An Giang tổ chức lại sản xuất nông nghiệp, lấy hợp tác xã làm trung tâm
Với mục tiêu phát triển kinh tế tập thể theo hướng năng động, hiệu quả và bền vững, An Giang xác định hợp tác xã (HTX) là một trong những lực lượng quan trọng để tổ chức lại sản xuất, nâng giá trị nông sản, tăng thu nhập cho thành viên và góp phần xây dựng nông thôn mới.
An Giang muốn chuyển từ số lượng sang chất lượng
Theo Đề án “Phát triển kinh tế tập thể tỉnh An Giang giai đoạn 2026-2030” được UBND tỉnh An Giang ban hành ngày 1/10 hướng đến phát triển kinh tế tập thể, với nòng cốt là HTX, được xác định là nhiệm vụ thường xuyên, lâu dài. Mục tiêu không chỉ nằm ở việc gia tăng số lượng HTX mà chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng, hiệu quả hoạt động và năng lực cạnh tranh, lấy lợi ích của thành viên làm trung tâm.
An Giang đặt mục tiêu năm 2030 có khoảng 973 HTX với khoảng 192.000 thành viên; duy trì, củng cố khoảng 4.109 tổ hợp tác với khoảng 82.000 thành viên. Đáng chú ý, tỉnh phấn đấu có trên 60% HTX được xếp loại khá, tốt và ít nhất 50% HTX tham gia liên kết theo chuỗi giá trị.
Trong lĩnh vực nông nghiệp, Đề án đặt mục tiêu lựa chọn, hình thành và phát triển tối thiểu 4 HTX hoặc liên hiệp HTX đầu tàu. Đây sẽ là những tổ chức có đủ năng lực quản trị, tổ chức sản xuất, liên kết vùng nguyên liệu, kết nối doanh nghiệp và mở rộng thị trường tiêu thụ nông sản.
Vai trò của HTX đang được đặt trong một vị trí rộng hơn: không chỉ cung cấp một số dịch vụ đầu vào cho nông dân mà trở thành mắt xích tổ chức sản xuất, tập hợp nông hộ, hình thành vùng nguyên liệu và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị.
Tổ chức lại sản xuất, nâng vị thế người nông dân
Một trong những vấn đề lớn của sản xuất nông nghiệp là sự phân tán về quy mô, khả năng tiếp cận thị trường và năng lực thương lượng của từng hộ sản xuất. Đề án của An Giang đặt trọng tâm vào việc tăng cường liên kết giữa HTX với doanh nghiệp, liên hiệp HTX và các tổ chức kinh tế khác nhằm hình thành vùng nguyên liệu tập trung, phát triển thị trường và nâng giá trị gia tăng của sản phẩm.
Theo đó, HTX được khuyến khích tham gia sâu hơn vào các khâu từ cung ứng đầu vào, tổ chức sản xuất đến sơ chế, chế biến và tiêu thụ. Khi các khâu này được kết nối trong cùng một chuỗi, người nông dân không chỉ bán nguyên liệu mà có thêm cơ hội tham gia vào quá trình tạo ra giá trị cao hơn cho sản phẩm.
Đây cũng là hướng được thể hiện khá rõ qua các mô hình ưu tiên đầu tư trong giai đoạn 2026-2027. Đề án lựa chọn hoàn thiện mô hình HTX Ngã Bát và HTX Kênh 10 theo hướng đảm nhiệm các dịch vụ đầu vào, sơ chế, chế biến và đầu ra trong chuỗi giá trị nông sản; đồng thời hoàn thiện mô hình HTX Nông nghiệp Tân Hưng theo hướng phát triển nông, lâm, thủy sản bền vững.
Những mô hình này nếu hoạt động hiệu quả có thể trở thành những cách làm để nhân rộng, giúp chuyển phương thức sản xuất từ manh mún sang liên kết, từ sản xuất theo kinh nghiệm sang sản xuất theo tiêu chuẩn và nhu cầu thị trường.
Nông nghiệp bước vào chuỗi giá trị số và xanh
Một điểm đáng chú ý trong Đề án là chuyển đổi số không được xem như một mục tiêu riêng biệt mà gắn trực tiếp với quản trị HTX, sản xuất, truy xuất nguồn gốc và tiêu thụ nông sản.
Đến năm 2030, An Giang đặt mục tiêu có khoảng 125 HTX ứng dụng công nghệ cao vào sản xuất và tiêu thụ nông sản; 90-95% HTX được đào tạo về chuyển đổi số; trên 90% HTX ứng dụng phần mềm quản lý hoặc kế toán số. Đặc biệt, 100% sản phẩm chủ lực của HTX được định hướng áp dụng truy xuất nguồn gốc điện tử.
Đây là những yêu cầu ngày càng quan trọng đối với nông sản khi thị trường không chỉ quan tâm đến sản lượng mà còn đặt ra các tiêu chuẩn về chất lượng, an toàn, nguồn gốc và quy trình sản xuất.
