Tiến sĩ Nguyễn Hữu Long 'tháo chốt' chuyện 'Tết về nội hay về ngoại'
Cứ đến Tết, mạng xã hội lại rộ lên một câu hỏi: Tết về nội hay về ngoại?. Trong tập mới của “Cạn lời với hôn nhân” kênh Nhà ai cũng vậy - Tạp chí Nông thôn Việt, nhà báo Diễm Chi đã mở ra câu chuyện ấy bằng một thực tế rất đời: Tết vốn là mùa sum vầy, nhưng cũng dễ trở thành mùa áp lực.
Tiến sĩ tâm lý Nguyễn Hữu Long - khách mời quen thuộc của chương trình - chọn một cách nhìn khác: với anh, ăn Tết ở đâu chưa quan trọng bằng cảm nhận Tết ra sao. Khi chuyển trọng tâm từ “địa điểm” sang “trải nghiệm”, câu chuyện nội - ngoại bớt gay gắt, thay vào đó là bài toán sắp xếp nguồn lực, trách nhiệm và sự thấu hiểu.
Tết là cảm nhận, không chỉ là nơi chốn
TS Hữu Long chia sẻ, gia đình anh cũng ở trong tình thế quen thuộc: nhà nội ở quê, nhà ngoại gần hơn, công việc của vợ chồng lại gắn với thành phố. Bạn bè về quê đông đủ, anh đôi khi bị trêu “bỏ quê”. Tuy vậy, anh chọn cách bình thản: điều anh quan tâm là mẹ thấy thế nào, vợ có quá mệt khi di chuyển hay không, con cái có được nghỉ ngơi đúng nghĩa.
Anh đưa ra một nguyên tắc giản dị: giải quyết vấn đề dựa trên hoàn cảnh và nguồn lực của chính gia đình mình. Mỗi nhà có điều kiện khác nhau về công việc, tài chính, sức khỏe ông bà, lịch học của con… Khi hiểu rõ giới hạn ấy, việc chọn thời điểm về thăm, số ngày lưu lại hay cách di chuyển sẽ linh hoạt hơn.
Có năm gia đình anh về trước Tết vài ngày rồi trở lại thành phố. Có năm mùng 2 hoặc mùng 3 anh tranh thủ về quê một đêm. Có năm ưu tiên bên ngoại vì hoàn cảnh đặc biệt. Điều quan trọng nhất là hai vợ chồng thống nhất từ sớm và chia sẻ rõ ràng với hai bên.
Đừng dồn tình thân vào vài ngày cuối năm
Một điểm nhấn đáng suy nghĩ trong cuộc trò chuyện là cách TS Hữu Long nhìn Tết như một “điểm dồn”. Nhiều gia đình cả năm bận rộn, rồi đặt kỳ vọng rằng mấy ngày Tết phải đủ đầy mọi thứ: thăm nom, sum họp, bù đắp. Khi mọi mong đợi chất chồng lên cùng lúc, Tết dễ biến thành gánh nặng.
Xem thêm: TS Tô Nhi A: Tết là phép thử của nếp nhà
Anh gợi ý một cách tiếp cận khác: rải đều việc thăm hỏi trong năm. Một chuyến về ngắn trước Tết. Một dịp nghỉ hè đưa con ghé thăm ông bà. Những cuộc gọi đều đặn. Khi sự quan tâm được duy trì quanh năm, Tết bớt trở thành “thời điểm quyết định”, và bớt gây căng thẳng.
Áp lực thường dồn lên người vợ
TS Hữu Long thẳng thắn nói đến điều anh từng chứng kiến: mỗi lần về quê ăn Tết, vợ anh say xe, mệt mỏi; về đến nơi lại tất bật lo toan, vì ý nghĩ “một năm mới về một lần”. Nhiều người vợ khi về nhà chồng ngày Tết phải tính toán quà cáp, phong bao, lịch trình, đối nội đối ngoại… Tâm thế ấy khó thả lỏng như khi ở nhà mình.
Câu hỏi nội - ngoại vì vậy không chỉ là chọn địa điểm, mà còn là phân bổ sức lực và cảm xúc. Khi hai vợ chồng trao đổi thẳng thắn, việc điều chỉnh sẽ công bằng hơn, thay vì mặc định một bên gánh phần nặng.
Không có đáp án tuyệt đối
Trước câu chuyện một người phụ nữ 10 năm liền chưa từng đón giao thừa với cha mẹ ruột vì lịch trình luôn nghiêng về bên nội, TS Hữu Long không đưa ra lời khuyên “phải chọn bên này” hay “phải hy sinh bên kia”. Anh nói rõ: mỗi nhà một cảnh, và cảnh nào cũng có thể khiến một phía chạnh lòng nếu thiếu linh hoạt.
Tiêu chí anh đưa ra là chọn phương án ít gây tổn thương nhất ở thời điểm đó. Đời sống gia đình luôn có phần phải dung hòa. Điều cần tránh là để ấm ức tích tụ qua nhiều mùa xuân, rồi bùng nổ.
Theo TS Hữu Long, nguyên nhân sâu xa của nhiều mâu thuẫn Tết nằm ở sự im lặng. Vợ hoặc chồng ngại nói, sợ mang tiếng, sợ làm buồn cha mẹ. Sự im lặng ấy khiến người kia tưởng mọi thứ đều ổn. Qua năm tháng, cảm xúc tích lũy thành khoảng cách.
Anh nhấn mạnh vai trò của thống nhất giữa hai vợ chồng. Khi đã đồng thuận, việc trao đổi với hai bên gia đình cũng rõ ràng hơn: giải thích về công việc, sức khỏe, hoàn cảnh cụ thể. Nói sớm, nói thật và nói với tinh thần trách nhiệm giúp giảm bớt suy diễn.
Cha mẹ cần được thấu hiểu
Ở phần cuối, TS Hữu Long nhìn nhận mong muốn con cháu về Tết là nhu cầu tự nhiên của cha mẹ lớn tuổi. Khi bước vào tuổi xế chiều, mong ước nhìn thấy con cháu quây quần, nghe tiếng cười trong nhà trở thành nguồn động viên tinh thần. Dịp Tết là khoảng thời gian hiếm hoi mọi người tạm gác công việc để ngồi lại bên nhau.
Xem thêm: Tiến sĩ tâm lý Nguyễn Hữu Long: Dọn Tết, đừng quên dọn lòng!
Vì vậy, anh cho rằng cha mẹ vẫn nên bày tỏ mong muốn sum họp, song đồng thời cũng thể hiện sự bao dung. Khi cảm nhận được sự thấu hiểu, con cái sẽ cố gắng sắp xếp trong khả năng của mình. Sự đồng điệu giữa cha mẹ - con cái - vợ chồng là điều giúp Tết giữ được ý nghĩa.
Tết về nội hay về ngoại, rốt cuộc không phải cuộc phân xử đúng sai. Đó là bài toán về cách gia đình cùng chia sẻ, cùng sắp xếp và cùng bảo vệ hạnh phúc chung. Khi việc thăm nom được duy trì trong năm, khi vợ chồng nói thẳng với nhau, khi cha mẹ rộng lòng hơn một chút, Tết bớt áp lực và trở lại là dịp nghỉ ngơi, yêu thương.
Một cái Tết an vui có lẽ quan trọng hơn một cái Tết hoàn hảo. Và sự nhẹ lòng của mỗi người trong gia đình chính là nền tảng để mùa xuân thật sự trở thành mùa đoàn viên.
