Cách Cù Lao Chàm gieo mầm 'thế hệ Blue'

TẤN CHÂU • 23/05/2026 6:00

Năm 2009, UNESCO chính thức công nhận Cù Lao Chàm là Khu dự trữ sinh quyển (DTSQ) thế giới. Qua gần hai thập kỷ, nơi đây đã trở thành hình mẫu thành công về bảo tồn nhờ sự chung tay của chính quyền, doanh nghiệp, các nhà khoa học và đặc biệt là thế hệ trẻ.

Người dân nổi lực trồng và phục hồi cây ngô đồng đỏ để lấy nguyên liệu đan võng truyền thống và phục vụ du lịch. Nguồn Vne.

Cù lao chàm - The Bue Gen và lớp học mở vào đại dương

Điểm nhấn trong hành trình xanh tại đây chính là các chương trình giáo dục môi trường bền bỉ. Và biến thiên nhiên thành một “lớp học mở” sinh động.

Bà Miki Nozawa – Trưởng ban Chương trình Giáo dục UNESCO Việt Nam đặc biệt ấn tượng với chương trình “Khi đại dương trở thành nền tảng học tập”. Bà chia sẻ:

Các em học sinh thực hành và trải nghiệm bảo vệ đại dương, bảo vệ môi trường Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm — Các em học sinh thực hành và trải nghiệm bảo vệ đại dương, bảo vệ môi trường.

"Tại hòn đảo này, đại dương chính là một lớp học sống động. Những rạn san hô, những cánh rừng, bãi biển và cả nét văn hoá truyền thống cộng đồng địa phương... Tất cả là những người thầy chân thực của các em học sinh. Những bài học sách vở, trải nghiệm thực tế và mỗi câu hỏi của các em đều rất giá trị. Góp phần định hình một 'Thế hệ xanh dương' (Blue Gen), họ sẽ tiếp quản và bảo vệ đại dương".

Người dân trên đảo không sử dụng túi nilon, chỉ sử dụng túi giấy để gói quà lưu niệm và bán đặc sản cho du khách.

Từ cách tiếp cận trực quan này, một thế hệ "Blue Gen" đã được "gieo mầm". Đó là những người trẻ biết sống hài hòa với thiên nhiên và sẵn sàng hành động vì môi trường.

Nuôi rạn san hô, đón rùa con về đại dương

Công tác bảo tồn tại vùng lõi ghi dấu bằng nhiều hành động cụ thể. (Khu bảo tồn này rộng 23.530 ha).

Nổi bật là dự án di dời trứng rùa từ Vườn quốc gia Côn Đảo về bãi ấp nở. Việc này đã giúp hàng nghìn rùa con về biển an toàn. Đồng thời, Ban Quản lý (BQL) cùng cộng đồng đã xây dựng thành công 2 vườn ươm. Phục hồi khoảng 4.000 m² rạn san hô. Tất cả nhằm giúp nâng cao sức chống chịu của hệ sinh thái.

Cộng đồng thường xuyên tổ chức các đợt ra quân thu gom rác thải nhựa trôi dạt trên biển

Bên cạnh đó, các mô hình sinh kế xanh cũng ra đời hàng loạt. Dán nhãn sinh thái cua đá. Phân loại rác tại nguồn. Nói không với túi ni lông. Phát triển homestay... Tất cả, đã giúp người dân có thu nhập ổn định và nâng cao trách nhiệm với thiên nhiên.

Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm tổ chức kiểm tra, đánh giá sự phát triển của khu vực bảo tồn san hô — Khu bảo tồn tổ chức kiểm tra, đánh giá sự phát triển của khu vực bảo tồn san hô

Nhằm tìm giải pháp thích ứng bền vững, BQL thường xuyên tổ chức các tọa đàm lắng nghe ý kiến chuyên gia. Ông John, chuyên gia nghiên cứu động vật hoang dã Pháp nhận định:

Du khách tìm hiểu lịch sử giếng cổ của người Chăm xưa.

"Bảo tồn tại hòn đảo này đang kết nối con người với thiên nhiên bằng những hành động dài hạn. Việc nâng cao hiểu biết về đa dạng sinh học không thể diễn ra ngày một ngày hai. Chúng ta cần kiên trì giải thích để người dân hiểu những gì đang diễn ra xung quanh. Giúp họ nhận biết các loài động vật, nhu cầu sống và hệ sinh thái của chúng. Từ đó giảm bớt những tác động tiêu cực với động vật hoang dã. Và học cách chung sống hòa bình với tự nhiên".

Ngư dân sử dụng mắc lưới đúng quy định để đánh cá, bảo vệ người lợi hải sản

Con đường phát triển thông minh

Dù gặt hái nhiều thành công, đảo vẫn đối mặt với áp lực từ biến đổi khí hậu, ô nhiễm. Bên cạnh đó là nguy cơ suy giảm các loài đặc hữu như cua đá, rạn san hô.

Đội xe ôm sẵn sàng đón du khách trải nghiệm quanh đảo bẳng xe máy

Nói về định hướng tương lai, ông Nguyễn Văn Vũ – Phó Giám đốc Khu bảo tồn Thiên nhiên Cù Lao Chàm nhấn mạnh: “Quan điểm phát triển du lịch tại đây được xác định rõ ràng. Người dân bán những gì khu bảo tồn có. Không bán những gì du khách cần. Đó là thông điệp về giới hạn phát triển. Nhằm giữ gìn giá trị nguyên bản của thiên nhiên và văn hóa địa phương”.

Ngày hè trẻ em vùng đảo vui đùa trên những bãi biển, bắt ốc, câu cá

Hiện nay, chính quyền thành phố Đà Nẵng đang phối hợp chặt chẽ với các địa phương liên quan. Họ cùng thúc đẩy liên kết vùng, chuyển đổi số và phát triển du lịch xanh. Không chọn cách “đóng cửa” để bảo vệ nghiêm ngặt, hòn đảm chọn con đường phát triển thông minh.

Trong hành trình đó, có sự hiện diện của thế hệ "Blue Gen". Họ là những người trẻ thấu hiểu đa dạng sinh học. Họ góp phần giữ "chiếc chìa khóa vàng". Để con người và thiên nhiên cùng tồn tại hài hòa bền vững.

TẤN CHÂU