Tinh hoa bách nghệ: Chuyện của cát và mật hoa dừa

Mỗi nghề là một câu chuyện giới thiệu đến cộng đồng và bạn bè quốc tế gần xa những bức tranh sống động về con người, thiên nhiên, văn hóa Việt qua cách thể hiện linh động từ ký sự, phóng sự thực tế hoặc nhân vật trải nghiệm.

Tinh hoa bách nghệ: Khi hạt cát chắp cánh ước mơ cho người khiếm khuyết

Tỉnh Bình Thuận cũ (hiện nay là tỉnh Lâm Đồng) gây ấn tượng với du khách gần xa với những đồi cát trải dài, được ví như những “tiểu sa mạc” ven biển độc đáo của Việt Nam.

Không chỉ tạo nên vẻ đẹp đặc trưng cho du lịch địa phương, những đồi cát ấy còn trở thành nguồn cảm hứng và nguyên liệu để hình thành nên một nghề thủ công nghệ thuật đặc biệt, đó là nghề làm tranh cát.

Từ những hạt cát nhỏ bé, qua đôi tay khéo léo và sự sáng tạo của người nghệ nhân, nhiều tác phẩm sống động đã ra đời, mang theo hình ảnh quê hương, văn hóa và con người Việt Nam gửi đến du khách khắp mọi miền.

Trước khi đưa vào chế tác, cát phải trải qua nhiều công đoạn xử lý để đảm bảo độ mịn phù hợp cho từng chi tiết của bức tranh.

Để tạo nên một tác phẩm hoàn chỉnh, người làm tranh cát phải sử dụng nhiều kỹ thuật khác nhau như đổ cát trực tiếp, dùng phễu, dùng kim hoặc que nhỏ để tạo hình.

Chỉ với một chiếc thìa nhỏ và đôi tay tỉ mỉ, từng lớp cát được đổ vào theo đúng bố cục, màu sắc và độ đậm nhạt mong muốn.

Điều khó nhất của nghề không chỉ nằm ở kỹ thuật, mà còn ở khả năng phối màu và cảm nhận thẩm mỹ. Người nghệ nhân phải tính toán từng lớp cát để tạo chiều sâu, ánh sáng và thần thái cho tác phẩm.

Các chủ đề trong tranh cát cũng rất đa dạng, từ phong cảnh biển, đồi cát, chân dung, văn hóa dân gian cho đến các tác phẩm chữ viết nghệ thuật.

Mỗi bức tranh không chỉ là sản phẩm lưu niệm mà còn là cách để người nghệ nhân kể câu chuyện về quê hương mình bằng những gam màu từ cát tự nhiên.

Ngày nay, nghề làm tranh cát không chỉ phục vụ du lịch mà còn dần trở thành nghề tạo sinh kế cho nhiều người dân địa phương.

Đặc biệt, tại địa phương, nghề này còn mở ra cơ hội học nghề và việc làm cho nhiều người khuyết tật vận động hay khiếm thính.

Tại cơ sở tranh cát Phi Long, người lao động của cơ sở đa phần là người khuyết tật vận động và người khiếm thính.

Tại đây, người khuyết tật đã được dạy nghề miễn phí và tạo điều kiện làm việc ổn định. Bằng đôi tay và sự kiên trì của mình, họ đã tạo nên nhiều bức tranh sống động từ những hạt cát quê hương, gửi đi thông điệp về nghị lực sống và niềm đam mê nghệ thuật.

Không chỉ là một nghề thủ công, tranh cát hôm nay còn là sự kết hợp giữa nghệ thuật, du lịch và giá trị nhân văn. Giữ nghề không chỉ là giữ kỹ thuật, mà là giữ cơ hội sống, và bản sắc văn hóa cho con người địa phương nơi đây.

Từ những hạt cát bình dị nơi, người nghệ nhân đã tạo nên những tác phẩm mang dấu ấn riêng của quê hương, đồng thời mở ra cơ hội việc làm và khẳng định giá trị của bản thân cho nhiều người yếu thế trong xã hội.

