Tài chính

Khác với sự tăng trưởng của những năm trước. Báo cáo tài chính quý I cho thấy bức tranh ngành ngân hàng đang phân hóa sâu sắc. Đằng sau những con số lợi nhuận nghìn tỷ là sự đối lập về chất lượng tài sản và chiến lược thích nghi của từng ngân hàng.

Bứt phá của nhóm dẫn dắt từ lợi thế dòng vốn rẻ

Kết quả kinh doanh Quý I cho thấy nhóm ngân hàng có quy mô vốn lớn tiếp tục duy trì vị thế áp đảo về tỷ trọng lợi nhuận toàn ngành. Vietcombank, VietinBank và Techcombank vẫn là những cái tên đứng đầu bảng xếp hạng lợi nhuận. Đáng chú ý, VietinBank ghi nhận mức tăng trưởng lợi nhuận trước thuế đột phá. Hơn 63%, đạt 11.139 tỷ đồng. Kết quả này phản ánh năng lực tối ưu hóa hiệu suất sử dụng vốn và kiểm soát chi phí vận hành sau giai đoạn tái cơ cấu quyết liệt.

Điểm chung của nhóm dẫn dắt là sự dịch chuyển mạnh mẽ sang các nguồn thu ngoài lãi. Nhằm bù đắp cho biên lãi ròng (NIM) đang bị thu hẹp. VPBank hay MB đã khai thác hiệu quả hệ sinh thái số. Điều này giúp họ tăng thu nhập từ phí dịch vụ, kinh doanh ngoại hối và bảo hiểm. Trong đó, VPBank tăng trưởng lợi nhuận 58%, minh chứng cho một bảng cân đối kế toán đa dạng. Ở đó, tín dụng không còn giữ vị thế trụ cột duy nhất. Thay vào đó là sự đóng góp từ các mảng kinh doanh phi tín dụng trong chuỗi giá trị.

Song song với việc đa dạng hóa nguồn thu. Lợi thế cạnh tranh của nhóm dẫn dắt còn được củng cố bởi tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA). CASA của nhóm này luôn duy trì ở mức cao. Điển hình là MB với lợi nhuận đạt 9.628 tỷ đồng (tăng gần 15%). Điều này có được nhờ tận dụng tốt hệ sinh thái khách hàng đặc thù. Việc sở hữu dòng vốn giá rẻ dồi dào không chỉ giúp nhóm này giảm chi phí huy động. Mà nguồn cung tín dụng lãi suất thấp cho các dự án hạ tầng và sản xuất trọng điểm.

Thực trạng tài sản nhìn từ trích lập dự phòng

Nhóm ngân hàng quy mô vừa và nhỏ chứng kiến điều ngược lại. Thực trạng chất lượng tài sản bắt đầu bộc lộ những thách thức lớn. Khoảng 1/3 số ngân hàng niêm yết ghi nhận lợi nhuận đi ngang hoặc sụt giảm đáng kể. Nguyên nhân trọng yếu không đến từ sự sụt giảm doanh thu thuần. Mà do áp lực trích lập dự phòng rủi ro tín dụng gia tăng đột biến.

Tạm gác lợi nhuận để... cân đối kế toán

Các trường hợp như SeABank hay Sacombank là ví dụ điển hình cho việc ưu tiên mục tiêu làm sạch bảng cân đối kế toán. Lợi nhuận Sacombank giảm 43%. Đây là lựa chọn chiến lược: chấp nhận giảm lãi mục tiêu, dồn nguồn lực xử lý nợ xấu tồn đọng. Đồng thời, trích lập dự phòng theo đúng thực trạng tài sản. Đây là điều kiện cần thiết để đảm bảo sự an toàn dài hạn. Thay vì cố gắng trình diễn các con số tăng trưởng dựa trên nền tảng nợ tiềm ẩn rủi ro.

Bên cạnh đó, các ngân hàng có danh mục cho vay tập trung quá lớn vào bất động sản hoặc các ngành sản xuất nhạy cảm với chuỗi cung ứng đang đứng trước bài toán hóc búa. Khả năng hấp thụ vốn của nền kinh tế chưa hoàn toàn phục hồi. Việc duy trì NIM trở nên khó khăn hơn bao giờ hết. Các ngân hàng buộc phải lựa chọn. Hoặc là hạ lãi suất để giữ chân khách hàng. Hoặc là kiểm soát nợ xấu đang có xu hướng chuyển nhóm từ các kỳ hạn trước.

