Người quê tôi
20/11 và những 'cô giáo làng' ở Thanh Hóa
Khuôn mặt gầy, khắc khổ; dáng người thu lại như cành củi khô. Nhưng từ lời nói đến cử chỉ đều gọn, dứt khoát. 'Cô giáo làng' này đang là hiện tượng mạng khiến lắm người cảm phục
Bục giảng online từ... bếp
Có khi là chiếc áo hoa cũ kỹ, ống quần ngắn gần đầu gối, mùa lạnh thì khoác thêm tấm áo dạ bạc màu. Có lúc, còn gắn cả chiếc đèn pin tự chế trên đầu, như thể nữ công nhân thợ mỏ. Sau này, xem thêm cảnh “bà giáo” nấu nồi cám cho mấy “công chúa heo” thì mới biết đó là cây đèn pha rọi sáng cho chái bếp tăm tối.

Có khi bà mang đôi dép nhựa trong, có khi đi chân trần, ngay giữa khi trời đang lạnh.
Cái bảng là mặt bàn, xoay ra ngoài, kê trên kệ bếp. Nên dưới chân “bảng đen” là mớ củi khô chất đầy. Một khoảnh khắc “behind the scene” mới thấy, chiếc điện thoại tựa vào cái bình nước trà úp ngược. Một mẹ một con. Bà cứ thế, lên lớp, giảng bài.
Con người già nua, khắc khổ ấy; những bộ áo quần cũ kỹ, bạc thếch và bộ “học cụ” có gì xài nấy ấy lại say sưa, miệt mài, tận tâm mỗi ngày với từng con số, công thức, bài toán.
Bà như thể không dính gì đến nào “lũy thừa”, nào “giải phương trình không chứa 1 ẩn số”, nào “các số nguyên tố”… Vậy mà lạ thay, bà giảng giải mạch lạc, gọn gàng, dễ hiểu. Bà đang là hiện tượng mạng với tên gọi giản dị “cô giáo làng” Bùi Thị Mỹ, 74 tuổi, người dân tộc Mường, cựu giáo viên ở thôn Xuân Tiến, xã Xuân Du, tỉnh Thanh Hóa.
Sau 15 năm đứng lớp, đến năm 1990, do hoàn cảnh quá khó khăn, để có tiền nuôi 5 con ăn học, cô đành rời xa nghề giáo. Nay, khi các con đã lớn khôn, nỗi nhớ bảng đen phấn trắng đã khiến bà trở lại, không phải để “dạy dỗ” ai mà là tìm niềm vui cho chính mình.

Thấy mẹ tự ôn bài, soạn giáo án, con trai khuyến khích, thế là thành bục giảng online từ… góc bếp.
Không đợi phải "trở thành" cô giáo
Vậy mà, những giờ học của cô giáo làng lại thu hút bao nhiêu “học trò” vãng lai, đã rời xa trường lớp từ mấy chục năm, quên mất những lũy thừa, nguyên tố, ẩn số x,y… Cô giáo làng Bùi Thị Mỹ không chỉ truyền đạt kiến thức toán học cơ bản (lớp 6,7,8) mà còn giúp gợi dòng ký ức của những thế hệ, về những giờ toán, bài toán khô khan, “ngày ấy học mãi không hiểu, mà sao giờ nghe cổ giảng lại thấy dễ hiểu vô cùng” - là ý "còm" nhiều nhất sau mỗi giờ dạy của cô.

Cũng tại Thanh Hóa, nhưng ở xã Hóa Quỳ, một bé gái lên 3, mồ côi mẹ, cha bận lái xe đường dài, đi một chuyến từ 4-5 ngày mới về, bé ở nhà với bà nội, tuổi cao, lại không biết đi xe máy. Vậy là, 3 cô giáo trường mầm non Hóa Quỳ thay phiên nhau mỗi sáng chạy ngang nhà, đón cô bé đến lớp. Chiều, bà nội đi xe đạp đến đón hoặc nhờ người quen tiện đường đưa về.
Hình ảnh cô bé con sáng cứ ra đứng trước cổng nhà, cô giáo chạy xe ngang, đón bé đến trường, nhẹ nhàng, giản dị vậy thôi nhưng chạm sâu đến tất cả những ai nhìn thấy.
Dạy con chữ, truyền đạt kiến thức đã là một thiên chức cao quý. Nhưng, có những con người, họ không đợi phải “trở thành”, có đủ đầy phương tiện, điều kiện, ở họ, sự tận tâm là tiên quyết để ở trong hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn nhất, vẫn truyền - trao đến cộng đồng những hiểu biết, những ứng xử đúng đắn, tận tình, nhân văn.
Họ không tự nhận mình là “thầy” của bất cứ ai. Nhưng cách họ sống, họ hành xử lại khiến cho không ít người trong chúng ta tự nhận mình là “học trò”, học những bài học về tình người, về khát vọng tìm kiếm tri thức trong cuộc đời.