Nghề làm tranh cát không chỉ góp phần quảng bá hình ảnh du lịch địa phương mà còn là minh chứng cho sức sáng tạo và ý chí vươn lên của con người nơi vùng đất ven biển Lâm Đồng đầy nắng gió.

Tinh hoa bách nghệ: Từ 'khu rừng trong lọ kính' đến làng bánh phồng trăm tuổi

‘Tinh hoa bách nghệ’: Đánh thức giá trị cây mù u và gìn giữ nghề dệt thổ cẩm Chăm

Nghề ‘mát-xa’ hoa dừa: Đưa nông sản Việt vươn ra thế giới

Chương trình Tinh hoa bách nghệ sẽ di chuyển đến xã Tiểu Cần, tỉnh Vĩnh Long, với những vườn dừa xanh mát có một nghề khá đặc biệt đang được nhiều người biết đến trong những năm gần đây, đó chính là nghề mát-xa hoa dừa để thu mật.

Cây dừa của địa phương đã có lúc đứng trước nhiều khó khăn do hạn hán và xâm nhập mặn ngày càng nghiêm trọng. Năng suất giảm, trái dừa mất giá khiến không ít hộ dân, đặc biệt là đồng bào dân tộc Khmer gặp nhiều chật vật trong cuộc sống.

Trong bối cảnh ấy, một người con của quê hương Vĩnh Long là chị Thạch Thị Chal Thi đã chọn một hướng đi mới để nâng cao giá trị trái dừa quê hương, đó là hồi sinh nghề thu mật hoa dừa.

Đây là một kỹ thuật truyền thống lâu đời của đồng bào dân tộc Khmer tại xã Tiểu Cần, tỉnh Vĩnh Long, nhưng theo thời gian không còn nhiều người biết đến nghề này.

Mỗi ngày, người thợ phải trèo lên cây nhiều lần để tiếp tục mát-xa, và thu mật đúng thời điểm. Công việc tuy không vất vả nhưng lại cần nắm bắt kỹ thuật.

Cơ sở của chị Chal Thi đang hợp tác với hàng trăm hộ dân người đồng bào dân tộc Khmer tại địa phương để thu mua mật.

Không chỉ tạo việc làm tại chỗ, mô hình còn góp phần giúp nhiều người dân địa phương có thu nhập ổn định mà không phải rời quê đi làm ăn xa.

Những giọt mật sau khi thu hoạch sẽ được đưa về nhà máy để chế biến bằng công nghệ hiện đại ở nhiệt độ thấp, giữ nguyên hương vị tự nhiên và nhiều dưỡng chất.

Từ đó, nhiều sản phẩm như mật hoa dừa cô đặc, đường hoa dừa, nước tương hoa dừa hay giấm hoa dừa... không chỉ được thị trường trong nước ưa chuộng, mà còn được xuất khẩu đến hơn 10 quốc gia như Mỹ, Canada, Hà Lan, Đức...

Có thể nói, nghề mát-xa hoa dừa hôm nay không chỉ tạo ra sản phẩm mới cho cây dừa, mà còn mở ra một hướng phát triển mới cho kinh tế nông thôn.

Hiện tại sản phẩm của cơ sở được đẩy mạnh bán hàng trên các trang thương mại điện tử, tiếp cận đông đảo người tiêu dùng mua sắm trực tuyến và đạt hiệu quả và doanh số rất khả quan.

Từ những bông hoa dừa bình dị nơi vùng quê, bằng trí tuệ và sự bền bỉ, người trẻ dùng tri thức hiện đại để hồi sinh một kỹ thuật dân gian của người Khmer.

Từ những giọt mật ngọt hôm nay đã vươn ra thế giới. Điều đặc biệt hơn cả, phía sau những giọt mật ngọt ấy không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp, mà còn là câu chuyện về sự sáng tạo, tinh thần dám nghĩ dám làm của tuổi trẻ và khát vọng đổi mới quê hương, nâng tầm nông sản Việt.

Giữ nghề không chỉ là giữ lại một kỹ thuật truyền thống, mà còn là khôi phục những giá trị tưởng đã ngủ quên vẫn có thể hồi sinh mạnh mẽ.