Liên tiếp các án phạt tù liên quan đến nạn vận chuyển động vật ngoại lai

Cuối tháng 11 vừa qua, Tòa án nhân dân TP Vinh (tỉnh Nghệ An) đã tuyên phạt đối tượng Chảo A Lai (sinh năm 1992, trú tại xã Khánh Xuân, huyện Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng) 10 năm 9 tháng tù về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã” theo quy định tại Khoản 1 Điều 234 Bộ luật Hình sự năm 2015; sửa đổi, bổ sung năm 2017 (BLHS) và tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo quy định tại Khoản 3 Điều 244 BLHS.

Vào ngày 15/4/2024, đối tượng này bị lực lượng chức năng phát hiện có hành vi vận chuyển trái phép 416 cá thể động vật hoang dã (ĐVHD); chủ yếu là các loài rùa, kỳ đà, rắn ngoại lai (không có phân bố tự nhiên ở Việt Nam). Lai khai nhận được thuê 15 triệu đồng để chở “hàng” từ Hà Tĩnh về Hà Nam. 

Trước đó, ngày 23/11/2024, Tòa án nhân dân tỉnh Cao Bằng cũng đã xử phạt đối tượng Nguyễn Hữu Hạ (sinh năm 1987, trú tại xã Minh hoàng, huyện Phù Cừ, tỉnh Hưng Yên) 8 năm tù về tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật hoang dã” theo quy định tại Khoản 1 Điều 234 BLHS và tội “Vi phạm quy định về bảo vệ động vật nguy cấp, quý, hiếm” theo quy định tại Khoản 3 Điều 244 BLHS.

Đối tượng Nguyễn Hữu Hạ đã bị Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về tham nhũng, kinh tế, buôn lậu, môi trường; Công an tỉnh Cao Bằng phát hiện và bắt giữ Hạ vào giữa tháng 3/2024 khi đang vận chuyển 392 cá thể ĐVHD ngoại lai; chủ yếu là các loài rùa, rắn.

Theo số liệu từ Trung tâm Giáo dục Thiên nhiên (ENV), chỉ riêng năm 2023, tổ chức này đã ghi nhận hơn 316 vụ vi phạm với khoảng 19.320 cá thể ĐVHD ngoại lai bị buôn bán hoặc nuôi nhốt. Đây là hoạt động tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với đa dạng sinh học của Việt Nam; công tác bảo tồn, bảo vệ loài nguy cấp trên toàn cầu; đồng thời mang lại rủi ro lan truyền các dịch bệnh nguy hiểm có nguồn gốc từ ĐVHD.

Việc phát hiện, bắt giữ và xử phạt nghiêm minh các đối tượng vận chuyển, buôn bán trái phép loài ngoại lai như Chảo A Lai và Nguyễn Hữu Hạ có ý nghĩa răn đe lớn; cho thấy pháp luật sẽ không khoan nhượng với các vi phạm về ĐVHD nói chung và vi phạm liên quan đến loài ngoại lai nói riêng.

ENV kỳ vọng các cơ quan chức năng cả nước tiếp tục tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tại khu vực biên giới; kiên quyết xử lý nghiêm các hành vi vi phạm liên quan đến ĐVHD ngoại lai để ngăn chặn tình trạng vận chuyển, buôn bán trái phép loài ngoại lai. Bên cạnh đó, ENV cũng đề nghị các cơ quan quản lý Nhà nước có các giải pháp về chính sách để quản lý hiệu quả hoạt động buôn bán, nuôi nhốt loài ngoại lai nhằm kiểm soát và giảm thiểu mối nguy hại từ sự xâm nhập, phát tán của các loài ngoại lai vào Việt Nam. 

Tùy theo tính chất, mức độ nghiêm trọng, hành vi nuôi nhốt, buôn bán trái phép các loài ĐVHD có thể bị xem xét truy cứu trách nhiệm hình sự. Mức hình phạt tối đa lên đến 15 năm tù đối với cá nhân (theo quy định tại Điều 234, 244 Bộ luật Hình sự 2015; sửa đổi, bổ sung 2017); và/hoặc bị xử phạt vi phạm hành chính với mức hình phạt tối đa lên đến 400 triệu đồng đối với cá nhân (theo quy định tại Điều 21, 23 Nghị định 35/2019/NĐ-CP; sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 07/2022/NĐ-CP).