Ông chủ LangBiang Farm và câu chuyện 'thuộc về nơi khác'

Ông Trần Huy Đường, người sáng lập LangBiang Farm kể lại căn cớ dẫn đường cho câu chuyện khởi nghiệp, dựng trang trại này từ 25 năm trước. Ký ức khiến giọng người đàn ông chạm tuổi thất thập ấy rộn ràng, hào sảng và sôi sục, như người thanh niên vừa đặt bước đầu tiên lên mảnh đất đỏ bazan cao nguyên.

“Vì hoa nên phải đánh đường tìm hoa”

Trở về với hoa, là dứt bỏ công việc sau lưng vốn chẳng dính dáng gì đến thế giới mình chuẩn bị bước vào, đâu có dễ. Một bước chạm vào cái điều mà thiên hạ ai cũng biết, là nhìn vào trái tim mình muốn nghĩ gì và hành động theo nó, càng khó. Một lá đơn viết tay, trong đó dòng chữ khiến cả công ty xúc động: “Nếu có ngày cần, tôi vẫn sẵn sàng quay lại, bởi tôi ra đi không vì bất đồng, chỉ vì muốn sống thật với điều mình tin”. Vị Giám đốc đương nhiệm của công ty khi ấy ký duyệt, cũng thêm một dòng: “Chúng tôi luôn mở cửa đón anh trở lại”.

Ông bảo, đó là tấm giấy khen cao quý nhất đời mình, bởi nó củng cố niềm tin cho một chuyến ra đi như định mệnh.

Rời phố, về ngoại ô Đà Lạt để trồng hoa. Không đi theo những giống hoa truyền thống, mà ông nghiên cứu trồng những giống hoa từ Hà Lan, Nhật, Hàn. Ông cười hồn hậu: “Thời điểm đó, ai có giống mới thì là người thắng. Làm hoa lúc ấy lời lắm, một cây 4 - 5 ngàn đồng, trong khi lương công nhân chỉ 500 ngàn một tháng”.

Xem thêm Bà Trần Thị Hồng Lan: "VINGA là của tất cả chúng ta"

Và LangBiang Farm được ông Trần Huy Đường thành lập hơn 20 năm trước, giữa lòng vùng đất Đà Lạt. Cái tên farm ông chọn, vừa gắn với địa danh vùng đất, vừa là lời tri ân với thiên nhiên. Tổng diện tích của hệ thống nông trại nay đã hơn 30 hecta, trong đó khu trung tâm hơn 20 hecta được quy hoạch bài bản cho sản xuất rau, hoa và vùng giống.

Những ngày đầu, LangBiang Farm nổi tiếng là doanh nghiệp sản xuất hoa cao cấp, từng là niềm tự hào của Lâm Đồng thuở ấy. Nhưng thời vàng son rồi cũng trôi nhanh. Chỉ vài năm sau, thị trường hoa ngoại nhập bão hòa. “Nhà nhà trồng hoa, người người trồng hoa, giá rớt thảm hại”, ông Đường kể. “Làm hoa mãi không còn lãi, tôi phải nghĩ khác. Làm nông thời nay, nếu không thay đổi, chỉ có đường chết”.

Làm nông kiểu mô-đun

Nhiều người tháo chạy, sang tay đất ruộng. Nhưng ông Đường thì không dừng lại. Lúc này, mang cái nhìn của người làm viễn thông vào nông nghiệp, ông đòi hỏi chính mình làm farm nhưng phải có có kế hoạch, có hệ thống, có kiểm soát. Ông nói: “Làm nông không thể theo kiểu hên xui, hôm nay thấy người ta trồng dâu, ngày mai mình cũng nhảy vô trồng dâu. Làm vậy chỉ có lỗ”.

Xem thêm Chinh phục đỉnh Bidoup - 'nóc nhà' Lâm Đồng

Tư duy đó đã khiến ông thay đổi chiến lược, từ trồng cái mình thích sang trồng cái thị trường cần, và chuyển hướng sang rau an toàn, rau cao cấp. Không chạy theo đại trà, ông chọn làm rau xuất khẩu và phân khúc nội địa cao cấp.

Ông xác định: “Làm cái khó nhất, khác biệt nhất. Mình không thể cạnh tranh bằng số lượng, mà bằng chất lượng và niềm tin. Bà con mình cứ hỏi, năm nay trồng cây gì, con gì, giá bao nhiêu. Còn tôi làm nông như làm công nghiệp: quy hoạch, chuẩn hóa, có thương hiệu và có thị trường”.

Không canh tác hàng loạt như các nông dân bản địa thường làm mà ông Đường chia đất thành mô-đun nhỏ, mỗi loại rau, mỗi giống hoa là một đơn vị riêng biệt, từ 1.000 - 2.000m², có quy trình riêng, người phụ trách riêng. Và nghề cũ là viễn thông - với những mạch dẫn song song, nối tiếp, nhánh rẽ để dễ dàng nhận diện khi có sự cố - đã được ông áp dụng vào đây: “Làm nông kiểu mô-đun là cách để mình kiểm soát rủi ro. Một mô-đun hư thì không kéo theo cả trang trại hư. Mỗi loại cây, mỗi loại công nghệ, mỗi mô-đun như một ‘node’ (nút, điểm kết nối) trong mạng viễn thông vậy - đứt dây nào thì sửa dây đó”, ông nói.

