Câu chuyện nông nghiệp hôm nay
Bưởi Việt Nam muốn vào thị trường Nhật Bản, cần gì?
Dù đang mở rộng diện tích và kim ngạch xuất khẩu sang nhiều thị trường lớn, bưởi Việt Nam vẫn chưa thể có mặt tại Nhật Bản trước mùa vụ 2027. Để bước qua cánh cửa kiểm dịch thuộc hàng khắt khe nhất thế giới này, các vùng trồng và doanh nghiệp trong nước phải vượt qua những rào cản kỹ thuật khép kín từ khâu canh tác đến khâu xử lý sau thu hoạch.
Ngày 7/11, Bộ NN&MT đã thông tin về cuộc hội đàm giữa Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng và Bộ trưởng Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản Takebe Arata trong khuôn khổ chuyến công tác tại Nhật Bản.
Tại đây, phía Nhật Bản đề nghị hai nước đẩy nhanh tiến độ mở cửa thị trường đối với bưởi, nho, đào và chanh leo; đồng thời trao đổi về việc mở cửa cho cá nóc, thịt lợn, thịt bò, thịt gà và kiến nghị Việt Nam rút ngắn thời gian xem xét hồ sơ đăng ký xuất khẩu thủy sản của doanh nghiệp Nhật. Về phía Việt Nam, Bộ trưởng Trịnh Việt Hùng đề nghị tăng cường triển khai tầm nhìn hợp tác nông nghiệp giai đoạn 2025-2030 đã ký kết vào tháng 9-2025.
Bưởi Việt Nam chưa có mặt ở Nhật Bản
Sở hữu hơn 100.000 ha cùng sản lượng tiệm cận 1 triệu tấn mỗi năm (hướng tới khoảng 1,2 triệu tấn vào năm 2026), bưởi tươi Việt Nam với các giống nổi tiếng như da xanh, Năm Roi, Diễn hiện đã có mặt tại 14 quốc gia và vùng lãnh thổ như Mỹ, Hàn Quốc, New Zealand... Tháng 4-2026 đánh dấu bước tiến mới khi bưởi da xanh xuất khẩu chính thức sang Úc, đồng thời Việt Nam ký nghị định thư xuất khẩu bưởi và chanh sang Trung Quốc.
Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu bưởi đạt khoảng 72,5 triệu USD. Theo nhận định của lãnh đạo VinaFruit, nếu đáp ứng tốt các yêu cầu kỹ thuật, xuất khẩu bưởi có thể cán mốc 300 triệu USD trong năm 2026. Tuy nhiên, dù cơ hội mở ra từ các hoạt động ngoại giao và kết nối thương mại, hiện vẫn chưa có doanh nghiệp Việt Nam nào xuất bưởi tươi sang Nhật Bản do hai bên chưa hoàn tất thủ tục mở cửa thị trường.
Siết chặt mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói
Để hiện thực hóa mục tiêu xuất khẩu vào mùa vụ 2027, rào cản đầu tiên phải vượt qua là việc chuẩn hóa hạ tầng sản xuất. Toàn bộ vùng trồng cung ứng cho Nhật Bản phải được cấp mã số giám sát (PUC), canh tác theo chuẩn VietGAP hoặc GlobalGAP dưới sự kiểm tra sát sao của cơ quan chuyên môn hai nước. Mọi thao tác ghi chép nhật ký, sử dụng thuốc bảo vệ thực vật phải tuân thủ nghiêm ngặt danh mục cho phép.
Cùng với đó, các cơ sở đóng gói bắt buộc phải được phía Nhật Bản cấp mã số (PHC), vận hành theo quy trình phân loại và làm sạch khép kín tuyệt đối, nhằm ngăn chặn nguy cơ sinh vật hại xâm nhập sau xử lý.
Xử lý kiểm dịch và dư lượng hóa chất: Ngặt nghèo
Yếu tố mang tính quyết định đối với trái bưởi tươi chính là công đoạn xử lý kiểm dịch thực vật, nhằm triệt tiêu các đối tượng dịch hại nguy hiểm, đặc biệt là ruồi đục quả. Tùy thuộc vào Nghị định thư được ký kết, quả bưởi sẽ phải trải qua quá trình xử lý nhiệt bằng hơi nước nóng hoặc chiếu xạ chuyên biệt, dưới sự giám sát trực tiếp của chuyên gia thuộc Bộ Nông Lâm Ngư nghiệp Nhật Bản (MAFF) ngay tại nhà máy ở Việt Nam.
Cùng với kiểm dịch, cơ chế Danh mục Tích cực của Nhật Bản đặt ra ngưỡng dư lượng hóa chất mặc định cực kỳ khắt khe, phần lớn chỉ dừng ở mức 0,01 ppm cho các chất không có quy định riêng. Điều này đòi hỏi người trồng phải kiểm soát tuyệt đối thời gian cách ly thuốc bảo vệ thực vật trước khi thu hoạch, tránh nguy cơ lô hàng bị giữ lại hoặc tiêu hủy tại cảng đến.
Chuẩn hóa chất lượng và truy xuất nguồn gốc
Ngoài các quy định cứng về kỹ thuật, thị trường Nhật Bản còn đòi hỏi rất cao về tính đồng đều và giá trị cảm quan của nông sản. Trái bưởi xuất sang đây không chỉ cần độ ngọt và độ mọng nước ổn định, mà còn phải có lớp vỏ bóng đẹp, không trầy xước hay ố màu do nấm bệnh.
Mọi thông tin về vùng trồng, nhà đóng gói và doanh nghiệp xuất khẩu đều phải thể hiện minh bạch trên bao bì bằng tiếng Anh hoặc tiếng Nhật để phục vụ việc truy xuất nguồn gốc.
Chặng đường từ nay đến mùa vụ 2027 đòi hỏi các doanh nghiệp và vùng trồng phải bắt tay chuẩn bị ngay từ hôm nay. Chỉ khi chủ động hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật và kiểm soát chặt chẽ chuỗi cung ứng, bưởi Việt Nam mới có thể tự tin đặt chân lên kệ các siêu thị Nhật Bản trong thời gian tới.
