Văn hóa

TP.HCM: Từ Prey Nokor đến siêu đô thị

HỮU MINH • 02/07/2026 09:45

Nửa thế kỷ, từ những tháng ngày tem phiếu đến những chuyến metro, từ những xóm nghèo đến một siêu đô thị, TP.HCM đã lớn lên cùng hàng triệu số phận.

01 | Trước 1976

328 năm với nhiều tên gọi

Trước khi trở thành TP.HCM, vùng đất này đã đi qua nhiều tên gọi - mỗi cái tên là một lớp trầm tích văn hóa.

Thế kỷ XI-XVI- Prey Nokor, tiếng Khmer nghĩa là "thành trong rừng"
1698 - Chúa Nguyễn cử Thống suất Nguyễn Hữu Cảnh vào kinh lược vùng đất phương Nam, chính thức lập phủ Gia Định - đặt nền móng quản lý hành chính đầu tiên của người Việt trên vùng đất này
Thế kỷ XVIII-XIX- Sài Gòn, Chợ Lớn, Bến Nghé, Gia Định cùng tồn tại
2·7·1976 - Chính thức mang tên Thành phố Hồ Chí Minh.

Xuất phát từ ý tưởng của bác sĩ Trần Hữu Nghiệp, một số đồng bào Nam Bộ đã gửi lên Quốc hội và Trung ương bản kiến nghị đề nghị đổi tên Thành phố Sài Gòn - Gia Định thành Thành phố Hồ Chí Minh. Tư liệu sớm nhất còn lưu lại đến nay liên quan đến mong muốn này được đăng tải trên báo Cứu quốc phát hành ngày 27/8/1946.
“
Tháng 8/1946 - 30 năm trước khi được chính thức hóa - bác sĩ Trần Hữu Nghiệp cùng 57 đồng chí đã gửi kiến nghị lên Quốc hội, đề xuất đổi tên Sài Gòn thành Thành phố Hồ Chí Minh.

↓
Cái tên mới đã hiện diện cùng thị dân ngay từ những năm tháng không dễ dàng...

02 | 1975-1985

Khi cuộc sống được đong bằng tem phiếu

Mười năm đầu sau ngày thống nhất, thành phố cùng cả nước học lại cách sống trong hòa bình. Thử thách bủa vây, nhưng đây chính là nền móng cho mọi bứt phá về sau.

Mọi nhu yếu phẩm - gạo, vải, thịt, dầu - đều theo chế độ tem phiếu, sổ hộ khẩu
Ba lần đổi tiền chỉ trong một thập kỷ: 1975, 1978, 1985
Lạm phát phi mã sau đợt điều chỉnh giá - lương - tiền 1985

Kiến trúc Sài Gòn xưa - minh họa phong cách màu nước.

3 lần đổi tiền chỉ trong 10 năm
700% lạm phát đỉnh điểm năm 1986

↓
Chính từ những năm khó khăn nhất, thành phố đã tự tìm đường thoát ra - và trở thành nơi khởi phát cho một cuộc đổi mới của cả đất nước.

03 | 1986 - 2000

Từ "chạy gạo" đến "xé rào bung ra"

Trước cả khi Đổi Mới trở thành chủ trương toàn quốc, TP.HCM đã âm thầm phá bỏ cơ chế giá cũ, mở đường cho một cách làm kinh tế hoàn toàn mới.

Khu chế xuất Tân Thuận - khu chế xuất đầu tiên của cả nước.

Thành lập Khu chế xuất Tân Thuận - khu chế xuất đầu tiên của cả nước
Sài Gòn Co.op ra đời, thay đổi cách thị dân đi chợ hằng ngày
1998 - Kỷ niệm 300 năm hình thành Sài Gòn

“
Nơi đầu tiên có khu chế xuất - cũng là nơi đầu tiên "phá rào" để tìm đường sống mới.

↓
Chính từ những năm khó khăn nhất, thành phố đã tự tìm đường thoát ra - và trở thành nơi khởi phát cho một cuộc đổi mới của cả đất nước.

04 | 2000 - 2010

Khi thành phố bắt đầu "mặc áo mới"

Khái niệm "khu đô thị kiểu mới" lần đầu xuất hiện trong đời sống thị dân, cùng những công cụ tài chính định hình lại cách người Sài Gòn đầu tư.

Bitexco Financial Tower - biểu tượng tài chính mới của thành phố.