Nhưng có điều sâu xa hơn, khiến ông dốc trí, toàn lực cho sự sống còn của trang trại này, là đất và trời Đà Lạt. Khí hậu ôn hòa, đất đỏ màu mỡ khiến người ta dễ nghĩ thiện và hành thiện, nếu không biết trân trọng, không làm ra cái gì xứng đáng thì như có lỗi. Đó cũng là điều ông nghĩ, cho nên ông thiết lập một hệ sinh thái làm việc ở LangBiang Farm, trong đó, không ai được phép “làm cho có”. Mỗi công nhân đều hiểu rằng họ đang góp phần tạo nên bữa ăn an toàn cho người khác, chứ không phải chỉ hái rau để lấy công.

Ông trầm giọng kể: “Có đêm tôi đi tuần, thấy công nhân quên đóng cửa nhà kính, gió lạnh lùa vào. Tôi không la. Sáng hôm sau, tôi gọi họ lại, hỏi nhẹ, nếu đó là luống rau con em mình ăn, mình có để thế không? Họ im. Từ đó, chẳng ai quên nữa”.

Xem thêm CEO Nguyễn Đình Tùng: Thay vì bán nguyên liệu, chúng ta hãy bán giá trị văn hóa trong từng trái cây

Không bán rau mà bán sức khỏe

LangBiang Farm được xây dựng theo mô hình khép kín, có vùng nguyên liệu, khu chế biến, hệ thống logistics, và đặc biệt là ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số. Từ những năm 2000, trang trại đã nhập hệ thống tưới tự động của Israel. Ngoài ra, ông còn đầu tư hệ thống cảm biến đo ẩm, nhiệt, dinh dưỡng, kết nối trung tâm dữ liệu giúp theo dõi từng luống cây theo tầng lớp và mã số.

Trang trại của ông Đường chăm cây như chăm trẻ con. Mỗi ngày, hệ thống gửi dữ liệu về trung tâm, báo cây nào khỏe, cây nào yếu. Ông nói: “Làm nông nghiệp mà không có dữ liệu là làm theo cảm tính, mà cảm tính thì dễ sai lắm. Mỗi sản phẩm phải thật, phải có tâm. 100% đạt chuẩn VietGAP, GlobalGAP hoặc tương đương. Làm thật thì không sợ ai kiểm tra”.

Từ cây cà chua đến bó rau bó xôi, mọi thứ đều được thiết kế như một sản phẩm sống. Giống nhập từ Hà Lan, Nhật, Úc… những nguồn giống hàng đầu thế giới. Langbiang Farm thậm chí còn được độc quyền với một số giống. Và ông, từ rất sớm, đã nhìn nhận một lối đi rất thực tế, không bị tư duy cũ điều hướng, rằng “giống tốt là nền tảng, nhưng cách làm mới quyết định sự khác biệt”.

Cà chua cherry của Langbiang Farm là một ví dụ. Ông xem nó như “trái cây” ngọt, có thể ăn sống, chứ không chỉ là cà chua nấu: “Tôi muốn người Việt thay đổi nhận thức: cà chua không chỉ chua. Nó có thể ngọt, giòn, giàu dinh dưỡng và tốt cho sức khỏe”. Còn bó xôi baby, giống nhập từ Bỉ là sản phẩm ông tự hào nhất. “Người ta nhập về Việt Nam giá hơn một triệu đồng một ký. Tôi trồng ra ngon hơn, an toàn hơn, mà bán 450.000 đồng/kg. Không hóa chất, thậm chí không dùng cả thuốc sinh học. Ăn sống được, làm salad được, nấu canh cũng ngon. Tôi không bán rau, tôi bán sức khỏe”, ông nói.

Sau giai đoạn đầu làm rau sạch trong nước, Langbiang Farm mở rộng sang xuất khẩu sang Hàn Quốc, Đài Loan. Hiện hơn 60 - 70% sản phẩm của trang trại là hàng xuất khẩu trực tiếp. Chỉ riêng một đơn hàng rau lá sang Hàn Quốc năm 2024 đã đạt hơn 1 triệu USD. Mỗi năm công ty ông xuất khẩu trên 100 container xuất khẩu ra nước ngoài, thị trường xuất khẩu: Hàn Quốc, Singapore, Đài Loan, Malaysia,... Cao điểm có ngày xuất khẩu 2 container.

Xem thêm Tiến sĩ Trương Bình Nguyên: Tôi mong trả về cho đất rừng những loài bị “thất lạc”

Thị trường nội địa, ông chọn con đường khó - đưa sản phẩm vào siêu thị và nhà hàng cao cấp, nhưng nó không hề nằm ở “vòng bảng”, mà mỗi năm có hơn 1000 tấn nông sản; có mặt tại tất cả các hệ thống siêu thị, chuỗi cửa hàng cao cấp của GO!, Kingfood, An Nam Market... Vào siêu thị bây giờ không dễ, nhất là hàng cao cấp với quy trình khắt khe, chi phí bao bì, truy xuất nguồn gốc, bảo quản, tất cả đều tốn kém. Nhưng như ông nói, khó mà đứng được thì mới bền, mình phải đi con đường đó để xây dựng thương hiệu bền vững.

