Chính sách

Hàng trăm đại biểu Việt Nam và Nhật Bản quy tụ về thành phố Huế tại Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản 2026, vào ngày 5 - 6/9.

Đây không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường hợp tác đã có chiều sâu mà quan trọng hơn, đặt ra câu hỏi: Việt Nam và Nhật Bản có thể cùng làm gì trong tương lai?

ODA - nền tảng hợp tác

Nhật Bản là đối tác kinh tế hàng đầu của Việt Nam, đối tác số 1 về hợp tác ODA và lao động, đứng thứ 3 về đầu tư, và thứ 4 về thương mại và du lịch. Huế cũng là một địa phương có quan hệ hợp tác sâu rộng với Nhật Bản trong những năm qua.

Dấu ấn Nhật Bản tại Huế và miền Trung trước hết được biết đến qua những dự án có quy mô lớn.

Hầm Hải Vân là một ví dụ. Với nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản, công trình đã tạo ra một tuyến kết nối quan trọng giữa Huế và Đà Nẵng, góp phần mở rộng không gian phát triển của khu vực.

Tại Huế, vốn vay ưu đãi của Nhật Bản được sử dụng cho dự án cải thiện môi trường nước, giải quyết những vấn đề về thoát nước, xử lý nước thải và ngập lụt. Nhật Bản cũng hỗ trợ nâng cao năng lực quản lý lũ trên lưu vực sông Hương, bên cạnh các chương trình về giáo dục, môi trường, quản lý rừng và nguồn nhân lực.

Các chương trình hợp tác với Phủ Kyoto, tỉnh Nara, tỉnh Gifu, thành phố Shizuoka và Cơ quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) hay sự hiện diện của các tập đoàn, doanh nghiệp Nhật Bản như AEON MALL, Mitani Sangyo, Brycen, Huế Foods... là minh chứng rõ nét cho mối quan hệ hợp tác sâu rộng giữa Nhật Bản và Huế.

Điều đáng kể là sau mỗi dự án không chỉ có một công trình hay một khoản vốn. Có thêm công nghệ, kinh nghiệm quản lý và những mối quan hệ được duy trì qua nhiều năm, đó là những "vốn" rất quý giá với Việt Nam nói chung và Huế nói riêng.

Bên cạnh đó, Nhật Bản còn là thị trường khách du lịch quốc tế truyền thống và trọng điểm của cố đô Huế. Những năm gần đây, nhiều tập đoàn lớn của Nhật Bản chọn Huế làm “bến đỗ” trong công nghiệp xanh, logistics và dịch vụ.

Theo Bộ trưởng Ngoại giao Lê Hoài Trung, những kết quả đó cho thấy hợp tác địa phương không chỉ làm phong phú nội hàm quan hệ Việt Nam - Nhật Bản mà còn góp phần tạo nền tảng xã hội vững chắc cho quan hệ giữa hai nước.

Huế và những bài toán tương lai

Trong mối quan hệ Việt Nam và Nhật Bản, câu chuyện của Huế có thể gợi mở cách tiếp cận cho các địa phương khác.

Trên thực tế, Huế nay đã trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, có không gian phát triển rộng hơn và đang xác lập hướng đi dựa nhiều hơn vào di sản, văn hóa, khoa học – công nghệ và tăng trưởng xanh.

Thành phố có những lợi thế riêng: quần thể di sản văn hóa, không gian đô thị lịch sử, sông Hương, hệ sinh thái đầm phá – biển – núi và Đại học Huế, Bệnh viện Trung ương Huế.

Trong khi đó, Nhật Bản có nhiều kinh nghiệm về bảo tồn đô thị lịch sử, quản lý thiên tai, thích ứng biến đổi khí hậu, phát triển đô thị xanh và công nghiệp văn hóa.