Tối ưu lợi nhuận song hành cùng cuộc đua tăng vốn

Báo cáo tài chính Quý I/2026 ghi nhận sự bứt phá bất ngờ từ nhóm ngân hàng tầm trung và nhỏ như ABBank, PGBank và BVBank. Mức tăng trưởng lợi nhuận của nhóm này lên đến ba chữ số. Trong đó, ABBank trở thành quán quân tăng trưởng với lợi nhuận tăng vọt 261%. Đây là con số kỷ lục trong lịch sử hoạt động của ngân hàng này. Tuy nhiên, mức tăng đột biến này chủ yếu đến từ nền so sánh thấp của cùng kỳ năm ngoái và các khoản thu nhập bất thường. Nó chưa thực sự phản ánh sự cải thiện về năng lực kinh doanh cốt lõi.

Song song với mục tiêu lợi nhuận. Cuộc đua gia tăng năng lực tài chính thông qua tăng vốn điều lệ đang diễn ra quyết liệt. VPBank hiện dẫn đầu xu hướng với kế hoạch nâng vốn lên hơn 106.000 tỷ đồng. Điều này có được thông qua phát hành cổ phiếu và chào bán cho đối tác chiến lược nước ngoài. Việc củng cố "bộ đệm" vốn không chỉ giúp đáp ứng tiêu chuẩn quản trị rủi ro của Basel III. Mà còn tạo dư địa quan trọng để mở rộng quy mô tín dụng. Đặc biệt là trong các lĩnh vực ưu tiên như kinh tế xanh và hạ tầng số.

Ở một góc nhìn khác, ACB hay OCB lại chọn chiến lược tập trung vào chất lượng thay vì chạy theo quy mô thuần túy. OCB ghi nhận thu nhập ngoài lãi tăng trưởng hơn 80%. Con số minh chứng cho nỗ lực đa dạng hóa nguồn thu từ phí bảo hiểm, thanh toán quốc tế và kinh doanh ngoại hối. Trong khi ACB tiếp tục khẳng định vị thế với tỷ lệ nợ xấu thuộc nhóm thấp nhất hệ thống. "Khẩu vị" thận trọng của ngân hàng này hiệu quả trong việc bảo toàn vốn. Đồng thời duy trì lợi nhuận ổn định qua các chu kỳ biến động của thị trường.

Những chỉ dấu khác trong báo cáo tài chính Quý 1

Báo cáo tài chính Quý I/2026 cũng xác nhận một xu hướng đầu tư sâu vào công nghệ. TPBank hay OCB đang chứng minh công nghệ không còn là công cụ hỗ trợ. Nó đã trở thành "trục vận hành" cốt lõi. Việc tự động hóa quy trình nghiệp vụ giúp các đơn vị này cải thiện chỉ số CIR (Chi phí trên thu nhập) xuống mức thấp kỷ lục. Từ đó trực tiếp gia tăng sức chống chịu trước các cú sốc kinh tế.

Đặc biệt, năm 2026 đánh dấu lần đầu tiên các tiêu chuẩn ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị) xuất hiện dày đặc trong thuyết minh báo cáo tài chính. Việc minh bạch hóa tín dụng xanh giúp các ngân hàng dẫn đầu như BIDV xây dựng hình ảnh thương hiệu. Đồng thời, mở ra cơ hội tiếp cận nguồn vốn ngoại giá rẻ. Đặc biệt là khi dòng vốn quốc tế ngày càng khắt khe về tiêu chuẩn bền vững.

Báo cáo tài chính Quý I/2026 cho thấy thời đại của tăng trưởng bằng mọi giá đã kết thúc. Thị trường đang bước vào giai đoạn thanh lọc tự nhiên. Ở đó, chỉ những ngân hàng có cấu trúc tài chính lành mạnh, quản trị rủi ro thực chất và nền tảng công nghệ vững chắc mới có thể trụ vững.

Kết quả của quý đầu năm chính là thước đo bản lĩnh. Định hình lại thứ hạng và vị thế của các ngân hàng trong một chu kỳ kinh tế mới.

UYÊN NGUYÊN