Xuất nhập khẩu

Giá lúa gạo Việt Nam đi ngang, đối thủ vươn cao

Số liệu ghi nhận trong tuần kết thúc ngày 09/08/2026 cho thấy sự khác biệt rõ rệt trong xu thế giá cả trên thị trường lúa gạo trong nước và quốc tế.

Lúa tươi OM 18 và Đài Thơm 8 dao động 6.900 - 7.100 đồng/kg; IR 50404 ở mức 6.300 - 6.400 đồng/kg; OM 5451 từ 6.700 - 6.800 đồng/kg và OM 34 từ 6.100 - 6.200 đồng/kg.

Gạo nguyên liệu IR 50404 xuất khẩu dao động 9.700 - 9.800 đồng/kg; CL 555 ở mức 9.750 - 9.850 đồng/kg (giảm 50 đồng/kg); OM 5451 từ 9.300 - 9.400 đồng/kg; Đài Thơm 8 từ 9.200 - 9.400 đồng/kg và Sóc thơm từ 7.500 - 7.600 đồng/kg.

Phụ phẩm thì tương đối ổn định với cám ở mức 7.850 - 8.000 đồng/kg và tấm thơm 8.600 - 8.750 đồng/kg.

Trên thị trường xuất khẩu, Việt Nam "đi ngang" với giá gạo 5% tấm của Việt Nam tiếp tục duy trì ở mức 430 - 450 USD/tấn trong bối cảnh giao dịch trầm lắng và sức mua yếu.

Trong khi đó, Thái Lan lại tăng trưởng ngắn hạn. Giá gạo 5% tấm chạm mốc cao nhất một tháng, vươn lên mức 455 - 460 USD/tấn (tăng so với 450 USD/tấn tuần trước). Thương nhân Bangkok đánh giá khách hàng châu Á chỉ mua cầm chừng và dự báo xuất khẩu sẽ giảm vào cuối năm khi nguồn cung miền Trung đổ về.

Còn Ấn Độ lại giữ vững đỉnh giá 10 tháng. Gạo đồ 5% tấm giao dịch ở mức 358 - 364 USD/tấn; gạo trắng 5% tấm giữ mức 357 - 363 USD/tấn do lo ngại El Nino thắt chặt nguồn cung. Đặc biệt, bất chấp xung đột tại Iran gây gián đoạn thương mại vùng Vịnh, xuất khẩu gạo Ấn Độ trong nửa đầu năm 2026 vẫn tăng trưởng 5% nhờ sức hút dòng gạo không phải basmati, buộc nhà nhập khẩu vẫn phải mua vào dù giá ở ngưỡng cao.

Nước láng giềng của Ấn Độ là Bangladesh thì đối mặt khủng hoảng nguồn cung. Lũ lụt tàn phá nặng nề các vùng trồng lúa khiến giá gạo neo ở mức cao, buộc chính phủ phải khẩn trương phát triển các giống lúa mới thích ứng biến đổi khí hậu.

Nhìn sang châu Âu và Mỹ, trên Sàn giao dịch hàng hóa Chicago (CBOT), lúa mỳ tăng mạnh do Nga tiếp tục các hoạt động quân sự nhằm vào tàu nước ngoài tại Biển Đen. Thị trường đang chờ báo cáo cung cầu tháng 8/2026 của Bộ Nông nghiệp Mỹ (USDA) công bố ngày 12/8 (dự báo sản lượng lúa mỳ Mỹ giảm 11 triệu bushel xuống 1,525 tỷ bushel).

Tại châu Âu, Bộ Nông nghiệp Pháp hạ dự báo sản lượng lúa mỳ mềm xuống 31,9 triệu tấn (giảm 100.000 tấn so với tháng trước).

Vì sao có sự ngược dòng?

Việc giá gạo Việt Nam đi ngược xu hướng tăng/giữ đỉnh của các nước xuất khẩu lớn xuất, là từ các yếu tố cốt lõi.

Đó là chu kỳ mùa vụ và sự thận trọng. Cả nước sắp bước vào cao điểm thu hoạch vụ Hè Thu và Thu Đông. Tâm lý chờ đợi nguồn cung mới khiến giao dịch trầm lắng, giá không thể bứt phá.

