Nông nghiệp Việt: Ba điểm nghẽn cần gỡ để bứt phá
Hoàn thiện thể chế, khơi thông nguồn lực, thúc đẩy khoa học công nghệ và phát triển chuỗi giá trị là những nội dung được trao đổi tại Diễn đàn Nông nghiệp 2026.
Với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam”, diễn đàn được tổ chức chiều 16/7/2026, tại TP.HCM đã thu hút hơn 300 đại biểu là lãnh đạo các bộ, ngành, địa phương, viện nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, ngân hàng và các tổ chức quốc tế tham dự.
Nông nghiệp Việt cần nhiều động lực tăng trưởng mới
Phát biểu khai mạc, ông Trần Ngọc Liêm - Phó tổng thư ký, Giám đốc VCCI - Chi nhánh khu vực TP.HCM nói: "Thực tế, hiện nay doanh nghiệp đầu tư vào ngành nông nghiệp chưa tương xứng với tiềm năng. Theo thống kê của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện cả nước có trên 50.000 doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp trên tổng số gần 1 triệu doanh nghiệp đang hoạt động. Dây là con số khiêm tốn dù nông nghiệp luôn là ngành kinh tế có vai trò "trụ đỡ". Nhờ có hoạt động nông nghiệp mới bảo đảm an ninh lương thực, đóng góp tích cực vào xuất khẩu và ổn định đời sống người dân. Tuy nhiên, trước yêu cầu phát triển mới, ngành nông nghiệp cần những động lực tăng trưởng mới dựa trên nền tảng thể chế thông thoáng, đổi mới sáng tạo và sự tham gia mạnh mẽ của khu vực doanh nghiệp.
Đồng quan điểm đó, Tiến sĩ Phạm Viết Thuận, Viện Kinh tế Tài nguyên và Môi trường cũng cho rằng hệ thống chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước đã tạo nền tảng quan trọng để phát triển nông nghiệp theo hướng sinh thái, hiện đại và bền vững. Vấn đề đặt ra hiện nay là tổ chức thực hiện hiệu quả, bảo đảm chính sách nhanh chóng đi vào thực tiễn sản xuất.
Ở phiên thảo luận về thể chế và chính sách, nhiều ý kiến cho rằng cần tiếp tục hoàn thiện các quy định liên quan đến đất đai, tín dụng, khoa học công nghệ và đầu tư. Việc này nhằm tạo môi trường thuận lợi hơn cho doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp. Các địa biểu thẳng thắn chỉ ra, nếu những "điểm nghẽn" về thủ tục hành chính, tích tụ đất đai và tiếp cận vốn được tháo gỡ, khu vực tư nhân sẽ có thêm động lực đầu tư vào chế biến, logistics và phát triển vùng nguyên liệu quy mô lớn.
Trăn trở câu chuyện nông nghiệp tuần hoàn ở Đồng bằng Sông Cửu Long
Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm là phát triển chuỗi giá trị nông nghiệp gắn với vùng Đồng bằng Sông Cửu Long.
Các nhà khoa học nhận định đây là vùng có nhiều lợi thế để phát triển mô hình nông nghiệp tuần hoàn, giảm phát thải và thích ứng biến đổi khí hậu. Tuy nhiên, để nâng cao giá trị sản phẩm, cần tăng cường liên kết giữa doanh nghiệp, hợp tác xã và nông dân, đồng thời đẩy mạnh chế biến sâu và xây dựng thương hiệu cho nông sản.
Nhiều đại biểu cũng chia sẻ kinh nghiệm triển khai các mô hình tận dụng phụ phẩm nông nghiệp để sản xuất phân bón hữu cơ, năng lượng sinh khối và nguyên liệu phục vụ công nghiệp chế biến. Theo đánh giá của các chuyên gia, kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp giảm phát thải mà còn mở ra nguồn thu mới cho người sản xuất.
Nguồn lực phát triển cho nông nghiệp: đâu chỉ chờ thu hút được đầu tư?
Thảo luận về nguồn lực cho phát triển nông nghiệp bền vững, đại diện các tổ chức tín dụng cho rằng cần xây dựng thêm các gói tín dụng ưu đãi dành cho dự án nông nghiệp xanh, nông nghiệp hữu cơ và sản xuất phát thải thấp. Cùng với nguồn vốn, việc hình thành các cơ chế chia sẻ rủi ro và tiêu chí đánh giá dự án xanh cũng được xem là điều kiện quan trọng để thu hút đầu tư.
Từ góc nhìn của nhà đào tạo, tiến sĩ Trần Đình Lý - Hiệu phó Trường đại học Nông Lâm TP.HCM nêu trăn trở về thế hệ kế thừa ngành nông nghiệp Việt Nam. Ông cho rằng, nhu cầu xã hội về một lớp nông dân chất lượng cao (có trí thức, tay nghề, biết ứng dụng khoa học, kỹ thuật và công nghệ...) là rất lớn. Nó đòi hỏi các trường đại học có chuyên ngành nông nghiệp cần sự đổi mới, thích nghi trong đào tạo nhân lực.
Ở góc độ doanh nghiệp, nhiều ý kiến cho rằng sự chủ động ứng dụng khoa học công nghệ và chuyển đổi số đang trở thành yếu tố quyết định năng lực cạnh tranh của ngành nông nghiệp.
Theo ông Nguyễn Mạnh Hùng - Tổng giám đốc tập đoàn Nafoods Group - việc xây dựng cơ sở dữ liệu vùng nguyên liệu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ cảm biến, truy xuất nguồn gốc và quản trị chuỗi cung ứng đang là đòi hỏi cấp thiết với các danh nghiệp. Từ những hành động thiết thực này, các doanh nghiệp không chỉ giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe của thị trường mà con nâng cao chuỗi giá trị, tạo động lực mới để phát triển.
Đồng tình với quan điểm này, các đại biểu đã dành nhiều thời gian trao đổi về việc xây dựng "hộ chiếu" cho nông sản Việt Nam. Theo đó, ngoài chất lượng sản phẩm, nông sản muốn chinh phục các thị trường cao cấp cần đáp ứng yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, phát triển xanh, giảm phát thải và minh bạch thông tin trong toàn bộ chuỗi sản xuất.
Nhiều chuyên gia cho rằng đây sẽ là xu hướng tất yếu của thương mại nông sản toàn cầu trong những năm tới và cũng là cơ hội để Việt Nam nâng cao giá trị xuất khẩu.
Diễn đàn Nông nghiệp 2026 với chủ đề “Kiến tạo không gian phát triển và động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp Việt Nam" diễn ra ngày 16/7 tại TP Hồ Chí Minh.
Chương trình do Tạp chí Diễn đàn Doanh nghiệp tổ chức dưới sự chỉ đạo của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), quy tụ khoảng 300 - 350 đại biểu là lãnh đạo các cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, trường đại học, hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp, ngân hàng và các tổ chức quốc tế.
Rõ ràng, muốn tạo ra động lực tăng trưởng mới cho nông nghiệp cần sự phối hợp đồng bộ giữa Nhà nước, doanh nghiệp, giới khoa học và người sản xuất. Những kiến nghị được tổng hợp tại diễn đàn sẽ là cơ sở để tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách, góp phần hiện thực hóa mục tiêu xây dựng nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, có sức cạnh tranh cao và phát triển bền vững.
