Chính sách
Đề xuất hạ thuế xuất khẩu phân bón về 0%: Mở đường cho sản xuất 'bật' mạnh
Bộ Tài chính đang trình Chính phủ phương án đưa thuế xuất khẩu của ba dòng phân bón chiến lược là urea, supe lân và kali sulphat (SOP), từ 5% về mức 0%. Đây là một quyết sách gỡ vướng quyết liệt, tiếp thêm lực đẩy cho doanh nghiệp nội địa vững bước vươn khơi.
Chuyển động chính sách theo thị trường
Vào đầu tháng 5, trước những biến động khó lường từ chảo lửa Trung Đông đe dọa đẩy giá vật tư leo thang, Bộ Tài chính từng chọn phương án an toàn là giữ nguyên mức thuế xuất khẩu 5%, nhằm neo giữ bình ổn nguồn cung trong nước.
Thế nhưng, khi tình hình khu vực dần hạ nhiệt, thì căn cứ vào thị trường, cùng ý kiến từ Hiệp hội Phân bón Việt Nam cùng các bộ ngành, thì hướng tiếp cận chính sách thay đổi. Đó là cần phải trao cho doanh nghiệp “cửa” rộng hơn trong kinh doanh.
Với kali sulphat (SOP), dù quy mô toàn quốc hiện mới dừng lại ở con số 20.000 tấn/năm từ dây chuyền hiện đại của Công ty Cổ phần Supe Phốt phát và Hóa chất Lâm Thao (ứng dụng công nghệ lò Mannheim tiên tiến của Đức, sử dụng nguyên liệu kali clorua nhập khẩu), mặt hàng này lại ít chịu áp lực tiêu thụ nội địa. Việc đưa thuế xuất khẩu về 0% chính là chiếc đòn bẩy giúp doanh nghiệp cởi bỏ gánh nặng chi phí, thảnh thơi mở rộng thị trường dòng phân bón cao cấp không chứa gốc Clo này, mà không lo làm hụt hẫng nguồn cung trong nước.
Với phân urea, năng lực sản xuất của cả nước hiện do 4 "ông lớn" gánh vác với tổng công suất đạt tới 2.730.000 tấn/năm. Trong đó, nổi bật là các thương hiệu chủ lực như Đạm Cà Mau (PVCFC), Đạm Phú Mỹ (PVFCCo), cùng Đạm Ninh Bình và Đạm Hà Bắc. Không chỉ dư dả đáp ứng nhu cầu nội địa (khoảng 2,15 triệu tấn/năm), việc các doanh nghiệp này chủ động đầu tư công nghệ thu hồi triệt để khí tự nhiên và khí đồng hành từ các giếng khoan, đã làm nên những hạt urea "made in Vietnam" chất lượng cao, đủ sức cạnh tranh sòng phẳng trên trường quốc tế, với kim ngạch xuất khẩu hàng trăm triệu USD mỗi năm.
Còn đối với phân supe lân, cả nước7 nhà máy sản xuất với tổng công suất đạt 2.000.000 tấn/năm, trong đó riêng supe lân chiếm 1.250.000 tấn. Tiêu biểu là các đơn vị thuộc Tập đoàn Hóa chất Việt Nam như Supe Lâm Thao, Phân lân Ninh Bình và các nhà máy thuộc Công ty CP Phân bón Miền Nam như Super Phốt phát Long Thành), Với con số sản xuất đó, thì nguồn cung trong nước đã vượt xa nhu cầu tiêu thụ. Việc ưu đãi thuế về 0% cho supe lân, vốn là một mặt hàng đã qua chế biến sâu, tỷ trọng tài nguyên khoáng sản trong sản phẩm ở mức thấp, chính là sự khích lệ thiết thực để các nhà máy mạnh dạn gia tăng giá trị nội tại, thay vì mãi quẩn quanh với xuất khẩu nguyên liệu thô.
Kỳ vọng bứt phá toàn diện cho cả ba mũi nhọn về phân bón
Khi cánh cửa xuất khẩu được tháo gỡ hoàn toàn rào cản thuế quan, thì sức mạnh của các doanh nghiệp sẽ được bung phá.
Với phân urea, mức thuế 0% tháo gỡ trực tiếp rào cản chi phí cho các bao tiêu lớn như Đạm Cà Mau hay Đạm Phú Mỹ khi xuất khẩu đi các thị trường Nam Mỹ, Đông Nam Á hay Campuchia, giúp duy trì ổn định dòng tiền từ nguồn ngoại tệ hàng trăm triệu USD.
Đối với phân supe lân, các đơn vị như Supe Lâm Thao hay Phân bón Miền Nam có thêm dư địa giá để đẩy mạnh các lô hàng supe lân bột và lân hạt sang các nước lân cận, mà không bị vướng áp lực cạnh tranh về giá xuất khẩu.
Còn với kali sulphat (SOP) của Supe Lâm Thao, dẫu sản lượng 20.000 tấn/năm không lớn, việc gỡ bỏ thuế xuất khẩu giúp sản phẩm phân bón không chứa gốc Clo này dễ dàng tiếp cận các đơn hàng ngách, phục vụ canh tác cây ăn trái giá trị cao tại thị trường khu vực.
Nếu vấn đề này được Chính Phủ thông qua, thì nó đã vượt ra ngoài khuôn khổ của một ưu đãi tài chính đơn thuần. Khi xuất đi mạnh, thì nguồn thu từ thuế thu nhập doanh nghiệp sẽ tăng thêm, từ đây dòng tiền sẽ quay lại làm giảm bớt phần hao hụt của thuế xuất khẩu trước đây. Đồng thời, khi xuất khẩu được khơi thông dòng chảy, thì sẽ giảm bớt áp lực nhập siêu, làm lành mạnh hóa cán cân thanh toán.