Khánh thành đại lộ Nguyễn Văn Linh cùng khu đô thị Phú Mỹ Hưng
Khai trương Trung tâm Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (nay là HOSE) năm 2000
Làn sóng cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước, hình thành lớp nhà đầu tư cá nhân đầu tiên
Hệ thống ngân hàng thương mại cổ phần mở rộng, thị dân lần đầu tiếp cận vay tiêu dùng, thẻ tín dụng
2005 - TP.HCM đón nhận danh hiệu "Thành phố Anh hùng"

2005 Danh hiệu "Thành phố Anh hùng"
#1 Sàn chứng khoán đầu tiên của thành phố

↓
Nhưng một thành phố phát triển nhanh cũng cần vượt qua chính những giới hạn vật lý của nó.

05 | 2010 - 2020

Từ thành phố mặt đất đến thành phố ba chiều

Những công trình hạ tầng lớn nhất lịch sử thành phố lần lượt hoàn thành, thay đổi hẳn cách thị dân di chuyển và làm việc.

Hầm vượt sông Sài Gòn (Thủ Thiêm) về đêm - biểu tượng hạ tầng hiện đại của thành phố.

Khánh thành hầm Thủ Thiêm và đại lộ Đông Tây (Võ Văn Kiệt)
Cầu Phú Mỹ nối liền các khu vực, giảm tải giao thông nội đô
Hơn 200 công trình cao trên 100m - skyline hiện đại hình thành

“
Hơn 200 công trình cao trên 100m - một skyline hoàn toàn mới chỉ trong một thập niên.

↓
Rồi một biến cố chưa từng có ập đến - thử thách lớn nhất với đời sống thị dân trong nhiều thập kỷ.

06 | 2020-2026

Vượt qua đại dịch, bước vào một siêu đô thị mới

Đại dịch COVID-19 là phép thử lớn nhất với thành phố trong nhiều thập kỷ. Nhưng cũng chính từ đó, TP.HCM bước ra với diện mạo hoàn toàn mới.

Metro Bến Thành - Suối Tiên - tuyến tàu điện đô thị đầu tiên.

TP.HCM được trao danh hiệu Anh hùng Lao động vì chống dịch và phục hồi kinh tế
Metro Bến Thành - Suối Tiên chính thức vận hành
1/7/2025 - Sáp nhập Bình Dương, Bà Rịa - Vũng Tàu, hình thành siêu đô thị mới
2/7/2026 - Tròn 50 năm mang tên Thành phố Hồ Chí Minh

“
Từ phục hồi sau đại dịch đến siêu đô thị 14 triệu dân - chỉ trong 5 năm.

07 | 2025

Những cái tên xưa, trở lại bản đồ mới

Trong đợt sắp xếp hành chính 2025, nhiều phường mới được đặt theo tên các địa danh lịch sử - nối lại ký ức trăm năm ngay giữa lòng đô thị hiện đại.

“
SÀI GÒN
Tên gọi trung tâm kinh tế, ngoại giao cũ → Phường Sài Gòn (sáp nhập từ các phường khu vực Quận 1 trước đó)
CHỢ LỚN
Tên gọi thương cảng, phố thị Hoa - Việt cũ → Phường Chợ Lớn (sáp nhập từ các phường khu vực Quận 5 trước đó)
GIA ĐỊNH
Tên gọi phủ hành chính đầu tiên của người Việt cũ → Phường Gia Định (sáp nhập từ các phường khu vực Bình Thạnh trước đó)
BẾN THÀNH
Tên gọi bến sông giao thương cạnh thành cổ cũ → Phường Bến Thành (điều chỉnh địa giới từ phường trước đó)

↓
Ký ức đô thị sống lại ngay trong lối định danh hành chính, lưu giữ toàn diện từng di sản tinh thần của cư dân...

08 | Một siêu đô thị bằng con số

Thành phố hôm nay, sau 50 năm

Sau khi hợp nhất với Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu từ 1/7/2025, TP.HCM bước vào quy mô phát triển hoàn toàn mới.

“
6.772km²
Diện tích tự nhiên sau sáp nhập
14triệu+
Dân số - đông dân nhất Việt Nam
TOP 1
GRDP & thu ngân sách 2024, dẫn đầu cả nước
168
Xã / phường / đặc khu - bộ máy 2 cấp tinh gọn

02.07.2026

Nửa thế kỷ mang tên Bác

Ký ức trăm năm và tương lai của một siêu đô thị gặp nhau, ngay tại mảnh đất từng mang tên rừng cây gòn.

HỮU MINH