Hòa Âm, Giai Điệu và An Tâm về Bạch Mã: Khép lại những năm tháng nuôi nhốt
Thêm ba cá thể gấu ngựa được cứu hộ tại Hà Nội và Hải Phòng, sau khi các gia đình tự nguyện chuyển giao cho cơ quan chức năng.
Các cá thể gấu sẽ được đưa về Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam tại Vườn quốc gia Bạch Mã (TP. Huế) để chăm sóc lâu dài. Đợt cứu hộ nâng tổng số gấu đang được chăm sóc tại Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam ở Bạch Mã lên 22 cá thể.
Quyết định chuyển giao vào phút cuối
Sáng 19/10, tại thôn Đông Phụng Thượng, xã Phúc Thọ, Hà Nội, hai cá thể gấu ngựa được chủ nuôi tự nguyện chuyển giao cho Nhà nước, không yêu cầu bồi thường. Đây là toàn bộ số gấu còn lại tại cơ sở, đồng nghĩa hoạt động nuôi gấu tại đây chính thức chấm dứt.
Cuộc cứu hộ do Chi cục Kiểm lâm TP. Hà Nội phối hợp với Tổ chức Động vật Châu Á (AAF), Vườn quốc gia Bạch Mã và chính quyền địa phương thực hiện.
Hai cá thể được đặt tên là Harmony (Hòa Âm) và Melody (Giai Điệu). Gia đình đã nuôi chúng từ những năm 2000. Cả hai được đăng ký, gắn chip quản lý theo quy định.
Sau nhiều năm Hạt Kiểm lâm số 7 và chính quyền địa phương thường xuyên thăm hỏi, trao đổi, gia đình ban đầu đồng ý chuyển giao một cá thể, đồng thời cam kết thông báo nếu không còn đủ điều kiện chăm sóc cá thể còn lại. Chỉ vài ngày sau, gia đình quyết định chuyển giao nốt cá thể thứ hai.
Quyết định ấy khép lại một quá trình vận động kéo dài, nhưng cũng mở ra cơ hội sống khác cho hai cá thể gấu đã trải qua phần lớn cuộc đời trong điều kiện nuôi nhốt.
Theo hồ sơ, một trong hai cá thể đã hơn 20 năm tuổi, nặng khoảng 100 kg; tình trạng sức khỏe được ghi nhận bình thường. Sau khi được gây mê để đưa ra khỏi chuồng an toàn, cả hai được chuyển vào lồng vận chuyển chuyên dụng, chuẩn bị cho hành trình đến Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam tại Bạch Mã.
Theo ông Đoàn Hoài Nam, Phó Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, việc các hộ nuôi tự nguyện chuyển giao là kết quả đáng ghi nhận của quá trình vận động, tuyên truyền và phối hợp giữa các bên. Cơ quan chức năng sẽ tiếp tục làm việc với địa phương để hướng tới chấm dứt tình trạng nuôi gấu lấy mật, đồng thời bảo đảm các cá thể được chăm sóc phù hợp sau khi chuyển giao.
TS. Jill Robinson MBE, nhà sáng lập kiêm Tổng Giám đốc Tổ chức Động vật Châu Á, cho biết, tổ chức bắt đầu cứu hộ gấu tại Việt Nam từ năm 2007. Đến nay đã có 305 cá thể gấu được cứu hộ; trong đó, 170 cá thể đang sống trong môi trường bán tự nhiên tại hai trung tâm ở vùng đệm Vườn quốc gia Tam Đảo, Phú Thọ, và Vườn quốc gia Bạch Mã, TP. Huế.
TS. Jill Robinson MBE nhấn mạnh ý nghĩa của sự đồng thuận từ các gia đình và sự phối hợp của cơ quan chức năng trong các cuộc cứu hộ gấu. Theo bà, điều quan trọng sau mỗi lần cứu hộ là gấu được sống an toàn, được chăm sóc suốt đời và có cơ hội từng bước phục hồi sức khỏe, hành vi tự nhiên.
Gấu An Tâm rời chuồng sau 20 năm nuôi nhốt
Cùng ngày, đoàn cứu hộ đến Hải Phòng, tiếp nhận một cá thể gấu ngựa đực được gia đình tự nguyện chuyển giao. Cá thể này được đặt tên là An Tâm.
Gia đình mua An Tâm về nuôi từ năm 2002. Sau đó, cá thể được đăng ký và gắn chip quản lý. Trong hơn 20 năm, An Tâm sống trong một chuồng xây bằng gạch, nền gạch, mặt trước là song sắt, nằm cạnh nhà chính của gia đình. Trên khuôn viên này từng có những chuồng nuôi gấu khác, nhưng An Tâm là cá thể cuối cùng còn lại.
Hai vợ chồng chủ nuôi đã lớn tuổi, sức khỏe yếu. Việc chăm sóc An Tâm hiện do em gái của gia chủ, đã gần 70 tuổi, đảm nhận.
Trong ba năm qua, AAF nhiều lần trao đổi với Chi cục Kiểm lâm Hải Phòng về trường hợp này. Với sự đồng thuận của gia đình, An Tâm cuối cùng cũng được chuyển giao, khép lại hơn hai thập kỷ sống trong chuồng nuôi.
Tên gọi An Tâm gửi gắm mong muốn về sự bình yên cho cả người và vật. Gia đình có thể yên lòng khi biết cá thể gấu được tiếp tục chăm sóc, còn An Tâm có cơ hội sống trong môi trường phù hợp hơn sau nhiều năm bị nuôi nhốt.
Cũng như Hòa Âm và Giai Điệu, An Tâm được gây mê để đưa ra khỏi chuồng, sau đó chuyển vào lồng vận chuyển chuyên dụng. Cả ba dự kiến đến Trung tâm Cứu hộ Gấu Việt Nam tại Vườn quốc gia Bạch Mã ngày 21/10/2026.
Tại đây, các cá thể sẽ được khám sức khỏe, điều trị nếu cần và theo dõi trong khu cách ly tối thiểu 30 ngày trước khi từng bước làm quen với môi trường sống bán tự nhiên.
Với việc chuyển giao Harmony, Melody, An Tâm, thêm hai cơ sở nuôi gấu tại Hà Nội và Hải Phòng chính thức đóng cửa.
Tuy nhiên, sau đợt cứu hộ ngày 19/10, Hà Nội còn 59 cá thể tại 16 cơ sở nuôi, trong đó 15 cơ sở tập trung tại xã Phúc Thọ. Hải Phòng còn 11 cá thể tại 6 cơ sở nuôi tư nhân.
Còn khoảng 120 cá thể gấu cần được cứu hộ
Theo số liệu được AAF dẫn từ Cục Kiểm lâm Việt Nam, cả nước còn khoảng 120 cá thể gấu bị nuôi nhốt tại các cơ sở tư nhân và cần được cứu hộ. Một số từng bị khai thác mật, để lại tổn thương nghiêm trọng về thể chất và tinh thần.
Nhiều cá thể đã sống trong môi trường nuôi nhốt quá lâu, bị tổn thương hoặc suy giảm khả năng thích nghi. Vì vậy, việc đưa khỏi các cơ sở nuôi nhốt cần song hành với việc chăm sóc thú y, phục hồi hành vi và tạo điều kiện sống phù hợp.
