Nghĩa tình biên giới

Loạt bài: Hưng Điền: Hơn nửa thế kỷ chờ người về "vùng trắng"
Bài 1: Ngôi đền chưa xây ở vùng đất nhớ
Bài 2: Hưng Điền & trận Trâu Len: Lời kể từ 'người biết chuyện'
Bài 3 | Người già ở Hưng Điền: "Tôi từng bốc 80 bộ hài cốt một ngày”

Bài 4: Gặp người trực tiếp cầm quân trận Trâu Len

Nhiệm vụ đầu tiên của ông Dương Văn Thương (bí danh Tư Thương, sinh năm 1943) khi trở lại khu vực Kinh Nguyễn Văn Trỗi (thuộc Kiến Tường cũ, giờ là xã Hưng Điền, tỉnh Tây Ninh) là để nghiên cứu tình hình.

"Nó ác cỡ vậy đó..."

Đường về làng nhiều đám cỏ cháy. Nhiều vạt đồng bị cạo sạch, trống trơn. Xương cốt anh em ngổn ngang trong cỏ, nằm bên lề đường. Đó là đầu năm 1968, biệt kích Trâu Len đang bám trụ ở đây. Đây là lực lượng chủ chốt của địch để đánh phá đường tiếp tế từ Campuchia về chiến trường miền Nam. Đoạn này, kinh Nguyễn Văn Trỗi là lối thoát độc đạo. Chúng biệt kích ác liệt nhưng không bao giờ bắt bộ đội. Chúng gặp đâu giết đó. Bộ đội hi sinh trên cánh đồng quanh kinh Nguyễn Văn Trỗi, phần đông không lấy được xác.

Lúc đó, ông Tư Thương đang là Tiểu đoàn phó, Tham mưu trưởng Tiểu đoàn 504, tỉnh Kiến Tường.

- Đám này không phải dân địa phương, không ai biết tụi Mỹ lấy quân ở đâu, chỉ nghe đồn là lấy trong mấy trại trẻ mồ côi cho dễ cai trị. Chúng được đưa về căn cứ Cà Vàng để huấn luyện thành biệt kích chuyên nghiệp, chuyên đánh phá vùng biên giới. Nó huấn luyện chúng thành những kẻ cực kỳ dã man, ma mãnh. Tụi nó đi tới đâu là đốt sạch cỏ cây, sậy đế rụi sát mặt đất cho trống trơn để dễ quan sát. Vậy nên mới gọi là "Trâu Len". Chúng không ở cố định một chỗ mà cứ len lỏi ngoài đồng trống, sáng ở đây trưa đã di chuyển chỗ khác để tránh bị tập kích. Xác người ở Vùng 4 khi đó là do bọn này giết, đầy đường. Nó ác cỡ vậy đó!

Mấy chữ cuối lạc đi trong giọng nói đang ghì xuống của ông Tư Thương. Gương mặt ông sinh động hẳn, ánh mắt đang tương tác rất sâu, đầy sức sống so với cái vẻ chầm chậm vốn dĩ của ông ở tuổi 83.

Chúng tôi “tìm thấy” ông khi tra tìm thông tin về trận đánh tiểu đoàn Trâu Len, sau rất nhiều lời kể của “người biết chuyện” ở gần kinh Nguyễn Văn Trỗi. Quả thực, ông không sống ở Hưng Điền. Từ khi rời vùng đất này sau chiến sự với biệt kích Trâu Len, ông chưa một lần quay lại. Tư Thương chính là người duy nhất trong ban chỉ huy Tiểu đoàn 504 còn sống, và cũng chính là người trực tiếp cầm quân trận đánh Trâu Len. Ông Sáu Tâm - Đại đội trưởng Đại đội Hỏa lực cũng là người chỉ huy hiếm hoi của trận Trâu Len hiện còn sống ở quận 4 (cũ), TP.HCM.

Ông đón chúng tôi trong căn nhà ở mặt đường Quốc lộ 62 ở Tân An. Cuộc đời chiến đấu của ông gắn với Tiểu đoàn 504, đi từ vị trí chiến sĩ lên Tiểu đoàn trưởng. Sau giải phóng, ông chuyển sang hoạt động ở chiến trường biên giới Tây Nam, đến khi Campuchia giải phóng thì ông được cử sang nước bạn làm chuyên gia 10 năm. Trở về nước, ông được điều về Bộ Chỉ huy Quân sự Long An làm Tỉnh đội phó Tham mưu trưởng cho đến lúc nghỉ hưu. Vùng Đồng Tháp Mười, biên giới và Campuchia đã ôm trọn một phần khốc liệt và dài dặc nhất trong binh nghiệp của Đại tá Dương Văn Thương.

