Một người miền quê mang ơn những lần bác sĩ bước ra ngoài quy trình

Tôi là người An Giang. Ở quê tôi, khi mắc bệnh nặng, thấy trị tại chỗ “không xong”, bà con thường phải khăn gói lên TP.HCM. Đường xa, bệnh viện đông, chi phí đi lại và ăn ở không nhỏ, nhưng điều khiến người miền quê chúng tôi lo nhất là muôn vàn bỡ ngỡ trong bệnh viện tuyến đầu nơi thành phố.

Bởi vậy, tôi luôn nhớ rất lâu những bác sĩ đã giúp mình trong những lần lên thành phố.

Biết cách điều trị nhưng “không thể chỉ cho bệnh nhân”

Gần chục năm trước, tôi bị té và lật cổ chân. Tôi đến khám tại một bệnh viện lớn ở TP.HCM, chụp MRI. Bác sĩ đọc phim rồi kết luận tôi bị đứt dây chằng cổ chân trái và cần phẫu thuật nối lại.

Tôi được khuyên về nhà suy nghĩ. Nhưng trước khi tôi ra về, bác sĩ cảnh báo nếu dây chằng đã đứt mà không phẫu thuật sớm, tôi có thể dễ bị ngã. Về lâu dài, khớp xương ở vị trí tổn thương có thể bị mòn, thậm chí dẫn đến tình trạng rất nặng, phải thay khớp nhân tạo.

Tôi nghe xong thì phát hoảng. Nghĩ đến chuyện có thể tàn phế, phải thay khớp nhân tạo, tôi hoang mang không biết mức độ nguy hiểm thực sự là sao. Vẫn chưa biết quyết định thế nào thì tôi được một người quen khuyên rằng nên sang khám thêm ở Bệnh viện Chợ Rẫy. Ở đó, tôi may mắn được trưởng khoa Chấn thương chỉnh hình thăm khám. Ông xem rất kỹ phim MRI, rồi khám lại chân tôi. Sau một hồi, ông nói tôi không bị đứt dây chằng như kết luận trước đó, mà chỉ bị giãn dây chằng.

Điều khiến tôi ngạc nhiên hơn là ông nói tôi không cần phẫu thuật, cũng không cần thuốc men gì đặc biệt. “Chỉ cần mang bốt thường xuyên để cố định cổ chân. Khoảng 6 tháng sẽ trở lại bình thường”.

Tôi mừng đến ngơ ngác. Thấy vậy, ông giải thích thêm. Nếu tình trạng nặng hơn, có thể phải bó bột để cố định. Nhưng với chân tôi, ông cho rằng chưa đến mức đó. Mang bốt thường xuyên, kể cả khi ở nhà, có thể giúp cố định cổ chân trong thời gian dây chằng hồi phục. Ông còn kể cho tôi nghe một số trường hợp ông từng áp dụng cách này và hồi phục tốt. Những người ấy cũng là những người quen mà người đi cùng tôi biết qua việc chơi tennis.

Rồi ông nói, ông chỉ làm cách này với bạn bè và người quen.

Tôi ngạc nhiên hỏi tại sao một phương pháp mà ông cho là hiệu quả lại không áp dụng cho những bệnh nhân khác. Ông hơi chùng xuống, giọng ôn tồn, nói cách điều trị này chưa có nghiên cứu khoa học đầy đủ, chủ yếu dựa trên kinh nghiệm của ông. Với những người quen, ông có thể theo dõi và chịu trách nhiệm với cách mình điều trị. Còn với bệnh nhân khác, nếu vì một lý do nào đó họ không cải thiện, ông có thể bị khiếu nại, thậm chí gặp những phiền phức mà ông không muốn đối mặt.

Tôi nhớ mãi ánh mắt của ông lúc ấy.

Vị bác sĩ giàu kinh nghiệm và tin rằng kinh nghiệm của mình có ích, nhưng lại không thể bước ra khỏi vùng an toàn của nghề nghiệp.

Sau đó tôi làm đúng lời ông, thường xuyên mang bốt để cố định cổ chân. Khoảng thời gian sau đó, chân tôi dần hồi phục và cuối cùng trở lại bình thường. Tôi không lấy trải nghiệm cá nhân ấy để khẳng định một phương pháp điều trị nào đúng hay sai về mặt y khoa. Tôi chỉ biết rằng, với riêng tôi, quyết định ngày ấy của ông đã giúp tôi tránh một cuộc phẫu thuật gần như bắt buộc.

Nhưng ơn nghĩa lớn nhất mà tôi mang lấy từ câu chuyện với vị bác sĩ kia không phải là vì ông đã giúp tôi khỏi bệnh, mà vì ông đã phần nào “mạo hiểm” vì muốn tôi có được lợi ích tối ưu trong điều trị. Tôi hiểu, y khoa cần bằng chứng, nghiên cứu, quy chuẩn và những quy trình nghiêm ngặt để bảo vệ người bệnh. Một phương pháp chưa được chứng minh đầy đủ mà đem áp dụng đại trà có thể gây ra những hậu quả mà không ai lường trước được. Tôi biết vị bác sĩ kia còn hiểu điều đó hơn tôi. Nhưng khi các nguyên tắc về quy trình, y đức và tình người có sự mâu thuẫn; ông đã chọn giúp tôi. Đó là điều tôi đặc biệt trân trọng.

Một lần mạo hiểm của bác sĩ

Và sự “trân trọng” từ phía bệnh nhân được tận tâm cứu chữa, không phải lúc nào cũng suôn sẻ.

