Nông thôn thịnh vượng

Ngày 15/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) tổ chức Hội nghị Ngày Lương thực thế giới năm 2026, kết hợp tăng cường hợp tác triển khai Đề án Phát triển bền vững 1 triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.

Nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp nhấn mạnh, trong bối cảnh biến đổi khí hậu, sức ép lên tài nguyên thiên nhiên và yêu cầu thị trường ngày càng cao, bảo đảm an ninh lương thực không thể chỉ dựa vào gia tăng sản lượng.

Ngành nông nghiệp cần chuyển mạnh sang nâng cao chất lượng, giá trị và hiệu quả sản xuất, sử dụng tài nguyên hợp lý, giảm tác động đến môi trường và bảo đảm sinh kế bền vững cho người nông dân.

Theo Thứ trưởng Nguyễn Hoàng Hiệp, Đề án một triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp là một trong những chương trình trọng tâm để chuyển đổi ngành hàng lúa gạo. Ý nghĩa lớn nhất của Đề án không chỉ nằm ở mục tiêu diện tích mà là thay đổi phương thức sản xuất và tổ chức ngành hàng trên quy mô lớn.

Quá trình này đòi hỏi áp dụng quy trình canh tác bền vững, sử dụng hiệu quả giống, vật tư nông nghiệp và tài nguyên nước; đồng thời nâng cao vai trò của hợp tác xã, tăng cường liên kết giữa nông dân với doanh nghiệp trong sản xuất, chế biến và tiêu thụ.

Từ nay đến năm 2030, ngành nông nghiệp cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế thực hiện, ứng dụng công nghệ phù hợp, nâng cao năng lực đo đạc, xác minh kết quả giảm phát thải và huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh.

Theo ông, thành công của Đề án phải được đánh giá không chỉ bằng diện tích triển khai mà còn qua chất lượng và giá trị hạt gạo, hiệu quả sản xuất, thu nhập của nông dân, mức giảm phát thải có thể kiểm chứng và sức cạnh tranh bền vững của ngành hàng.

Huy động nguồn lực quốc tế để nhân rộng mô hình sản xuất lúa chất lượng cao

Một trong những nội dung đáng chú ý tại hội nghị là kết quả hợp tác quốc tế trong triển khai các mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Bà Kate Wallace, Tổng Lãnh sự Australia tại TP.HCM, khẳng định cam kết của Chính phủ Australia trong hỗ trợ Việt Nam thực hiện Đề án một triệu ha lúa, trong đó có Dự án Chuyển đổi chuỗi giá trị lúa gạo thích ứng với biến đổi khí hậu và bền vững tại Đồng bằng sông Cửu Long (TRVC).

Dự án do Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia (DFAT) hỗ trợ thông qua SNV Việt Nam đã áp dụng Quy trình 4043 trên diện tích khoảng 240.000 ha, trực tiếp đóng góp vào quá trình triển khai Đề án.

TRVC được đánh giá là một trong những mô hình cung cấp kinh nghiệm thực tiễn để nhân rộng phương thức canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Bên cạnh đổi mới kỹ thuật, dự án còn thúc đẩy liên kết giữa nông dân, hợp tác xã và doanh nghiệp, cải thiện sinh kế và phát triển thương hiệu gạo chất lượng cao.

Hội nghị cũng giới thiệu các sáng kiến STAR-FARM, GoRice và VnAdapt. Trong đó, STAR-FARM khuyến khích chia sẻ kinh nghiệm sản xuất, phát huy vai trò của phụ nữ và thanh niên; GoRice hỗ trợ phát triển chuỗi giá trị lúa gạo bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu; VnAdapt thúc đẩy các giải pháp dựa vào thiên nhiên và sự tham gia của khu vực tư nhân.

Các chương trình được định hướng tăng cường phối hợp theo nhu cầu thực tế của địa phương, tránh trùng lặp nguồn lực và tạo điều kiện để những mô hình hiệu quả được nhân rộng.

Chuyển đổi xanh phải bảo đảm lợi ích cho nông dân

Để thực hiện Đề án trong giai đoạn 2026 - 2030, các đại biểu nhấn mạnh yêu cầu đa dạng hóa nguồn lực, kết hợp ngân sách nhà nước, vốn hỗ trợ phát triển chính thức (ODA), đầu tư của doanh nghiệp cùng các nguồn tài chính khí hậu và tài chính xanh.

Việc huy động nguồn lực cần gắn với tổ chức lại sản xuất và phát triển thị trường. Doanh nghiệp được khuyến khích đầu tư dài hạn, tăng cường liên kết thu mua, chế biến và tiêu thụ; hợp tác xã nâng cao năng lực tổ chức sản xuất; các viện nghiên cứu, trường đại học tập trung chuyển giao công nghệ phù hợp với điều kiện thực tế.

Đáng chú ý, hội nghị nhấn mạnh yêu cầu bảo đảm người nông dân được chia sẻ lợi ích trong quá trình chuyển đổi, thay vì phải tự gánh chịu chi phí áp dụng kỹ thuật mới và rủi ro thị trường.

MAI CA