Nhiệm vụ bên ngọn Sông Trăng

Chuyện đã gần 60 năm. Người đã vào tầm thượng thọ, lại chất chồng ký ức dữ dội triền miên của nhiều cuộc chiến. Vậy mà mọi thứ còn rõ mồn một trong tâm trí ông Tư Thương, từng giờ, từng cột mốc…

Tỉnh Kiến Tường thời đánh Mỹ được phân khu theo “vùng”, và khu vực quanh kinh Nguyễn Văn Trỗi gọi là Vùng 4. Tiểu đoàn 504 vốn là đơn vị bộ đội tập trung của tỉnh. Sau đợt 1 Chiến dịch Mậu Thân 1968, Tiểu đoàn đang nằm trong đội hình Chiến đoàn 2 của Quân khu 8, chiến đấu ở chiến trường Mỹ Tho. Trước sự hoành hành dữ dội của Trâu Len ở vùng biên giới Kiến Tường, đến gần cuối tháng 3 năm 1968, Bộ Tư lệnh Quân khu 8 quyết định rút Tiểu đoàn 504 khỏi chiến trường Mỹ Tho, cấp tốc quay trở lại địa bàn cũ.

Vừa về tới Kiến Tường được vài ngày, Bộ Tư lệnh Quân khu đã cho gọi chỉ huy Tiểu đoàn lên họp khẩn. Ông Tư Thương - Phó Tiểu đoàn trưởng, Tham mưu trưởng - đi cùng với Tiểu đoàn trưởng là ông Châu Văn Thiêm (bí danh là Sáu Một) đến nhận nhiệm vụ.

Địa điểm họp là ở ngọn Sông Trăng. Tư lệnh Quân khu đi cùng một cán bộ đến điển hẹn chứ không mời Tư Thương và Sáu Một vào cứ. Hồi đó, ngay cả cấp chỉ huy Tiểu đoàn cũng không được biết căn cứ của Tư lệnh Quân khu đóng ở đâu, chỉ biết nó ở trên đất Miên (Campuchia). Cuộc họp vỏn vẹn 20 phút. Nhiệm vụ được Tư lệnh quân khu đưa ra ngắn gọn, mà hóc búa: “Trong vòng 1 tuần lễ, phải tiêu diệt được đám Trâu Len”.

Hai phương án tác chiến

Trên đường về, hai thầy trò cùng suy nghĩ, bàn bạc thì xác định, chỉ có hai cách để ứng phó với bọn Trâu Len. Một, là phải cơ động phục kích. Hai, là vận động tập kích.

Nếu là cơ động phục kích thì phải mai phục, chờ bọn nó đến thì chặn đánh. Còn vận động tập kích là cử trinh sát đi trước, đại bộ phận bộ đội hành quân theo sau. Khi phát hiện địch thì dừng lại đào công sự, tổ chức bố trí đội hình đánh. Phải đánh trong vòng 1 tiếng, nếu kéo dài, chúng sẽ đi mất.

Hai phương án sau đó được thảo luận với Đảng ủy tiểu đoàn. Chính trị viên Tiểu đoàn khi ấy là ông Võ Văn Vị (Mười Vị). Đảng ủy cũng thống nhất là không còn phương án nào khác, bởi bọn Trâu Len rất cơ động. Chúng được tiếp tế bằng trực thăng, ăn theo chế độ Mỹ với gạo sấy và thịt hộp. Sau mỗi lần dừng lại nghỉ ngơi, chúng lại đào hầm chôn hết vỏ hộp và thức ăn thừa, không để lại dấu vết. Chỉ có 2 cách đánh đó là có thể khiến chúng không thể né tránh hay truy tìm ngược mình.

Sau đó, trận đánh bắt đầu bằng hình thức vận động tập kích. Tiểu đoàn trưởng Châu Văn Thiêm bị bệnh nên ông Tư Thương trực tiếp chỉ huy trận đánh. Nhóm trinh sát đi trước dò đường, đại bộ phận bộ đội theo sau để chờ trời tối xem đối phương nghỉ ở đâu.

