc độ tăng trưởng toàn ngành.
Tình trạng bất ổn khiến các hãng tàu lớn như Maersk, Hapag-Lloyd hay CMA CGM đồng loạt áp các loại phụ phí chiến tranh và phụ phí khẩn cấp. Mức phí này dao động từ 1.500 đến 4.000 đô la Mỹ cho mỗi container.
Đối với các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây tươi và thủy sản, đây là cú sốc lớn. Đặc thù của hàng nông sản là biên lợi nhuận mỏng, nên các khoản phụ phí phát sinh quá cao gần như nuốt trọn lợi nhuận, thậm chí khiến doanh nghiệp âm vốn. Việc thiếu hụt container lạnh và thời gian vận tải kéo dài càng làm tăng nguy cơ hư hỏng hàng hóa, gây thiệt hại kép cho người sản xuất.
Để bảo vệ mục tiêu xuất khẩu năm 2026, ngành nông nghiệp đang rốt ráo triển khai các giải pháp tình thế nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào các tuyến vận tải rủi ro.
Theo đó, các doanh nghiệp ưu tiên nhắm tới thị trường gần, đẩy mạnh hàng hóa sang các thị trường có chi phí logistics ổn định hơn như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và khối ASEAN.
Thay vì quen với một số mặt hàng cố định, thì doanh nghiệp nhanh chóng thay đổi cơ cấu sản phẩm, tập trung tối đa cho nhóm hàng chế biến sâu để kéo dài thời gian bảo quản, thay vì dồn lực cho hàng tươi sống vốn chịu áp lực cực lớn về vận chuyển lạnh.
Bối cảnh khó khăn chung cho toàn khu vực và thế giới, các doanh nghiệp nên mổ rộng và nối lại đàm phán với đối tác để chia sẻ chi phí vận tải, hoặc giãn tiến độ giao hàng tại các khu vực đang có xung đột.
