'Người Lạ' kể chuyện hạt cà phê

Vòng đời bé xíu trong lòng bàn tay

Nguyễn Văn Hoài Nam, 37 tuổi - Founder của thương hiệu Bánh Quy Cà Phê Người Lạ - đứng phía sau quầy, ánh mắt sáng và giọng nói chậm rãi. Những chiếc bánh nhỏ ấy, anh bảo, đang kể lại vòng đời của hạt cà phê Lâm Đồng - từ lúc xanh non, đỏ mọng, đến khi rang lên thành màu nâu, màu đen thẳm.

Xòe bàn tay, anh liệt kê: màu xanh làm từ tinh chất trà xanh. Màu đỏ từ dâu tây. Trắng ngà là vanilla. Nâu và đen mang vị cà phê đậm đà. Tất cả nguyên liệu đều lấy từ vùng đất cao nguyên mà anh đang sống và gắn bó. Cà phê nhân được tuyển chọn từ Đà Lạt, Bảo Lộc, đem chiết xuất lấy nước cốt, hòa cùng bột, bơ, trứng, sữa theo tỉ lệ riêng cho từng dòng sản phẩm. Có loại chỉ 5% cà phê cho hương vị dịu dàng. Có loại 20 - 25% dành cho người ưa vị đậm, thích cảm giác cà phê lan dài nơi đầu lưỡi.

Nhìn những chiếc bánh nhỏ xíu, giòn, thơm, ít ai hình dung phía sau là cả một hành trình vòng vèo.

Rẽ khỏi lối quen

Nam từng làm ở bộ phận văn phòng của một bệnh viện lớn tại Lâm Đồng suốt 10 năm. Công việc ổn định, thu nhập đều đặn. Biến cố gia đình và những tháng ngày dịch bệnh khiến anh rẽ sang một lối khác. Anh mở một quầy cà phê nhỏ, bán kèm vài loại bánh quy. Khách đến uống cà phê, rồi lại hỏi mua thêm bánh. Thấy khách thích, thế là anh tự mày mò.

Anh kể lại bằng nụ cười: “Lên mạng tìm cách làm bánh, xem từng video, ghi chép từng bước rồi ủ bột, canh lò, điều chỉnh nhiệt độ”. Những mẻ đầu tiên cháy khét. Có mẻ đắng gắt. Có mẻ bột cứng đến mức chính anh cũng lắc đầu. Lựa chọn nguyên liệu bản địa chất lượng cao đồng nghĩa với giá thành đầu vào cao hơn. Anh chấp nhận bài toán ấy, rồi tìm cách tối ưu để sản phẩm ra thị trường vẫn đủ sức cạnh tranh.

Giữa năm 2023, anh thành lập Công ty TNHH Bánh kẹo NLC, đặt mục tiêu nâng giá trị cho bánh quy cà phê Lâm Đồng. Bao bì được chăm chút. Hình ảnh được đầu tư. Câu chuyện về hạt cà phê được kể mạch lạc trên các nền tảng thương mại điện tử. Livestream trên TikTok, chụp hình sản phẩm, chỉnh sửa video - anh tự học, tự làm. Từ những túi zip giấy giản dị ban đầu, sản phẩm dần hoàn thiện trong hộp nhựa, túi nhựa in ấn chỉn chu.

Một người từng ngồi sau bàn giấy giờ đây quen với mùi bột, mùi bơ, mùi cà phê rang mỗi sáng. Anh bảo, những gì mình đang làm hôm nay - từ chiếc bánh nhỏ xíu cho đến ý tưởng kể lại hành trình của hạt cà phê - đến với anh như một mối duyên. Trong lúc tìm hiểu, thử nghiệm, rồi từng bước dấn thân vào nghề, mọi thứ dần hình thành, lặng lẽ mà rõ ràng.

Anh kể bằng giọng điệu thản nhiên, như thể câu chuyện chảy trôi theo một dòng êm ả. Nhưng nhìn vào từng công đoạn, từng lần làm lại từ đầu, mới thấy phía sau chữ “duyên” ấy là bao nhiêu đêm thức trắng, bao nhiêu mẻ bánh hỏng, và một sự bền bỉ âm thầm với sản phẩm của mình.

