Câu chuyện nông nghiệp hôm nay
Xịt khói xe vào hang, thu mua đuôi..., muôn kiểu người dân diệt chuột
Không đợi chuột phá hoại cây trồng mới ra quân, nhiều làng quê ở Nghệ An, Hà Tĩnh triển khai phong trào diệt chuột ngay từ khâu làm đất, vệ sinh đồng ruộng. Ngoài kêu gọi người dân xuống đồng, chính quyền còn thu mua đuôi chuột để tạo động lực bảo vệ sản xuất.
Cán bộ lấm lem bùn đất cùng dân bắt chuột
Những ngày giữa tháng 10, hình ảnh lãnh đạo xã Xuân Lâm (Nghệ An) cùng cán bộ, lực lượng công an, quân sự và người dân xắn quần, lội ruộng, đào hang, dùng vợt bắt chuột được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội. Không chỉ phát động bằng lời kêu gọi, những người đứng đầu địa phương trực tiếp xuống đồng, cùng bà con tham gia diệt chuột, bảo vệ cây trồng.
Trong những bức ảnh được đăng tải, Bí thư Đảng ủy xã Lê Đình Thanh, Chủ tịch UBND xã Nguyễn Cao Thanh cùng nhiều cán bộ địa phương, người cầm cuốc đào hang tìm chuột, người cầm roi, người mang vợt chạy dọc bờ ruộng. Quần áo lấm lem bùn đất, họ hòa vào không khí lao động sôi nổi trên những cánh đồng.
Ông Nguyễn Cao Thanh, Chủ tịch UBND xã Xuân Lâm, cho biết những hình ảnh trên được ghi lại vào ngày 17/10. Tranh thủ ngày nghỉ cuối tuần, lãnh đạo xã cùng cán bộ, lực lượng Công an xã, Ban Chỉ huy Quân sự xã và cán bộ các thôn, xóm ra đồng diệt chuột với người dân.
Vụ đông năm nay, xã Xuân Lâm đặt mục tiêu gieo trồng 736ha ngô, 55ha rau, đậu các loại, 50ha bí xanh, bí đỏ và 15ha khoai lang. Đây là vụ sản xuất được địa phương xác định có tiềm năng mang lại giá trị kinh tế cao. Vì vậy, cùng với chuẩn bị đất đai, giống và thời vụ, việc chủ động phòng trừ chuột gây hại được đặt ra ngay từ đầu.
Từ đầu tháng 10, xã Xuân Lâm phát động phong trào diệt chuột, kết hợp với đợt ra quân làm thủy lợi. Hoạt động tập trung vào thời điểm trước và sau khi xuống giống các loại cây trồng vụ đông, nhằm hạn chế nơi trú ẩn của chuột và giảm nguy cơ gây hại khi cây trồng bước vào giai đoạn sinh trưởng.
Trên đồng ruộng, người dân cũng áp dụng nhiều cách bắt chuột theo kinh nghiệm thực tế. Ngoài đào hang, đặt bẫy… theo cách truyền thống, một số người sử dụng xe máy kết hợp ống nhựa để dẫn khí thải vào hang, khiến chuột chạy ra ngoài rồi bắt để giảm làm tác động đến bờ ruộng.
Theo ông Thanh, việc lãnh đạo, cán bộ xã và các lực lượng khác ở địa phương trực tiếp ra đồng cùng bà con diệt chuột ngoài việc động viên, cổ vũ bà con, còn là sự khẳng định chính quyền luôn sát cánh và đồng hành cùng nhân dân trong các hoạt động sản xuất. Đến nay, ước tính người dân các thôn trong xã đã bắt, tiêu diệt hàng tạ chuột đồng. Phong trào này tiếp tục được triển khai đến hết tháng 10.
Thu mua đuôi chuột, khuyến khích người dân bảo vệ mùa màng
Không chỉ ở Xuân Lâm, phong trào diệt chuột đang được triển khai tại nhiều địa phương ở Nghệ An và Hà Tĩnh. Sau những đợt mưa lớn, khi nước dâng cao trên đồng ruộng, người dân tranh thủ thời điểm chuột phải rời hang để tổ chức săn bắt, hạn chế sự phát triển của loài động vật gặm nhấm gây hại cho cây trồng.
Theo kinh nghiệm của người dân, khi nước tràn vào hang, chuột thường tìm đến những gò đất cao hoặc bụi cây để tránh ngập. Những vị trí này trở thành nơi trú ẩn dễ nhận biết, tạo thuận lợi cho việc phát hiện và bắt chuột. Vì thế, sau mưa lớn, người dân thường chia nhóm, mang theo gậy tre, lội qua những khu vực ngập nước để tìm bắt chuột trên đồng.
Đây được xem là thời điểm vàng để diệt chuột. Ông Nguyễn Hữu Đông - Trưởng ban công tác Mặt trận thôn Nam Sơn (xã Xuân Lộc, tỉnh Hà Tĩnh) cho biết, gần 100 người trong thôn đã cùng nhau ra đồng bắt chuột sau khi xã phát động. Người dân chủ động chia thành từng tốp 5-10 người đi săn bắt chuột ở nhiều khu vực khác nhau.
Theo kinh nghiệm của người dân, khi nước tràn vào hang, chuột buộc phải tìm đến những gò đất cao hoặc bụi cây để tránh ngập. Những vị trí này trở thành nơi tập trung của chuột đồng, giúp việc phát hiện và bắt giữ thuận lợi hơn. Nhờ vậy, người dân chỉ cần mang theo gậy tre, lội qua những khu vực ngập nước, quan sát các ụ đất và bụi cây nhô lên giữa đồng để tìm nơi chuột trú ẩn.