Đề án cũng dành sự quan tâm cho kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và sản xuất phát thải thấp. Các HTX được khuyến khích sử dụng hiệu quả tài nguyên, giảm phát thải khí nhà kính, bảo vệ môi trường và thích ứng với biến đổi khí hậu, đồng thời phát huy vai trò trong phát triển kinh tế cộng đồng, xây dựng nông thôn mới và nâng cao chất lượng đời sống thành viên.
Trong giai đoạn 2028-2030, tỉnh dự kiến hình thành mô hình HTX nông nghiệp số tuần hoàn và chuyển đổi xanh cấp tỉnh, với mục tiêu số hóa 100% diện tích sản xuất tham gia mô hình tại tiểu vùng phía Đông.
Không chỉ bán nông sản, mà còn phát triển thương hiệu và dịch vụ nông thôn
Một hướng đi khác được đặt ra là nâng cao giá trị sản phẩm thông qua sơ chế, đóng gói, phát triển OCOP, thương mại điện tử, logistics và các hoạt động dịch vụ gắn với sản phẩm địa phương.
Đề án đặt mục tiêu đến năm 2030 có tối thiểu 30 sản phẩm OCOP của HTX đạt từ 3 sao trở lên. Đồng thời, tỉnh sẽ hỗ trợ HTX nâng cao năng lực chế biến, bảo quản, phát triển sản phẩm chủ lực, sản phẩm đặc trưng và mở rộng thị trường tiêu thụ.
Ở khu vực nông thôn, HTX còn được định hướng tham gia phát triển du lịch cộng đồng, du lịch nông nghiệp, du lịch trải nghiệm gắn với sản phẩm OCOP, văn hóa và tài nguyên bản địa. Các dịch vụ logistics, sơ chế, bảo quản, đóng gói cũng được xem là những mắt xích cần phát triển để nâng hiệu quả toàn chuỗi.
Như vậy, không gian hoạt động của kinh tế tập thể được mở rộng từ đồng ruộng đến thị trường; từ sản xuất nông nghiệp đến thương mại, dịch vụ, du lịch và logistics. Đây cũng là hướng tạo thêm việc làm, tăng thu nhập và đa dạng hóa sinh kế cho người dân nông thôn.
Đầu tư cho con người và năng lực của HTX
Để những mục tiêu trên trở thành thực tế, Đề án dành một phần quan trọng cho phát triển nguồn nhân lực. Đến năm 2030, tỷ lệ cán bộ quản lý HTX có trình độ cao đẳng, đại học được đặt mục tiêu khoảng 25-30%; tối thiểu 70% HTX có cán bộ trẻ tham gia quản lý.
Tỉnh cũng xác định cần trẻ hóa đội ngũ quản lý, nâng cao năng lực xây dựng phương án sản xuất kinh doanh, phát triển thị trường, tổ chức sản xuất theo chuỗi giá trị và quản trị rủi ro. Cùng với đó là yêu cầu minh bạch về quản trị, tài chính và hoạt động sản xuất kinh doanh nhằm củng cố niềm tin của thành viên.
Đáng chú ý, Đề án dự kiến tổng nhu cầu kinh phí giai đoạn 2026-2030 khoảng 285.701 triệu đồng, huy động từ ngân sách nhà nước, vốn đối ứng của HTX, vốn góp thành viên, tín dụng và các nguồn hợp pháp khác. Nguồn lực nhà nước được ưu tiên cho những nhiệm vụ như hạ tầng dùng chung, vùng nguyên liệu, khoa học công nghệ, chuyển đổi số, đào tạo nhân lực, OCOP và xây dựng chuỗi giá trị.
Từ HTX đến một hệ sinh thái kinh tế nông thôn
Điểm cốt lõi của Đề án giai đoạn 2026-2030 không nằm ở việc có thêm bao nhiêu HTX, mà ở việc các HTX có thực sự trở thành lực lượng tổ chức sản xuất và kết nối thị trường hay không.
Việc hình thành các HTX/LHHTX đầu tàu trong nông nghiệp được kỳ vọng tạo ra lực lượng nòng cốt có khả năng dẫn dắt ngành hàng, kết nối vùng nguyên liệu, doanh nghiệp và thị trường. Theo kế hoạch, đến năm 2030 sẽ hình thành ít nhất 4 HTX/LHHTX đầu tàu trong lĩnh vực nông nghiệp, cùng mạng lưới liên kết để nâng cao năng lực sản xuất và tiêu thụ nông sản.
Xa hơn, An Giang hướng tới hình thành hệ sinh thái kinh tế tập thể, trong đó HTX, liên hiệp HTX, doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ cùng tham gia các chuỗi giá trị liên ngành, liên vùng, gắn với chuyển đổi số, tăng trưởng xanh và phát triển bền vững.
Nếu được triển khai đồng bộ, hướng đi này sẽ tạo thêm không gian để người nông dân tham gia sâu hơn vào kinh tế tập thể, HTX nâng cao vai trò trong chuỗi giá trị, còn khu vực nông thôn có thêm động lực phát triển các ngành nghề, dịch vụ và sinh kế mới.
