Nông nghiệp sinh thái

Chăn nuôi gia cầm bấp bênh vì nhập khẩu thức ăn

Theo báo cáo từ Phân viện Chăn nuôi và Thú y Nam Bộ, tiền thức ăn đang chiếm khoảng 65 - 75% tổng giá thành sản xuất.

Trong khi đó, nguồn nguyên liệu trong nước vẫn chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Riêng năm 2024, Việt Nam phải nhập khẩu hơn 22 triệu tấn nguyên liệu thức ăn chăn nuôi với trị giá khoảng 7,7 tỉ USD, chủ yếu là ngô, đậu nành và khô dầu. Sự phụ thuộc này khiến giá thành sản xuất trong nước luôn biến động mạnh mỗi khi thị trường thế giới chao đảo.

Để giảm bớt sự phụ thuộc, đại diện Phân viện Chăn nuôi và Thú y Nam Bộ đề xuất giải pháp tăng cường chủ động nguồn thức ăn tại chỗ, từ việc phát triển vùng nguyên liệu ngô, sắn, đậu tương đến tận dụng triệt để các loại phụ phẩm nông nghiệp.

“Cám gạo, bã đậu, bã bia, thân ngô… thay vì bỏ đi hoàn toàn có thể được xử lý và phối trộn để quay lại phục vụ chăn nuôi. Tuy nhiên, việc tận dụng phụ phẩm không đơn thuần là thay thế thức ăn công nghiệp bằng nguyên liệu rẻ tiền, mà đòi hỏi quy trình xử lý và kiểm soát giá trị dinh dưỡng nghiêm ngặt”, đại diện Phân viện Chăn nuôi và Thú y Nam Bộ nhấn mạnh.

Theo cơ quan này, công nghệ lên men vi sinh chính là chìa khóa để nâng cao giá trị nguồn nguyên liệu này.

Thực tế, nhiều nghiên cứu thực tế cho thấy việc sử dụng thức ăn lên men giúp cải thiện khả năng tiêu hóa và giảm hệ số chuyển hóa thức ăn (FCR) từ 5 - 8%. Hệ số FCR giảm đồng nghĩa với việc lượng thức ăn tiêu tốn để tạo ra một đơn vị sản phẩm được tối ưu hóa, trực tiếp hạ thấp khoản chi phí lớn nhất trong chăn nuôi.

Tìm nguồn đạm từ trùn quế, ruồi lính đen

Ngoài thức ăn lên men, đại diện Phân viện Chăn nuôi và Thú y Nam Bộ còn đề xuất hướng khai thác nguồn đạm thay thế n từ các dòng phụ phẩm sản xuất.

Cụ thể, trùn quế, ấu trùng ruồi lính đen và một số loại côn trùng đang là những nguồn đạm tiềm năng. “Việc đưa các nguồn đạm thay thế này vào khẩu phần có thể giúp giảm 10 - 20% chi phí thức ăn, đồng thời nâng cao khả năng tự chủ nguyên liệu cho trang trại”, vị đại diện này cho biết.

Đặc biệt, đây cũng là mắt xích quan trọng tạo nên chu trình khép kín trong chăn nuôi. Thay vì xả thải ra môi trường, phân và phụ phẩm chăn nuôi sau khi xử lý sinh học sẽ trở thành phân bón hữu cơ, làm thức ăn nuôi trùn quế hoặc sản xuất khí sinh học (biogas). Trùn quế sau đó được thu hoạch làm nguồn bổ sung protein cho gia cầm, còn phân trùn lại tiếp tục quay về bón cho cây trồng.

Giảm chi phí nhưng không đánh đổi an toàn

Bên cạnh bài toán thức ăn, cơ quan này khuyến nghị người nuôi nên lựa chọn các giống vật nuôi có khả năng tiêu thụ tốt nguồn nguyên liệu tại chỗ.

Theo đó, các giống gà bản địa như gà Ri, gà Mía, gà H'Mông có khả năng thích nghi cao với điều kiện khí hậu nóng ẩm, rất phù hợp với mô hình chăn nuôi sinh thái tận dụng phụ phẩm.

Mặt khác, hiệu quả của chăn nuôi tuần hoàn không chỉ dừng lại ở giá nguyên liệu đầu vào. Dữ liệu thực tế tại một số trang trại ở Đồng Nai cho thấy, khi áp dụng nghiêm ngặt quy trình an toàn sinh học, tỉ lệ nuôi sống gia cầm có thể đạt trên 95%, tỉ lệ hao hụt giảm từ 8% xuống dưới 4%, đồng thời tiết kiệm đáng kể chi phí thuốc thú y.

“Với cơ cấu chi phí thức ăn chiếm tới 75%, dư địa tiết kiệm ở khâu này là rất lớn. Tuy nhiên, chăn nuôi tuần hoàn chỉ thực sự mang lại hiệu quả kinh tế bền vững khi phụ phẩm được kiểm soát chuẩn xác, công thức phối trộn cân đối và tuyệt đối không đánh đổi an toàn sinh học lấy chi phí thấp”, đại diện Phân viện Chăn nuôi và Thú y Nam Bộ lưu ý.

PHƯƠNG NHI