Ông Trần Đình Việt - Chủ tịch UBND xã Xuân Lộc cho biết, địa phương có 1.377ha đất nông nghiệp. Việc tận dụng thời điểm nước trên ruộng đồng dâng cao để phát động phong trào diệt chuột là một trong những giải pháp nhằm hạn chế thiệt hại do chuột gây ra, bảo vệ cây trồng và chuẩn bị cho các vụ sản xuất tiếp theo.
Để khuyến khích người dân tham gia diệt chuột, bảo vệ mùa màng, xã Xuân Lộc thu mua lại đuôi chuột bắt được với giá 2.500 đồng/đuôi. Cách làm này vừa tạo thêm động lực cho người dân chủ động bắt chuột, vừa giúp địa phương thống kê kết quả của phong trào qua từng đợt.
Tại xã Quảng Châu (tỉnh Nghệ An), hoạt động diệt chuột được lồng ghép với phong trào toàn dân ra quân làm thủy lợi, diệt chuột bảo vệ mùa màng và thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật. Chị Đinh Thị Trang - Trưởng phòng Kinh tế xã Quảng Châu cho biết, địa phương có khoảng 1.400ha đất nông nghiệp, trong đó có 60ha diện tích sản xuất rau màu vụ đông.
Đây là diện tích cần được bảo vệ trước nguy cơ chuột phá hoại, nhất là trong giai đoạn cây trồng mới xuống giống. Để khuyến khích người dân tích cực tham gia, xã Quảng Châu trích kinh phí tổ chức thu mua đuôi chuột với giá 2.000 đồng/đuôi. Chỉ sau 2 ngày, xã này đã tiếp nhận 7.134 đuôi chuột.
Theo kế hoạch, phong trào tiếp tục được phát động đến hết tháng 10/2026. Ngoài các đợt cao điểm săn bắt, xã Quảng Châu còn định kỳ cấp phát thuốc diệt chuột cho người dân để hạn chế sự phát triển của loài gặm nhấm này.
Cùng với diệt chuột, địa phương tổ chức thu gom bao bì thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng với mức thu mua 11.000 đồng/kg. Hơn 12km kênh mương bị bèo tây bao phủ, cản trở dòng chảy cũng được người dân thu gom, xử lý, góp phần phục vụ công tác thủy lợi và cải thiện môi trường nông thôn.
Làng săn diệt chuột đồng ở “vựa lúa” xứ Nghệ
Từ tập quán săn bắt chuột để bảo vệ ruộng đồng, người dân làng Thọ Bằng (xã Bình Minh, tỉnh Nghệ An) đã phát triển thành nghề phụ mang lại nguồn thu đáng kể. Nếu trước đây, chuột chủ yếu được bắt để hạn chế phá hoại mùa màng, cải thiện bữa ăn, thì nay, hàng chục đội săn chuột đã hình thành, rong ruổi khắp các cánh đồng để kiếm thêm thu nhập.
Nhiều năm qua, Thọ Bằng nổi tiếng là “làng thịt chuột” ở “vựa lúa” của xứ Nghệ. Ban đầu, người dân săn bắt chuột nhằm giảm thiệt hại cho lúa và hoa màu, cải thiện bữa ăn. Khi chuột quá nhiều, ăn không hết, nhiều người làm thịt rồi mang ra đường làng bán cho người đi đường. Dần dà, thịt chuột đồng trở thành món ăn được ưa chuộng tại địa phương, mở ra cơ hội kiếm sống cho không ít hộ dân.
Sau mỗi vụ gặt, hàng trăm người dân xã Bình Minh và các vùng lân cận lại tranh thủ thời gian nông nhàn, chuẩn bị bẫy, lồng để săn chuột. Từ sáng đến đêm, nhiều người rong ruổi qua các cánh đồng, tìm nơi chuột trú ẩn rồi mang thành quả về bán cho các cơ sở thu mua. Công việc tuy vất vả nhưng có thể đem lại nguồn thu đáng kể, giúp nhiều gia đình cải thiện cuộc sống.
Chị Lương Thị Hồng (54 tuổi, trú làng Thọ Bằng) cho biết, người dân làng Thọ Bằng có vô vàn cách bắt chuột, song đặt bẫy bằng lồng thép vẫn là phương pháp hiệu quả, an toàn nhất. Với 300 chiếc bẫy, mỗi đêm vợ chồng chị bắt được trung bình khoảng 40kg chuột, thu về hơn 1,5 triệu đồng. Nhiều năm qua, săn chuột đã trở thành nghề phụ mang lại nguồn thu đáng kể cho gia đình.
Cùng với các đội săn chuột, hoạt động thu mua và tiêu thụ tại Thọ Bằng cũng ngày càng sôi động. Hiện xã Bình Minh có 3 cơ sở thu mua chuột đồng. Anh Cung Đình Mậu - chủ một cơ sở thu mua chuột cho hay, mùa săn chuột thường kéo dài từ tháng 6 đến cuối năm, trong đó cao điểm là mùa mưa bão. Trung bình mỗi ngày, cơ sở của anh thu mua hơn 1 tấn chuột đồng.
Sau khi thu mua, chuột được vận chuyển đến các tỉnh phía Bắc như Hà Nội, Hải Phòng, Hưng Yên để tiêu thụ. Một phần khác được chế biến thành các món ăn phục vụ thực khách ngay tại địa phương, tạo nên hoạt động mua bán nhộn nhịp trên những con đường làng.
