Không có đất vẫn kiếm 8 triệu đồng mỗi tháng nhờ ‘vắt’ mật hoa dừa

Mật hoa dừa mở sinh kế cho hộ dân ‘nghèo’ đất

Giải pháp của Thạch Thị Chal Thi, Nhà sáng lập Công ty TNHH Trà Vinh Farm (Sokfarm), khá đơn giản nhưng hiệu quả: Những hộ nghèo hoặc ít đất sản xuất chỉ cần thuê lại khoảng 20 - 30 cây dừa từ các vườn lân cận để khai thác mật hoa, sau đó bán lại cho doanh nghiệp chế biến.

Cách làm này giúp người lao động tham gia ngay vào chuỗi giá trị mà không mất chi phí đầu tư vườn cây hay thời gian chờ thu hoạch. “Với số cây này, một lao động có thể thu được 7 - 8 triệu đồng mỗi tháng”, Chal Thi cho biết.

Thế nhưng, ít ai biết rằng, ý tưởng này bắt đầu từ chính những khó khăn của gia đình Chal Thi. Năm 2019, giá dừa tại Đồng bằng sông Cửu Long giảm mạnh, ảnh hưởng đến thu nhập của nhiều hộ nông dân, trong đó có gia đình Chal Thi. Chứng kiến cha mẹ và bà con vất vả chăm sóc vườn dừa nhưng thu nhập không ổn định, chị bắt đầu tìm cách khai thác thêm giá trị từ loại cây này.

Với kiến thức của một thạc sĩ công nghệ thực phẩm, chị nghiên cứu kỹ thuật thu mật từ hoa dừa, một phương pháp vốn có trong kinh nghiệm dân gian của người Khmer, để phát triển thành sản phẩm thương mại.

Từ thử nghiệm đến thương mại hóa

Chal Thi cho biết, khác với cách trồng dừa để lấy trái, người thu mật phải chọn những bông hoa phù hợp, tác động nhẹ lên cuống hoa rồi cắt một phần đầu bông để hứng dòng mật tiết ra. Người làm công việc này thường nói vui là mát xa cho bông (hoa) dừa. Công việc đòi hỏi sự kiên nhẫn bởi người thợ phải chăm sóc, điều chỉnh vết cắt và thu gom mật hằng ngày.

Dù vậy, thu được mật mới chỉ là bước đầu. Mật hoa dừa rất dễ lên men sau khi lấy khỏi cây, đặt ra bài toán bảo quản và chế biến. Chal Thi cùng cộng sự phải trải qua nhiều tháng thử nghiệm để hoàn thiện quy trình, tạo ra các sản phẩm như mật hoa dừa cô đặc, đường hoa dừa và những sản phẩm chế biến khác.

Khi đã làm ra sản phẩm, Sokfarm lại gặp khó trong quá trình tiếp cận thị trường. Thời điểm đó, mật hoa dừa vẫn còn xa lạ với phần lớn người tiêu dùng Việt Nam. Chal Thi phải mang từng chai mật đến các hội chợ, sự kiện thương mại để giới thiệu, đồng thời giải thích sản phẩm được lấy từ đâu, chế biến và sử dụng như thế nào.

Từ những bước đi ban đầu, Sokfarm dần phát triển thị trường trong nước và đưa sản phẩm ra nước ngoài. Việc tìm được đầu ra cũng giúp doanh nghiệp mở rộng thu mua nguyên liệu, hình thành chuỗi liên kết với các hộ trồng dừa và lao động địa phương.

Thêm nguồn thu khi trái dừa khó bán

Điểm đáng chú ý trong mô hình của Sokfarm là cây dừa không còn chỉ tạo thu nhập từ việc bán trái bởi người dân có thể chuyển sang khai thác mật hoặc cho người khác thuê cây, qua đó tạo thêm cơ hội kiếm sống từ những vườn dừa sẵn có.

Chị lấy ví dụ tại vùng Cù Lao Dung (TP. Cần Thơ), nơi thường xuyên chịu tác động của nước mặn. Khi bị nhiễm mặn, trái dừa có thể nhỏ, cơm mỏng, khiến thương lái không muốn thu mua. Tuy nhiên, việc khai thác mật từ hoa dừa vẫn có thể duy trì.

Với những vườn dừa gặp khó khăn trong tiêu thụ trái, nghề thu mật vì vậy mang lại thêm một lựa chọn. Chủ vườn có thể khai thác mật thay vì chỉ thu hoạch trái, hoặc cho người khác thuê cây để lấy mật. Người thuê cây cung cấp nguyên liệu cho Sokfarm, còn doanh nghiệp đảm nhận khâu chế biến và tiêu thụ sản phẩm.

Sau 7 năm phát triển, Sokfarm đã đưa các sản phẩm từ mật hoa dừa vào hơn 400 điểm bán lẻ trên toàn quốc và xuất khẩu sang 11 quốc gia. Doanh nghiệp cũng xây dựng chuỗi cung ứng hữu cơ, liên kết với hơn 150 hộ trồng dừa và tạo việc làm cho hơn 300 lao động địa phương, chủ yếu là người Khmer và phụ nữ nông thôn.

Những đóng góp của Thạch Thị Chal Thi trong phát triển sinh kế và nâng cao giá trị cây dừa đã được Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO) ghi nhận. Ngày 15/10/2026, chị được vinh danh ở hạng mục Doanh nhân trong chương trình tôn vinh phụ nữ tiêu biểu trong lĩnh vực nông nghiệp, thực phẩm và phát triển nông thôn Việt Nam.

Chia sẻ về sự ghi nhận này, chị Chal Thi cho rằng thành quả sau 7 năm không phải nỗ lực của riêng mình, mà có sự đóng góp của tập thể người lao động Sokfarm cùng những nông dân đã đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt thời gian qua.