Tháng 4 là mùa khô, nước đồng chỉ lấp xấp. Khi đó, tiểu đoàn có 5 đại đội. Đội hình phục kích được Quân khu tăng cường 1 đại đội Hồng Ngự (tỉnh Kiến Phong, sau là tỉnh Đồng Tháp). Nhưng thực chất chỉ có hỏa lực và đầu đơn vị là đúng quy mô tiểu đoàn, còn quân số chỉ có hơn 100 do mất mát trong đợt 1 Mậu Thân.

Những khoảnh khắc lâm trận cùng biệt kích Trâu Len

Đội phục kích Tiểu đoàn 504 giăng từ đầu kinh Nguyễn Văn Trỗi kéo dài về hướng Nam, đào công sự nguỵ trang rất kỹ. Khi bộ đội hành quân thì người dân phát hiện. Họ đi theo bộ đội vào đồng sâu để tát đìa, kiếm cá tôm về bán.

Chẳng may, cả đoàn đang di chuyển thì chiếc máy bay L19 từ miền Tây về sân bay Tân Sơn Nhất đi ngang đây phát hiện có người đi sau đoàn dân đi tát cá. Nó quay lại 1 vòng quan sát. Nó bắn hỏa tiễn chỉ điểm tọa độ để báo cho lực lượng biệt kích Trâu Len. Rồi nó bay đi.

L19 là dòng máy bay quan sát tầm thấp nổi tiếng của quân đội Mỹ và Không lực Việt Nam Cộng hòa, chuyên dùng để trinh sát hành lang đồng bằng và bắn hỏa tiễn khói chỉ điểm cho pháo binh, không quân hoặc lực lượng mặt đất.

Trước tình huống bất ngờ, Tiểu đoàn 504 bắt đầu dừng lại quan sát. Y như rằng, biệt kích Trâu Len hành quân tiến đến tọa độ vừa được chỉ điểm. Chúng đi theo hàng dọc. Gần tới nơi, chúng lại triển khai đội hình hàng ngang. Đội phục kích của Tiểu đoàn 504 im lặng nằm chờ. Đến khi địch tiến gần cách chừng 10m, mới đồng loạt nổ súng.

Nhầm tưởng rằng bên này là anh em vận tải, nghe tiếng súng, Trâu Len vẫn nhào đến. Tới khi hoả lực 12 li 7 của tiểu đoàn nổ lên, bên kia mới dạt ra như vỡ tổ. Cánh đồng trống hốc. Hai bên chỉ cách nhau chưa tới một trăm thước, thấy cả mắt cá người. Trâu Len dù đã đồng loạt lùi ra nhưng vẫn rất gan lỳ, nhiều tên bị thương vẫn ném lựu đạn lại.

Giọng ông Tư Thương rõ mồn một, diễn biến câu chuyện chỉ ngừng nghỉ theo nhịp trận đánh, mạch kể không một lần ngắt quãng. Ông như một người ông ngồi kể một câu chuyện kịch tính diễn ra giữa đồng không mông quạnh. Từng chi tiết hiện lên như một thước phim, cứ vài diễn biến là có một - hai câu miêu tả quang cảnh.

Sau tiếng súng đầu tiên, trận đánh diễn ra được 30 phút thì đám tàn quân hoảng loạn bỏ chạy. Tiểu đoàn 504 truy đuổi đến hơn 1 cây số. Lúc đó, máy móc của biệt kích Trâu Len tiêu tùng hết, chúng không kịp báo tin về căn cứ nên cũng không có máy bay đến chi viện. Phía tàn quân có 2 cố vấn Mỹ đã tháo chạy trước tiên nên trốn thoát về căn cứ huấn luyện Cà Vàng (tỉnh Kiến Phong, giờ là Đồng Tháp).

- Trận đó mình diệt một tiểu đoàn trừ. Vì lính biệt kích nên không hình thành một tiểu đoàn, gọi là tiểu đoàn trừ - Ông Tư Thương nói

(Còn nữa)

Bài 5: Hưng Điền - Vùng đất "buộc phải dừng chân"

Hưng Điền: Nửa thế kỷ chờ người về 'vùng trắng' | Bài 2

Bài 3 | Người già ở Hưng Điền: "Tôi từng bốc 80 bộ hài cốt một ngày”

MINH TRÂM - ĐOÀN QUÝ