Giữa mùa hè: Miền Bắc lụt lớn, miền Trung cháy khô

Sự đối lập này đang đẩy sản xuất nông nghiệp và đời sống dân sinh vào tình thế khó khăn chưa từng thấy.

Miền Bắc: Ngập lụt mùa hè

Những ngày cuối tháng 6/2026, các tỉnh miền núi và trung du phía Bắc, đặc biệt là Cao Bằng và Tuyên Quang, đang trải qua những đợt mưa lớn trút nước. Sự nguy hiểm không chỉ nằm ở tổng lượng mưa, mà ở cường độ quá lớn trong thời gian cực ngắn. Tính đến ngày 26/6, thiên tai đã khiến 1 người tử vong do sét đánh tại Tuyên Quang và 1 người bị thương.

Hậu quả ghi nhận tại các địa phương, về nhà có hơn 441 ngôi nhà bị ngập và cô lập, trong đó Cao Bằng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất. Nhiều nơi ghi nhận nhà cửa bị hư hỏng, tốc mái.

Về nông nghiệp, hơn 208 ha lúa và hoa màu bị thiệt hại.

Thiệt hại kinh tế, tại Cao Bằng, tổng thiệt hại ước tính lên tới hơn 5,3 tỷ đồng. Về giao thông: Nhiều tuyến đường huyết mạch như Quốc lộ 34 bị sạt lở, gây ách tắc cục bộ.

Đáng báo động, dự báo từ nay đến ngày 30/6, khu vực này tiếp tục đón những đợt mưa cường độ cao. Nhiều nơi lượng mưa dự kiến vượt ngưỡng 250mm, thậm chí có những khu vực có thể đón hơn 100mm chỉ trong vòng 3 giờ.

Với địa hình đồi núi dốc, đây là kịch bản "tử thần" cho hạ tầng khi đất đá đã ngậm no nước và rất dễ xảy ra sạt lở bất ngờ.

Miền Trung: Cháy khát

Nếu miền Bắc thừa nước, thì miền Trung lại rơi vào nghịch cảnh thiếu nước trầm trọng.

Cái nắng như thiêu như đốt khiến nhiệt độ thường xuyên chạm ngưỡng 38–40°C. Nhiều nơi tại Nghệ An, chính quyền và người dân phai căng mình chống giặc lửa, vì cháy rừng liên tục.

Bên canh đó, nguồn nước tại các hồ chứa đang ở mức báo động, với nhiều nơi chỉ còn dưới 45% dung tích thiết kế.

Áp lực này trở nên hữu hình hơn bao giờ hết: Diện tích canh tác: Tại Đà Nẵng, Quảng Ngãi và Đắk Lắk, tổng diện tích lúa phải dừng sản xuất lên tới khoảng 1.474 ha do thiếu nước tưới.

Tại nhiều địa phương, nạn xâm nhập mặn đang làm đau đầu nông dân. Tình trạng nước mặn lấn sâu vào các cửa sông đe dọa trực tiếp đến sản xuất, nước sạch sinh hoạt của hàng vạn người dân. Việc phải từ bỏ diện tích canh tác không chỉ là mất mát kinh tế trước mắt, mà còn là nỗi lo về an ninh lương thực và sự kiệt quệ của hệ sinh thái nông nghiệp địa phương.

Bài toán khó, còn ở phía trước

Sự cực đoan này không phải là hiện tượng tạm thời mà đang dần trở thành "trạng thái bình thường mới", do sự quay trở lại của El Niño với cường độ mạnh.

Điều này cho thấy, những tháng cuối năm 2026 sẽ tiếp tục là một bài toán khó. Đó là đứt gãy cung ứng nông sản. Việc mất trắng diện tích lúa ở miền Trung kết hợp với hoa màu bị vùi lấp ở miền Bắc, sẽ tạo ra áp lực lớn lên giá cả và nguồn cung thực phẩm toàn quốc.

Dự báo từ tháng 7, số lượng các cơn bão và áp thấp nhiệt đới trên Biển Đông sẽ gia tăng. Dù số lượng có thể không quá nhiều, nhưng quỹ đạo được cảnh báo là cực kỳ phức tạp, tiềm ẩn rủi ro phá hủy hạ tầng nông nghiệp và thủy lợi vốn đã suy yếu sau các đợt hạn, lũ.

Bên cạnh đó, nắng nóng kéo dài ở miền Trung làm giảm năng suất cây trồng và ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng. Trong khi mưa lũ ở miền Bắc gây gián đoạn chuỗi cung ứng và gia tăng nguy cơ dịch bệnh.

Việt Nam đang đứng trước thách thức kép. Để vượt qua giai đoạn này, sự chủ động không chỉ nằm ở việc ứng phó với thiên tai từng đợt, mà còn là sự chuyển dịch mạnh mẽ trong tư duy sản xuất và quy hoạch hạ tầng. Chúng ta đang phải học cách sống chung với những kịch bản khắc nghiệt nhất, nơi mà sự an toàn của con người và ổn định của nền nông nghiệp phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng dự báo chính xác, cùng hành động kịp thời của cả cộng đồng