Người ta làm nông
Giá phân bón tăng đến 60%, 45 triệu người đối mặt nguy cơ mất an ninh lương thực
Giá phân bón tăng 30 - 60%, El Niño 70% và hạn hán Mỹ đẩy nông nghiệp toàn cầu vào giai đoạn rủi ro cao, đối mặt với nguy cơ 'vỡ trận' an ninh lương thực.
Phân bón: Biến số chiến lược lương thực toàn cầu
Xung đột tại Trung Đông đang đẩy thị trường phân bón vào vòng xoáy bất ổn, khi Mỹ thúc đẩy các cuộc họp G20 nhằm ứng phó nguy cơ đứt gãy nguồn cung – yếu tố then chốt của sản xuất nông nghiệp. Giá phân bón tăng mạnh do gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiếm hơn 30% thương mại toàn cầu.
Theo Reuters, giá phân bón tại nhiều khu vực đã tăng từ 30% đến 60%, thậm chí có nơi gần gấp đôi trong thời gian ngắn. Các chuyên gia cảnh báo, nếu tình trạng này kéo dài, khoảng 45 triệu người có thể rơi vào tình trạng mất an ninh lương thực. Diễn biến mới cho thấy phân bón, cùng với năng lượng, đang trở thành biến số chiến lược chi phối giá lương thực toàn cầu.
Nắng nóng, El Niño, 1 tỷ người đối mặt rủi ro sinh kế
Hệ thống lương thực toàn cầu đang chịu áp lực gia tăng khi thời tiết cực đoan lan rộng. Báo cáo của FAO và WMO cho thấy năng suất cây trồng có thể giảm khoảng 6% cho mỗi 1°C nhiệt độ tăng, trong khi hơn 1 tỷ người đối mặt rủi ro sinh kế do nắng nóng. Tại một số khu vực, điều kiện thời tiết có thể khiến lao động không thể làm việc ngoài trời tới 250 ngày mỗi năm, còn thủy sản bị ảnh hưởng bởi sóng nhiệt đại dương.
Song song đó, El Niño 2026 có xác suất khoảng 70%, đe dọa gây khô hạn tại Đông Nam Á, Ấn Độ và Úc. Hiện tượng này có thể khiến sản lượng lúa và dầu cọ tại Đông Nam Á giảm tới 12%, trong khi nông dân tại Úc đã bắt đầu thu hẹp diện tích gieo trồng. Những diễn biến này cho thấy rủi ro nông nghiệp đang chuyển sang tính chất dài hạn.
Nông dân Mỹ 'méo mặt'
Nông nghiệp Mỹ đang đối mặt áp lực lớn khi hơn 50% lãnh thổ rơi vào tình trạng hạn hán ngay đầu vụ gieo trồng. Cùng lúc, chi phí đầu vào như phân bón, nhiên liệu và lao động tăng mạnh, trong khi giá thực phẩm bán lẻ đã cao hơn khoảng 30% so với trước đại dịch Covid-19. Diễn biến này khiến biên lợi nhuận của nông dân bị thu hẹp, tạo áp lực kép lên sản xuất.
Triển vọng ngô Mỹ năm 2026 vì thế trở nên bất định, dù diện tích gieo trồng vẫn ở mức cao. Chi phí tăng, thời tiết bất lợi và tâm lý thị trường yếu đang làm giảm sức hấp dẫn của cây ngô, khiến nhiều nông dân cân nhắc chuyển sang đậu tương. Thị trường ngũ cốc do đó bước vào giai đoạn biến động, sau một năm 2025 tương đối thuận lợi.
EU dự định trợ cấp nông nghiệp
Liên minh châu Âu (EU) đang xem xét triển khai các biện pháp hỗ trợ nhằm giảm áp lực cho ngành nông nghiệp trong bối cảnh chi phí đầu vào leo thang. Các đề xuất bao gồm trợ cấp trực tiếp, giảm thuế và hỗ trợ chi phí phân bón, nhiên liệu cho nông dân.
Động thái này diễn ra khi giá phân bón tại châu Âu đã tăng khoảng 58% so với năm 2024, phản ánh tác động từ căng thẳng địa chính trị và gián đoạn chuỗi cung ứng. Trước áp lực chi phí kéo dài, EU buộc phải cân nhắc quay lại các công cụ can thiệp để ổn định sản xuất và nguồn cung lương thực.
Giới phân tích cho rằng việc tăng cường trợ cấp cho thấy thị trường nông nghiệp khu vực đang mất dần khả năng tự cân bằng, trong bối cảnh biến động toàn cầu ngày càng khó lường.
Thị trường nông sản 'đường chia hai lối'
Thị trường nông sản toàn cầu ghi nhận diễn biến trái chiều trong tuần qua, phản ánh xu hướng phân hóa ngày càng rõ nét. Giá lúa mì tăng trong bối cảnh lo ngại về nguồn cung và thời tiết, trong khi đậu tương giảm nhẹ do áp lực từ nhu cầu và triển vọng mùa vụ.
Ở châu Á, giá dầu cọ Malaysia cũng giảm hơn 1% trong phiên gần nhất, cho thấy tâm lý thận trọng của thị trường trước các yếu tố cung - cầu và biến động vĩ mô.
Diễn biến này cho thấy thị trường nông sản không còn duy trì xu hướng tăng đồng loạt như giai đoạn trước, mà đang bước vào pha điều chỉnh với mức độ biến động cao hơn giữa các mặt hàng.
Nam Phi: điểm sáng hiếm hoi về xuất khẩu
Ngành nông nghiệp Nam Phi ghi nhận tín hiệu tích cực hiếm hoi khi xuất khẩu cam quýt năm 2026 dự kiến đạt khoảng 215 triệu thùng. Sản lượng ổn định giúp quốc gia này duy trì vị thế là một trong những nhà cung ứng trái cây quan trọng trên thị trường toàn cầu.
Tuy nhiên, triển vọng vẫn đối mặt thách thức khi chi phí logistics gia tăng và bất ổn địa chính trị tiếp tục gây áp lực lên chuỗi cung ứng. Những yếu tố này có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận và khả năng cạnh tranh của ngành trong thời gian tới.
Dù vậy, trong bối cảnh nông nghiệp toàn cầu chịu nhiều rủi ro từ khí hậu và chi phí, xuất khẩu cam quýt của Nam Phi vẫn được xem là một điểm sáng tương đối.