Trong khi Ấn Độ vẫn duy trì được đà tăng trưởng xuất khẩu 5% nhờ các dòng gạo không phải basmati bất chấp rủi ro vùng Vịnh, gạo Việt Nam lại đối mặt với sức mua yếu từ các thị trường truyền thống.

Các biến động từ thiên tai (El Nino ở Ấn Độ, lũ lụt ở Bangladesh), đặc biệt là khủng hoảng địa chính trị tại Biển Đen (khiến giá lúa mỳ Mỹ và châu Âu chao đảo), tạo ra một bức tranh cung cầu lương thực toàn cầu vô cùng phức tạp, nơi mỗi quốc gia chịu một áp lực đặc thù riêng.

Nếu kịch bản “được mùa, mất giá” xảy ra

Khi thị trường xuất khẩu trầm lắng, kết hợp với lượng cung dồi dào chuẩn bị đổ về từ vụ Hè Thu và Thu Đông, nguy cơ “được mùa, mất giá” sẽ tạo ra những hệ lụy nặng nề đối với toàn bộ chuỗi giá trị lúa gạo.

Khi giá lúa tươi (như OM 18, Đài Thơm 8 hay IR 50404) và gạo nguyên liệu không thể bứt phá, hoặc bị ép giá xuống thấp trong bối cảnh chi phí vật tư nông nghiệp (phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhân công) treo cao, người nông dân sẽ đối mặt với tình trạng thu hẹp lợi nhuận, thậm chí thua lỗ. Điều này làm suy giảm nguồn vốn tái sản xuất cho các vụ mùa tiếp theo, và đẩy đời sống bà con vùng trồng lúa vào cảnh khó khăn.

Sức mua yếu từ thị trường quốc tế khiến các doanh nghiệp xuất khẩu rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan. Nếu ồ ạt thu mua để giải cứu nông dân, doanh nghiệp đối mặt rủi ro lỗ vốn do giá xuất khẩu thấp (430 - 450 USD/tấn). Ngược lại, nếu chần chừ không thu mua, chuỗi cung ứng bị đứt gãy và uy tín thương mại với đối tác quốc tế bị ảnh hưởng.

Giao dịch đình trệ trong khi sản lượng từ cao điểm thu hoạch ồ ạt đổ về, sẽ khiến lượng gạo nguyên liệu và thành phẩm tồn đọng lại với quy mô lớn trong kho bãi của các doanh nghiệp và thương lái. Tình trạng này không chỉ làm gia tăng chi phí lưu kho, chi phí lãi vay ngân hàng mà còn tạo áp lực xả hàng gấp, tiếp tục kéo sập mặt bằng giá nội địa và gây ách tắc dòng tiền toàn hệ thống.

Cần gì để chủ động?

Trước nguy cơ “được mùa, mất giá” cùng những hệ lụy sâu sắc kể trên khi cao điểm thu hoạch vụ Hè Thu và Thu Đông cận kề, kiến nghị từ Hiệp hội Lương thực Việt Nam gửi Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã được đưa ra.

Đó là đề nghị Bộ cần có giải pháp điều hành linh hoạt, tạo điều kiện để doanh nghiệp thu mua, bảo đảm lợi nhuận hợp lý cho nông dân. Tiếp tục thực hiện hiệu quả các chính sách khuyến khích, hỗ trợ xây dựng vùng nguyên liệu, tăng cường liên kết sản xuất - tiêu thụ lúa gạo, nâng cao năng lực hợp tác xã và tháo gỡ khó khăn về cơ chế, chính sách. Tăng cường cung cấp sớm thông tin về cơ cấu giống, diện tích và tiến độ gieo sạ tại các vùng sản xuất ngay sau khi xuống giống, giúp doanh nghiệp chủ động dự báo nguồn cung, xây dựng kế hoạch thu mua, xúc tiến thương mại và phát triển thị trường hiệu quả.

Sự phân hóa sâu sắc của thị trường lúa gạo và nông sản thế giới, đòi hỏi ngành lúa gạo Việt Nam phải nâng cao năng lực thích ứng. Việc kết hợp chặt chẽ giữa thông tin dự báo thị trường, chính sách điều hành linh hoạt và chiến lược liên kết chuỗi giá trị từ gốc, sẽ là chìa khóa để chặn đứng nguy cơ “được mùa, mất giá”, bảo vệ sinh kế nông dân, giải tỏa áp lực tồn kho và củng cố vị thế xuất khẩu gạo lâu nay.

LÊ TRUNG