Những đôi tay lặng im

Một buổi ghé thăm trường khiếm thính ở Đà Lạt đã mở ra một khúc rẽ khác. Nam thấy trong trường có một chiếc lò nướng dùng để làm bánh gây quỹ. Những chiếc bánh ấy bán ra được chủ yếu vì tấm lòng của những người ủng hộ. Anh trăn trở: “Giá như sản phẩm đủ sức cạnh tranh trên thị trường, để các em có thu nhập ổn định từ chính đôi tay mình”.

Giải quyết trăn trở đó, từ tháng 5/2022, anh phối hợp cùng nhà trường tổ chức sản xuất bánh quy cà phê với quy mô lớn hơn. Các bạn khiếm thính tham gia vào từng công đoạn: trộn bột, tạo hình, nướng bánh, đóng gói. Trung bình mỗi tháng, thu nhập khoảng 7 triệu đồng mỗi người - con số mang lại sự chủ động cho cuộc sống.

Nam nói, nhiều bạn khiếm thính sống trong một thế giới lặng im, nơi lời nói thường bị kẹt lại giữa ý nghĩ và ánh nhìn. Khi muốn bày tỏ điều gì đó, các em phải tìm một con đường khác. Với họ, đôi tay trở thành tiếng nói.

Công việc làm bánh vì thế mang ý nghĩa sâu hơn một sinh kế. Mỗi chiếc bánh được nặn, được tạo hình, được xếp vào hộp như một cách gửi gắm cảm xúc. Sự tỉ mỉ, nhẫn nại hiện lên trong từng đường vân nhỏ xíu của chiếc bánh hình hạt cà phê.

Còn cái tên “Người Lạ”, theo Nam, bắt đầu từ một suy nghĩ rất hiền. Con người bước vào đời nhau từ chỗ xa lạ. Rồi vì cảm mến, vì đồng điệu, mà ở lại. Sự thân quen, đôi khi, nảy mầm từ chính khoảnh khắc gặp gỡ ban đầu ấy.

Hiện mỗi tháng cơ sở sản xuất khoảng 500kg bánh, doanh thu 150 - 200 triệu đồng. Sản phẩm đạt chứng nhận OCOP 3 sao, chứng nhận ISO 22000:2018. Bên cạnh dòng bánh quy hạt cà phê, Nam đã giới thiệu thêm bánh quy hạt mắc ca. Từ 2026 - 2028, anh đặt mục tiêu xây dựng xưởng đạt chuẩn xuất khẩu, mở rộng hệ sinh thái bánh quy mang tinh hoa đặc sản ba miền, đồng thời tạo thêm việc làm cho cộng đồng người khiếm thính.

Hạt cà phê đi thêm một đoạn đường

Thử một chiếc bánh quy màu nâu sẫm, vị cà phê lan tỏa chậm rãi. Vị ngọt dịu, giòn tan, vừa vặn cho một buổi trà chiều ngày Tết. Màu xanh, màu đỏ, màu vàng xếp cạnh nhau như một mùa vụ thu nhỏ.

Trong câu chuyện của Nam, hạt cà phê được nhìn bằng ánh mắt khác. Từ một nông sản quen thuộc của Lâm Đồng, qua bàn tay của một người từng làm văn phòng bệnh viện, nó bước vào đời sống mới - nhỏ bé, giản dị, nhưng đầy tự trọng.

Ở cao nguyên, mỗi mùa thu hoạch, cà phê lại đỏ rực sườn đồi. Có những hạt được rang lên thành ly espresso nóng hổi. Có những hạt hóa thân thành chiếc bánh quy bé xíu nằm gọn trong hộp quà Tết. Vòng đời của hạt cà phê vì thế kéo dài thêm một chương.

Xem thêm: Ông chủ LangBiang Farm và câu chuyện 'thuộc về nơi khác'