LangBiang Farm hiện có khoảng 30 hecta đất, đầu tư nhà kính, công nghệ tưới nhỏ giọt, hệ thống kiểm soát vi khí hậu và truy xuất nguồn gốc bằng mã QR. Tất cả sản phẩm của ông đều đạt chuẩn Global GAP, một “hộ chiếu xanh” để xuất khẩu.

Để hàng sang được xứ người, như trò chơi may rủi. Giọng ông bồi hồi: “Lần đầu xuất hàng sang Hàn Quốc, lo lắm. May sao, rau lá, 20 ngày trên đường, qua ba lần kiểm tra, mà vẫn tươi nguyên. Để được như thế, mình phải dùng túi đặc biệt, đắt gấp 10 lần túi thường. Nhưng đáng. Vì mỗi lô hàng trót lọt là một lần niềm tin được nhân lên”.

Gặt yêu thương vì đã thương rất thật

LangBiang Farm giờ đây không còn bán rau theo ký, mà bán theo cây, hộp, khẩu phần, bởi khi thực phẩm như “ma trận” thật giả, độc - tốt lẫn lộn, thì người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến sức khỏe. Họ không dễ dàng xuống tiền để ôm bệnh, mà họ cần trải nghiệm. Ăn để no, chưa đủ, mà phải an tâm. Bán như thế, là kết nối được với nhu cầu.

Công ty này lấy hệ quy chiếu “khác biệt” làm triết lý kinh doanh, bởi khi mình không giống ai, thì nó không chỉ là mặc định một điểm nhìn riêng khác, mà đó còn là chỉ dấu của đổi thay. Ông nói: “Thay đổi là sống. Mình không nói to tát về đổi mới sáng tạo, chỉ là thay đổi kịp thời để tồn tại. Làm thật, khác thật, chuẩn thật, thế là đã khác rồi”. Lấy đây là nền tảng, nên LangBiang Farm chọn khác biệt từ giống cây, quy trình sản xuất, bao bì, đến cách bán hàng. Bao bì các sản phẩm luôn được thiết kế thân thiện với môi trường, bắt mắt, mỗi chi tiết trên đó đều có lý do: “Cái túi đẹp thì đắt, nhưng nó giúp sản phẩm nổi bật giữa hàng trăm loại rau khác”.

Vẫn ông quả quyết: “Làm nông không cần nói đạo lý nhiều. Quan trọng là ai ăn rau của mình thấy ngon, thấy khỏe, thế là hạnh phúc rồi”. Và tất nhiên, để trụ vững cho đến bây giờ, công ty của ông cũng không đứng ngoài yêu cầu sống còn của nông nghiệp hiện đại, là mọi thứ phải minh bạch, bởi “làm nông mà không minh bạch thì khó sống lâu. Người tiêu dùng bây giờ không chỉ hỏi “rau này trồng ở đâu”, mà hỏi ai trồng, trồng thế nào”.

“Ngoài ngõ” đã vậy, còn “trong nhà” thì sao?

Bao năm rồi, LangBiang Farm làm nông với triết lý văn hóa “gieo chất lượng, gặt yêu thương”. Họ không nói những chuyện to tát, hoa mỹ như “tầm nhìn”, “sứ mệnh”, mà như ông cười: “Văn hóa công ty tôi gói gọn trong một chữ ‘thật’. Sống thật, làm thật, thương thật”. Công nhân nào ốm, công ty thăm. Con em nhân viên được tổ chức Trung thu, Tết Thiếu nhi. Ngoài ra, ông còn tổ chức “Phiên chợ hữu cơ” định kỳ để nông dân mang sản phẩm sạch đến trao đổi, mua bán, và toàn bộ tiền bán sẽ… được quyên góp làm từ thiện cho phường.

Lại thêm một phần… quái lạ ở suy nghĩ của ông chủ này: “Người ta hay nói doanh nghiệp phải có thêm trách nhiệm xã hội. Tôi nghĩ khác. Trách nhiệm xã hội không phải là làm thêm, mà là một phần trong hơi thở của mình. Nếu làm ra nhiều tiền mà không được người ta thương, thì đó là thất bại”. Có lẽ điều đó đã khiến ông trụ vững trên đất, và từ đó, đất - như máy siêu âm với chỉ số duy nhất là “thật”, đã phải lòng với ông bằng một chữ: Thương!

Rời trang trại của người đàn ông mê đắm đất, rau, hoa lá ấy, chúng tôi nhớ hoài, ánh mắt, nụ cười hồn nhiên, vui vẻ của những người công nhân. Nhớ và cảm rằng khi họ được thương thật, tin thật nên họ đã làm rất thật. Càng không khó hình dung khi sản phẩm của họ ngự trị trên bàn ẩm thực không một chút hoài nghi, thì thêm một mảng màu tươi tắn cho bản sắc nông sản Việt.