Chính sách
Giải quyết 'thẻ vàng' EC: Quản trị bằng dữ liệu
Ngày 6/11, tại Đà Nẵng, Bộ NN & MT phối hợp cùng UBND thành phố Đà Nẵng tổ chức Hội nghị toàn quốc về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Sự kiện quy tụ đại diện nhiều bộ, ngành và lãnh đạo các tỉnh, thành phố ven biển trên cả nước.
Bước tiến lớn trong quản trị dữ liệu nghề cá
Báo cáo tại hội nghị cho thấy, tính đến ngày 31/10/2026, hạ tầng dữ liệu và công tác quản lý đội tàu của Việt Nam đã ghi nhận những chuyển biến mang tính căn bản. Hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) đã ghi nhận thông tin của hơn 79.880 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên, trong đó có hơn 27.430 tàu thuộc nhóm từ 15m trở lên.
Tỷ lệ tàu cá được cấp giấy phép khai thác còn hạn hiện đạt khoảng 96,8%. Đáng chú ý, đã có 23.126 tàu cá (từ 15m trở lên) hoàn thành việc cài đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS). Hệ thống phần mềm truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) cũng được phủ sóng tại 174 cảng cá, với 265 tài khoản vận hành dành cho lực lượng biên phòng và 105 doanh nghiệp chế biến thủy sản tham gia báo cáo phân loại nguyên liệu.
Công tác quản lý nghề cá đang từng bước chuyển từ báo cáo hành chính sang quản trị bằng dữ liệu số, giúp lực lượng chức năng theo dõi sát trạng thái từng tàu, kịp thời phát hiện cảnh báo và kiểm soát chuỗi cung ứng.
Về kết quả thực hiện 38 khuyến nghị của EC, Việt Nam đã hoàn thành đầy đủ 32 khuyến nghị có kết quả kiểm chứng; 4 khuyến nghị đang hoàn thiện theo đúng lộ trình và 2 khuyến nghị còn lại đang tiếp tục trao đổi, làm rõ với phía EC.
Quyết tâm thực hiện mục tiêu “5 Không”
Hướng tới đợt làm việc trực tiếp với EC trong tháng 11/2026, Thứ trưởng Bộ NN & MT Võ Văn Hưng nhấn mạnh: Việc gỡ bỏ cảnh báo “Thẻ vàng” không chỉ là yêu cầu kinh tế mà là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng.
Để đạt được mục tiêu này, các bộ, ngành và địa phương phải đồng lòng thực hiện triệt để mục tiêu “5 Không”:
Không để phát sinh tàu cá bị lực lượng chức năng nước ngoài bắt giữ.
Không cho phép tàu không đủ điều kiện tham gia hoạt động khai thác.
Không để tồn tại các vi phạm quy định VMS kéo dài mà không bị xử lý.
Không để phát sinh các lô hàng thủy sản xuất khẩu không truy xuất được nguồn gốc.
Không để số liệu báo cáo sai khác so với dữ liệu và hồ sơ thực tế.
Tháo gỡ nút thắt thực tiễn từ kinh nghiệm Đà Nẵng
Là trung tâm dịch vụ hậu cần nghề cá lớn của khu vực, Đà Nẵng hiện có 4.039 tàu cá (từ 6m trở lên) đã đăng ký và được cập nhật 100% trên VNFishbase. Cảng cá Thọ Quang hằng ngày tiếp nhận lượng lớn tàu cá ngoại tỉnh đến cập cảng, mua bán hải sản và cung ứng nhiên liệu.
Tuy nhiên, địa phương đang gặp khó khăn trong việc quản lý nhóm tàu cá ngoại tỉnh hoạt động trên vùng biển Đà Nẵng nhưng chọn neo đậu gần bờ, không nhập cảng và không làm thủ tục tại trạm kiểm soát biên phòng. Điều này gây trở ngại lớn cho việc xác định hành trình, sản lượng khai thác cũng như việc truy xuất trách nhiệm khi có dấu hiệu vi phạm. Ngoài ra, thành phố còn gần 400 tàu cá chưa cài đặt eCDT (chủ yếu là tàu phục vụ nuôi trồng, vận tải, khai thác nội địa hoặc tàu hư hỏng dừng hoạt động).
Từ thực tế này, Đà Nẵng đề xuất Bộ NN & MT ban hành hướng dẫn chi tiết về: Biện pháp kiểm tra, xử lý đối với tàu cá không cập cảng, không nhập bến; Quy chế phối hợp và trao đổi thông tin liên tỉnh giữa các lực lượng chức năng; Cơ chế phân loại, cập nhật trạng thái tàu không khai thác lên hệ thống VNFishbase để bảo đảm dữ liệu thống nhất trên toàn quốc.
Tập trung lực lượng cho giai đoạn cao điểm cuối năm 2026
Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Võ Văn Hưng ghi nhận những nỗ lực của các địa phương, đồng thời yêu cầu Ban chỉ đạo cùng các bộ, ngành liên quan thẳng thắn nhìn nhận những tồn tại thuộc trách nhiệm quản lý để xử lý dứt điểm trong hai tháng còn lại của năm 2026.
Các nhóm nhiệm vụ trọng tâm được triển khai bao gồm rà soát toàn bộ tình trạng đăng ký, đăng kiểm, cấp phép; phân loại rõ danh sách tàu mất kết nối VMS, tàu chưa đủ điều kiện hoặc có nguy cơ vi phạm để xử lý theo đúng quy định; phát huy vai trò của Công an, Biên phòng và chính quyền cơ sở trong việc giám sát, quản lý tàu cá ngay từ địa bàn xã, phường.
Bên cạnh đó, cơ quan chức năng cần tăng cường đối chiếu hồ sơ, chứng từ sản lượng đầu vào - đầu ra tại các nhà máy chế biến; kiên quyết xử lý các trường hợp gian lận nguồn gốc nguyên liệu.
Sự chủ động về dữ liệu, tính minh bạch trong quản lý và sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương với các lực lượng chức năng sẽ là chìa khóa quyết định giúp Việt Nam sớm tháo gỡ cảnh báo "thẻ vàng", hướng tới phát triển một ngành thủy sản bền vững và trách nhiệm.