Chính sách

Biến động này không chỉ là câu chuyện của ngành năng lượng mà đã trực tiếp trở thành bài toán sinh tồn đối với sản xuất, lưu thông và tiêu dùng nông sản.

Tại các vùng trọng điểm sản xuất như Miền Tây và Tây Nguyên, chi phí đầu vào đang bị đẩy lên mức báo động. Ngành nông nghiệp vốn phụ thuộc lớn vào cơ giới hóa hiện đang phải đối mặt với việc chi phí nhiên liệu cho máy gặt, máy bơm tưới tăng thêm khoảng 15-20% trên mỗi ha canh tác. Đặc biệt tại Đắk Lắk, thủ phủ cà phê đang trong giai đoạn tưới nước quan trọng, việc giá dầu diesel tăng mạnh kết hợp với tình trạng khan hiếm cục bộ tại một số cây xăng đã khiến kế hoạch sản xuất của nhà nông bị đảo lộn.

Áp lực này còn cộng hưởng với đà tăng giá của vật tư nông nghiệp và phân bón vốn nhạy cảm với chi phí logistics, khiến biên lợi nhuận của người nông dân bị bào mòn đáng kể. Thực tế cho thấy, dù giá nông sản thế giới vẫn đang ở mức cao, nhưng mức tăng của giá thành sản xuất đang có dấu hiệu lấn lướt tốc độ tăng của giá bán, đặt người sản xuất vào thế "lời giả lỗ thật".

Trên bình diện lưu thông, sức nóng từ giá dầu đã lan tỏa nhanh chóng sang các mặt hàng xuất khẩu chủ lực. Đối với mặt hàng lúa gạo, dù giá gạo 5% tấm xuất khẩu của Việt Nam vẫn duy trì ở mức cao, nhưng chi phí vận chuyển từ ruộng lúa ra cảng tại khu vực Đồng bằng sông Cửu Long đã tăng thêm khoảng 200-300 đồng/kg. Điều này khiến các doanh nghiệp xuất khẩu phải thận trọng hơn trong việc ký kết đơn hàng mới để tránh rủi ro thua lỗ do chi phí logistics phát sinh.

Tương tự, ngành thủy sản vốn phụ thuộc đặc biệt vào hệ thống kho lạnh và vận tải container lạnh, đang chịu áp lực cực lớn. Ước tính, chi phí điện và dầu diesel phục vụ bảo quản, vận chuyển tôm và cá tra đã tăng thêm gần 10% so với tháng trước. Tại các vùng thu mua, một số thương lái bắt đầu có dấu hiệu ép giá từ 2.000-5.000 đồng/kg đối với các loại trái cây xuất khẩu như sầu riêng, thanh long với lý do bù đắp cước phí xe lạnh. Sự đứt gãy tạm thời này không chỉ gây thiệt hại cho nông dân mà còn làm suy giảm sức cạnh tranh của hàng nông sản Việt Nam khi các đơn hàng quốc tế bị đội giá phí vận chuyển lên quá cao.

Trong khi đó, ở điểm cuối của chuỗi giá trị là thị trường tiêu dùng, áp lực lạm phát đang đè nặng lên túi tiền của người dân. Tại các chợ đầu mối và hệ thống bán lẻ, giá thực phẩm thiết yếu như rau củ, thịt cá đã nhanh chóng thiết lập mặt bằng giá mới với mức tăng từ 5-10%. Hiện tượng "té nước theo mưa" xuất hiện khi các tiểu thương điều chỉnh giá bán ngay lập tức để bù đắp chi phí vận chuyển, dù lượng hàng hóa lưu thông vẫn là nguồn hàng cũ.

Tâm lý thắt chặt chi tiêu bắt đầu lan rộng, người tiêu dùng có xu hướng ưu tiên các mặt hàng thiết yếu và cắt giảm các nhóm sản phẩm cao cấp, gây áp lực ngược lại lên sức mua của toàn thị trường. Sự sụt giảm sức mua nội địa trong bối cảnh giá xăng dầu leo thang đang tạo ra một vòng xoáy khó khăn cho cả người bán lẫn người mua.

Dự báo trong ngắn hạn, nếu căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông tiếp tục đẩy giá dầu thô thế giới leo thang, ngành nông nghiệp Việt Nam sẽ phải đối mặt với một giai đoạn đầy thách thức trong quý II năm 2026. Để thích ứng, việc chuyển dịch sang các phương thức vận tải đa phương thức như đường thủy, đường sắt và áp dụng các quy trình canh tác tiết kiệm vật tư là hướng đi không thể đảo ngược.

Sự chủ động trong điều tiết nguồn cung xăng dầu của cơ quan quản lý và khả năng linh hoạt của doanh nghiệp trong việc ký kết các hợp đồng logistics dài hạn sẽ là "chốt chặn" quan trọng để bảo vệ thành quả của ngành kinh tế xương sống này trước cơn bão giá năng lượng. Chỉ khi các mắt xích trong chuỗi cung ứng được gắn kết chặt chẽ và chia sẻ rủi ro, nông sản Việt mới có thể vượt qua "cú sốc" năng lượng để giữ vững vị thế trên thị trường toàn cầu.

Ăn nên làm ra, nhà bán lẻ xăng dầu lớn nhất Việt Nam tăng số tiền cổ tức

Tăng giá xăng dầu: Người dân gánh nặng, Quỹ bình ổn 'treo' 6.000 tỷ

Việt Hà