Quy định chống mất rừng của EU thúc đẩy liên kết ngành cà phê Việt

Áp lực chuyển đổi từ quy định chống mất rừng của EU

Với khoảng 85% sản lượng dành cho xuất khẩu, ngành cà phê Việt Nam đang bước vào giai đoạn đếm ngược để đáp ứng các tiêu chuẩn xanh từ thị trường quốc tế.

Trong đó, Quy định chống mất rừng của Liên minh châu Âu (EUDR) yêu cầu sản phẩm thuộc phạm vi điều chỉnh phải có nguồn gốc hợp pháp và không liên quan đến phá rừng. Theo lộ trình, quy định bắt đầu áp dụng từ ngày 30/12/2026 đối với doanh nghiệp quy mô lớn và vừa tại EU, từ ngày 30/6/2027 đối với doanh nghiệp siêu nhỏ và nhỏ.

Tại hội thảo “Nâng cao giá trị, đảm bảo tuân thủ và thúc đẩy tăng trưởng xanh trong ngành cà phê và ca cao”, do Tổ chức quốc tế 4C phối hợp với Hiệp hội Cà phê - Ca cao Việt Nam (VICOFA) tổ chức ngày 17/9 tại TP.HCM, ông Bạch Thanh Tuấn, Phó Chủ tịch VICOFA, cho biết, xuất khẩu cà phê Việt Nam đạt khoảng 9 tỉ USD trong năm 2025.

Do đó, việc đáp ứng các tiêu chuẩn mới của thị trường quốc tế ngày càng có ý nghĩa đối với năng lực cạnh tranh của ngành.

Theo ông Cyril Loisel, Bí thư Thứ nhất Phái đoàn EU tại Việt Nam, quy định EUDR được áp dụng nhằm ngăn chặn các sản phẩm liên quan đến phá rừng nhập khẩu vào EU. Chính sách này đồng thời cũng thúc đẩy việc tiêu thụ các sản phẩm có nguồn gốc hợp pháp và không gây suy thoái rừng.

Yêu cầu này kéo việc kiểm soát nguồn gốc về tận vườn cà phê. Doanh nghiệp cần xác định được vùng đất sản xuất nguyên liệu và duy trì thông tin qua các khâu thu gom, thu mua, chế biến. Hồ sơ tại nhà máy vì vậy phải được kết nối với dữ liệu từ người trồng.

Với các hộ sản xuất nhỏ, việc cung cấp thông tin vùng trồng, phối hợp đo vẽ tọa độ và cập nhật dữ liệu cần có hướng dẫn cụ thể. Về phía doanh nghiệp, thu thập được thông tin ban đầu mới là một phần công việc; quá trình thu mua còn phải bảo đảm truy xuất được nguyên liệu về nơi sản xuất.

Theo bà Nguyễn Việt Hà, Quản lý cấp cao về bền vững, Tổ chức quốc tế 4C, các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và sản xuất bền vững cũng là động lực để doanh nghiệp, nông dân chuẩn hóa chuỗi cung ứng.

Chia sẻ chi phí chuyển đổi, gắn hỗ trợ với hiệu quả canh tác cho nông dân

Từ kinh nghiệm triển khai chương trình NESCAFÉ Plan, ông Phạm Phú Ngọc, Giám đốc Nông nghiệp Nestlé Việt Nam, Trưởng đại diện Nestlé tại Tây Nguyên, phụ trách chương trình, cho biết, chương trình được triển khai tại Việt Nam từ năm 2011 nhằm thúc đẩy phát triển bền vững ngành cà phê.

Đến nay, chương trình đã kết nối với hơn 23.000 hộ nông dân tại các vùng trồng trọng điểm, triển khai đào tạo kỹ thuật canh tác, hỗ trợ tái canh cà phê già cỗi và khuyến khích sử dụng hiệu quả tài nguyên trong sản xuất.

Theo ông Ngọc, đây là chương trình dài hạn giúp Nestlé quản trị chuỗi giá trị từ nông dân, đại lý, nhà thu gom, nhà buôn đến nhà máy. Trong quá trình triển khai, Nestlé và các doanh nghiệp đối tác hỗ trợ chi phí chuyển đổi để nông dân đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và chứng nhận. Các khoản hỗ trợ gồm đo vẽ tọa độ, phát triển phần mềm, đánh giá và cấp chứng nhận.

Song song với việc nâng tiêu chuẩn, chương trình hướng dẫn canh tác nhằm nâng hiệu quả kinh tế cho người trồng.

Nông dân được hướng dẫn sử dụng nước, phân bón phù hợp với nhu cầu của cây, hạn chế thuốc bảo vệ thực vật và tăng cường các biện pháp sinh học. Việc xen canh cà phê với hồ tiêu, mắc ca cũng được áp dụng nhằm đa dạng hóa sản xuất và tạo thêm nguồn thu.

“Nông nghiệp tái sinh đang trở thành một hướng quan trọng của chương trình, tập trung vào sức khỏe đất, bảo vệ nguồn nước và đa dạng sinh học. Việc áp dụng các thực hành này góp phần cải thiện năng suất, chất lượng hạt cà phê và năng lực sản xuất của nông dân. Qua đó, nâng chất lượng nguyên liệu đầu vào trước khi đưa vào chế biến tại nhà máy”, ông Ngọc chia sẻ.

“

Nâng giá trị hạt cà phê bằng bài toán chế biến sâu
Theo Nestlé Việt Nam, bên cạnh vùng trồng, doanh nghiệp đã đầu tư gần 580 triệu USD vào nhà máy chế biến cà phê chất lượng cao, đưa các sản phẩm cà phê cao cấp đến gần 40 thị trường.
Tháng 8 vừa qua, nhà máy đưa vào vận hành dây chuyền đóng gói cà phê hòa tan trong hũ thủy tinh, công suất 350.000 hũ/ngày. Sản phẩm từ dây chuyền được xuất khẩu đến 11 quốc gia.
Việc phục vụ nhiều thị trường đòi hỏi kiểm soát chất lượng và linh hoạt quy cách sản phẩm. Điều này cũng đặt ra yêu cầu duy trì liên kết với vùng nguyên liệu, gắn hỗ trợ nông dân cải thiện canh tác với nhu cầu của nhà máy.