Tôi cũng từng là người nhà của một bệnh nhân. Cháu tôi sinh non, mắc bệnh tim và thể trạng rất yếu. Đến 3 tuổi, cháu chỉ hơn 9kg. Tất cả những bệnh viện cháu tôi đi qua đều chẩn đoán cháu không thể sống qua 4 - 5 tuổi nếu không phẫu thuật. Nhưng thể trạng cháu chưa bao giờ đủ điều kiện để mổ. Nhiều đoàn bác sĩ của các bệnh viện lớn ở TP.HCM về địa phương khám thiện nguyện đều muốn giúp nhưng rồi họ đều phải từ chối vì thể trạng của cháu quá yếu, sẽ nguy hiểm tính mạng trong ca mổ.

Rồi đoàn của bệnh viện Đ. đến khám và nhận lời phẫu thuật, đồng thời miễn phí hết toàn bộ chi phí cho bé. Gia đình tôi rất mừng, gọi khoe khắp nơi rằng cháu mình sắp được cứu mạng.

Sau đó cháu tôi được đưa về TP.HCM để tiến hành ca mổ. Khi bác sĩ báo ca mổ thành công, nhà tôi không tin vào tai mình dù trước đó vẫn tràn trề hi vọng. Vào thăm, chúng tôi thấy cháu hồng hào, môi, mặt không còn tái mét, và hơi thở không còn nặng nhọc. Đây là trạng thái cháu chưa từng có kể từ lúc mới sinh ra. Gia đình tôi mừng rơi nước mắt vì cháu đã được tái sinh.

Nhưng gần 1 tháng sau, ngày cháu xuất viện gần kề thì cháu bị nhiễm trùng. Cháu đã không qua khỏi. Vị bác sĩ đến chia buồn với gia đình. Ông cũng rất buồn, và cho biết dù đã vượt qua ca mổ nhưng bé đã không thể vượt qua giai đoạn hậu phẫu. Từ người hùng, ông lập tức trở thành tội đồ trong mắt một số thành viên của dòng họ tôi. Anh họ tôi đòi làm lớn chuyện, "phải làm cho ra lẽ”.

Khi đó gia đình tôi vừa đau buồn lo hậu sự cho cháu, vừa phải lo canh chừng, năn nỉ những người thân khác đừng đưa sự việc lên mạng, hay tố với báo chí. Vì tôi nhớ từng lời bác sĩ nói khi nhận phẫu thuật cho cháu: "Ca mổ này rất khó và phức tạp. Nhưng nếu không phẫu thuật thì bé chắc chắn sẽ sống khổ sở (khó thở, tím tái, mệt mỏi) thêm được 1 thời gian ngắn rồi mất, nhưng phẫu thuật thì có hi vọng, dù hi vọng nhỏ nhoi mình cũng nắm bắt, đừng từ bỏ".

"Sẽ không có bác sĩ nào dám 'dây vô'"

Câu chuyện thực sự trớ trêu. Tôi tin đó cũng là câu chuyện đi theo suốt sự nghiệp của vị bác sĩ giàu lòng nhân đó. Ông cũng đã vượt qua nguyên tắc, quy trình để cứu người. Dù kết cục đau buồn, nhưng những người đã tiếp xúc gần với ông, đã trực tiếp cùng ông bàn bạc và chuẩn bị cho ca mổ, đều không thể phủ nhận rằng ông đã dùng tất cả tâm huyết, tình thương và cả sự mạo hiểm cho sự nghiệp của chính mình, để cứu cháu tôi.

Đứa cháu qua đời, chúng tôi rất trắc trở để giữ lấy niềm thấu hiểu này, cái ơn sâu này, với vị bác sĩ. Nhưng không thể vì nỗi đau của mình mà lung lay, chối bỏ sự hi sinh của người khác. Tận cùng, gia đình tôi vẫn biết ơn ông, và hiểu rằng chính ông cũng vô cùng mất mát trước sự ra đi của cháu. Một người chú tỉnh táo trong gia đình tôi đã nói một câu rất đắt giá để dập tắt mọi phản ứng của những người khác quan điểm trong nhà, rằng: “Nếu không có ông ấy, thì cháu mình cũng sẽ lay lắt rồi đi mà không có bác sĩ nào dám ‘dây vô’”.

Những người miền quê lên thành phố, mỗi khi nghe đọc tên bệnh nhân kèm nơi thường trú ở An Giang, Cà Mau, Bạc Liêu… thì trong thẳm sâu đã cảm nhận được sự thông cảm của nhân viên y tế với một người bệnh đã đi một đường dài. Nhân viên y tế đều buộc phải chọn giải pháp an toàn nhất cho bản thân về mặt pháp lý, bởi một khi bước chân ra khỏi "phác đồ chuẩn", rủi ro rình rập họ không chỉ là thất bại chuyên môn mà là cả danh dự, kiện tụng và sự nghiệp. Nhưng những người miền quê nhiều chật vật ở bệnh viện thành phố như chúng tôi vẫn mang ơn những lần vượt quy trình bệnh viện, những lần “tuân thủ quy trình của tình người” của từng vị nhân viên y tế, để chúng tôi được chút thoải mái hơn, ít tốn kém hơn, hoặc có hi vọng hơn.

Và dường như, hệ thống y tế vẫn đang vận hành một phần nhờ sự dấn thân thầm lặng như thế. Dù đôi lúc, ở thẳm sâu lòng trắc ẩn là nỗi cô độc khôn cùng.

Từ 'Bác sĩ F0' đến phòng khám nhi có sân chơi 200m² giữa lòng Sài Gòn

Nhà tôi đi khám sức khỏe toàn dân