Phát biểu chỉ đạo tại Diễn đàn Hợp tác địa phương Việt Nam – Nhật Bản 2026, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng Huế là địa phương đang vươn lên mạnh mẽ trong phát triển công nghệ, dịch vụ và đô thị hiện đại. Việc tổ chức sự kiện tại đây mang thông điệp sâu sắc về sự kết hợp hài hòa giữa truyền thống và hiện đại, giữa bảo tồn và phát triển, giữa văn hóa và công nghệ, lấy con người làm trung tâm để kiến tạo động lực phát triển mới.

Điểm gặp nhau vì thế không chỉ nằm ở vốn hay đầu tư.

Một đô thị di sản không thể phát triển bằng cách xây dựng thật nhiều. Bài toán khó hơn là bảo tồn để phát triển và phát triển mà không đánh mất những giá trị cần bảo tồn.

Đây là lĩnh vực Huế có thể cùng Nhật Bản nghiên cứu những mô hình phù hợp với mình, thay vì đơn thuần tiếp nhận một mô hình có sẵn.

Tương tự là bài toán thiên tai và môi trường. Với đặc điểm địa hình và khí hậu, Huế cần tiếp tục đầu tư vào quản trị nước, dự báo và ứng phó lũ, đô thị xanh và khả năng chống chịu trước biến đổi khí hậu.

Một hướng khác là di sản và công nghiệp văn hóa.

Huế có một kho tàng di sản lớn, nhưng giá trị kinh tế của di sản không chỉ nằm ở số lượng khách du lịch. Vấn đề là làm thế nào để văn hóa, thủ công truyền thống, nghệ thuật, thiết kế, ẩm thực và các sản phẩm sáng tạo tạo ra sinh kế mới mà vẫn giữ được chất Huế “không nơi nào có được”.

Từ hợp tác “thông thường” sang “đồng kiến tạo”

Đánh giá cao chủ đề “Kiến tạo tương lai số, xanh và bền vững: Từ cam kết chiến lược đến hành động thực chất”, Thủ tướng Lê Minh Hưng cho rằng, chủ đề thể hiện rõ tinh thần tin cậy, hợp tác cùng thắng và đồng kiến tạo tương lai.

Theo Thủ tướng, quan hệ Việt Nam - Nhật Bản được xây dựng trên nền tảng tin cậy chính trị cao, tương đồng văn hóa, gắn kết nhân dân và sự đan xen lợi ích ngày càng chặt chẽ.

Thủ tướng đề nghị chính quyền các địa phương và cộng đồng doanh nghiệp hai nước tiếp tục đổi mới tư duy, chuyển mạnh từ mô hình “hợp tác thông thường” sang “đồng kiến tạo phát triển”.

Từ những chỉ đạo đó, có thể thấy rằng, nếu trước đây câu hỏi thường là Nhật Bản có thể hỗ trợ Huế điều gì, thì giai đoạn tới nên đặt câu hỏi theo hướng khác: hai bên có thể cùng tạo ra điều gì?

Sự thay đổi ấy không có nghĩa ODA không còn quan trọng. Nhưng nguồn vốn sẽ có ý nghĩa lớn hơn nếu trở thành chất xúc tác cho những quan hệ lâu dài về công nghệ, nhân lực, đầu tư và đổi mới sáng tạo.

Từ một đô thị từng tiếp nhận những dự án ODA của Nhật Bản, Huế có cơ hội bước sang một vị thế mới: một đối tác cùng Nhật Bản thử nghiệm những giải pháp cho đô thị di sản, phát triển xanh và công nghiệp văn hóa.

Đó cũng là cách thiết thực để biến một chặng đường hợp tác đã có thành nền tảng cho tương lai. Từ hợp tác ODA đến đồng kiến tạo tương lai.

Huế được WWF vinh danh về khí hậu vì 'được quyền đi chậm', còn Hà Nội, TP.HCM thì không

Sản phẩm OCOP sẽ được giới thiệu ở đoàn tàu Di sản Huế - Phong Nha

Bún bò Huế: Từ bữa sáng của người dân đến danh phận di sản

Thủ tướng lệnh mua tạm trữ, vì sao nông dân miền Tây vẫn ngậm ngùi nhìn lúa trượt giá?

KIÊN ĐỒNG