Thị trường nông nghiệp

Giá đường thế giới tăng, trong nước giảm

Thị trường mía đường đang ghi nhận diễn biến trái chiều khi giá đường thế giới phục hồi mạnh, còn giá đường sản xuất từ mía tại Việt Nam lại chịu áp lực giảm.

Theo Hiệp hội Mía - Đường Việt Nam (VSSA), trong nửa đầu tháng 9, giá đường kỳ hạn thế giới duy trì trên 18 cent/pound, thậm chí có thời điểm vượt 19 cent/pound (gần vùng cao nhất kể từ tháng 4/2025).

Đà tăng của giá đường thế giới chủ yếu xuất phát từ những lo ngại về nguồn cung trong niên vụ 2026/27. Theo thông tin Hiệp hội dẫn từ Tổ chức Đường quốc tế (ISO), sản lượng đường của Thái Lan được dự báo giảm ít nhất 17%, trong khi lượng mưa gió mùa thấp hơn mức trung bình tại Ấn Độ cũng làm gia tăng lo ngại về sản lượng. Tại Liên minh châu Âu, sản lượng đường được dự báo giảm 19%. Còn tại Brazil, xuất khẩu đường trong tháng 8 giảm 33% so với cùng kỳ năm trước (riêng xuất khẩu ethanol tăng 37%).

Trái với diễn biến trên, giá đường trong nước lại giảm trong nửa đầu tháng 9. Cụ thể, tại TP.HCM, giá đường kính trắng từ mức 18.600 - 20.000 đồng/kg vào đầu tháng giảm xuống còn 18.400 - 19.700 đồng/kg vào ngày 15/9. Giá đường tinh luyện cũng giảm từ 20.000 - 21.000 đồng/kg xuống còn 19.700 - 20.800 đồng/kg.

Tại miền Trung, giá đường kính trắng giảm từ 18.400 - 19.600 đồng/kg xuống còn 18.200 - 19.200 đồng/kg. Cùng thời gian, giá đường nhập lậu tại khu vực này giảm từ 18.600 đồng/kg xuống còn 18.200 đồng/kg.

Theo ông Nguyễn Văn Lộc, Chủ tịch Hiệp hội Mía - Đường Việt Nam (VSSA), báo cáo thị trường tháng 9 cho thấy thị trường đường trong nước đang trong tình trạng thừa cung. Nguyên nhân do có lượng lớn đường nhập lậu từ các khu vực biên giới Lào và Campuchia tiếp tục được đưa vào thị trường.

Ông Lộc cho rằng, việc giá đường nhập lậu ở mức thấp đã tạo áp lực trực tiếp lên hoạt động tiêu thụ đường sản xuất từ mía trong nước.

Áp lực giá từ đường nhập lậu

Dẫn thông tin từ lực lượng quản lý thị trường các địa phương, ông Lộc cho biết, hoạt động kinh doanh đường nhập lậu và đường không rõ nguồn gốc vẫn diễn ra tại nhiều khu vực.

Điển hình như tại An Giang, ngày 11/8 lực lượng chức năng kiểm tra phương tiện thủy do ông Văn Thành Nhơn làm thuyền trưởng và phát hiện khoảng 20 tấn đường cát. Tại thời điểm kiểm tra, người vận chuyển không xuất trình được hóa đơn, chứng từ chứng minh nguồn gốc hợp pháp.

Tương tự, tại Quảng Trị, ngày 7/7 lực lượng quản lý thị trường phát hiện 4.000kg đường cát trắng do Thái Lan sản xuất, số hàng này được xác định là nhập lậu. Trước đó, ngày 26/6 một vụ kiểm tra khác phát hiện 1.500kg đường cát trắng do Thái Lan sản xuất có dấu hiệu nhập lậu, sau đó toàn bộ số hàng bị tịch thu.

Tại TP.HCM, từ đầu năm tới nay, lực lượng quản lý thị trường đã kiểm tra một số cơ sở kinh doanh thực phẩm và phát hiện 360kg đường cát trắng cùng nhiều loại hàng hóa không có hóa đơn, chứng từ hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ.

“Điều có thể xác nhận là vận tải đường bộ đang giữ vai trò mắt xích đưa đường Thái Lan nhập lậu từ nơi tập kết tới nơi tiêu thụ. Khi bị kiểm tra, người vận chuyển không chứng minh được tính hợp pháp của hàng hóa, nguồn gốc. Cách xử lý tịch thu tang vật và phạt hành chính hiện lại chưa đủ sức răn đe, khiến hành vi kinh doanh đường nhập lậu ngay lập tức tái diễn”, ông Lộc nói.

Theo ông Lộc, đường không rõ nguồn gốc hiện không chỉ được rao bán công khai trên mạng xã hội mà còn xuất hiện tại các chợ đầu mối và cửa hàng dân sinh. Đáng lo ngại, một lượng đường cát sau khi sang chiết, đóng gói vẫn được đưa ra thị trường trong tình trạng “3 không”: không nhãn mác, không rõ nguồn gốc xuất xứ và không có hạn sử dụng.

Hiệp hội cũng ghi nhận phần lớn giao dịch đường tại các cửa hàng dân sinh được thực hiện bằng tiền mặt, không xuất hóa đơn, khiến việc kiểm soát nguồn gốc hàng hóa và doanh thu càng khó khăn.

Thêm sức ép từ đường lỏng HFCS

Không chỉ cạnh tranh với đường nhập lậu, đường sản xuất trong nước còn chịu sức ép từ đường lỏng si rô ngô HFCS, đặc biệt trong ngành nước giải khát.

Thống kê từ Hải quan cho thấy, trong tháng 8/2026, lượng HFCS nhập khẩu đạt 20.549 tấn. Lũy kế từ đầu năm đến hết tháng 8/2026 đạt 152.965 tấn. Các doanh nghiệp nhập khẩu chủ yếu là doanh nghiệp sản xuất nước giải khát, vốn trước đây là nhóm khách hàng tiêu thụ đường tinh luyện lớn.

Từ đó, ông Lộc cho rằng thị trường đường trong nước hiện chịu sức ép từ nhiều nguồn cung khác nhau. Trong đó, ở phân khúc tiêu dùng, đường sản xuất từ mía phải cạnh tranh với đường nhập lậu và đường không rõ nguồn gốc có giá thấp; còn phân khúc công nghiệp, một phần nhu cầu tiếp tục được thay thế bằng HFCS.

Ông Lộc dự báo, trong tháng 10/2026 nếu áp lực từ đường nhập lậu và đường không rõ nguồn gốc chưa được kiểm soát hiệu quả, giá đường trong nước có thể tiếp tục chịu sức ép giảm, ngược chiều với xu hướng tăng của thế giới.

THÙY DƯƠNG