Giá ngũ cốc tăng, thời tiết cực đoan đe dọa mùa màng
Giá ngô, lúa mì lên đỉnh hơn ba năm, trong khi hạn hán, nắng nóng và mưa lũ gây thiệt hại mùa màng tại nhiều nước. Mỹ, Pháp và EU đồng thời có những động thái mới về chính sách và thương mại nông nghiệp.
Giá ngô, lúa mì lên đỉnh ba năm
Giá ngô và lúa mì kỳ hạn tăng lên mức cao nhất trong hơn ba năm. Hai mặt hàng cùng đi lên nhưng chịu tác động từ những yếu tố khác nhau.
Giá lúa mì Chicago có lúc đạt 790,25 cent/bushel trong phiên 28/8. Đây là mức cao nhất kể từ tháng 2/2023. Giá tăng 12,1% trong tuần và hơn 54% từ đầu năm.
Đà tăng chủ yếu đến từ gián đoạn xuất khẩu tại Biển Đen. Các cuộc tấn công vào cảng và hạ tầng vận tải của Nga, Ukraine làm gia tăng lo ngại nguồn cung. Hai nước chiếm hơn 27% xuất khẩu lúa mì toàn cầu trong niên vụ 2025/26.
Giá ngô cũng lên mức cao nhất kể từ tháng 7/2023. Thị trường lo ngại năng suất tại Mỹ thấp hơn dự báo. Pro Farmer ước tính năng suất ngô đạt 173,2 bushel/acre, thấp hơn mức 180,7 bushel/acre của USDA.
Thặng dư nông sản EU tăng mạnh
Thặng dư thương mại nông sản - thực phẩm của EU đạt 23,9 tỷ euro trong nửa đầu năm 2026. Mức này tăng 1,4 tỷ euro so với cùng kỳ năm trước.
Theo báo cáo công bố ngày 28/8, EU xuất khẩu 117,2 tỷ euro hàng nông sản - thực phẩm. Kim ngạch giảm 2% so với cùng kỳ. Sản phẩm ca cao, thịt heo và dầu ô liu là những nhóm giảm đáng kể.
Xuất khẩu sang Ai Cập tăng 28%, tương đương 278 triệu euro, chủ yếu nhờ lúa mì. Kim ngạch sang Ấn Độ tăng 26%, còn Ukraine tăng 12%. Trong khi đó, xuất khẩu sang UAE giảm 25%, tương đương 395 triệu euro. Gián đoạn vận tải qua eo biển Hormuz là một trong những nguyên nhân chính.
EU nhập khẩu 93,4 tỷ euro hàng nông sản - thực phẩm, giảm 4% so với cùng kỳ. Riêng nhập khẩu ngũ cốc giảm 15%, tương đương 715 triệu euro.
Trái chiều với xu hướng này, nhập khẩu hạt hướng dương tăng gấp đôi. Nguyên nhân là hai vụ mùa liên tiếp kém thuận lợi tại EU.
Thời tiết đe dọa mùa màng Trung Quốc
Nắng nóng và mưa lũ đang đe dọa các vùng trồng ngô, đậu tương và bông chủ lực của Trung Quốc. Thiệt hại có thể thúc đẩy nhu cầu nhập khẩu ngũ cốc thức ăn chăn nuôi.
Từ giữa tháng 7, nhiệt độ tại 50 trạm khí tượng đã chạm hoặc vượt kỷ lục lịch sử. Các điểm này chủ yếu nằm ở Cát Lâm, Liêu Ninh và Tân Cương. Hắc Long Giang cũng hứng nhiều đợt mưa lớn và lũ lụt.
Bộ Nông nghiệp Trung Quốc dự báo diện tích ngô niên vụ 2026/27 đạt 45,13 triệu ha, tăng 0,4%.
Trong 7 tháng, Trung Quốc nhập 1,36 triệu tấn ngô, tăng 61,3%. Nhập khẩu cao lương tăng 86,2%, còn lúa mạch tăng 53,4%.
Trung Quốc chưa mua ngô Mỹ nhưng đã nhập 2,98 triệu tấn cao lương Mỹ. Con số này gần gấp bốn lần cả năm 2025.
Nông dân Nga muốn giảm gieo lúa mì
Xuất khẩu ngũ cốc Nga đình trệ đang tạo dư cung và gây áp lực lên giá trong nước. Nguyên nhân chính là vận chuyển qua Biển Đen và Biển Azov bị gián đoạn.
Hai khu vực này từng xử lý tới 70% lượng ngũ cốc xuất khẩu của Nga. Tổng xuất khẩu hằng năm vào khoảng 60 triệu tấn. Chuyển hàng sang Baltic có thể khiến chi phí tăng thêm 30 - 50 USD mỗi tấn.
Áp lực càng lớn khi Nga đang có vụ mùa thuận lợi. Hơn 100 triệu tấn ngũ cốc đã được thu hoạch. Sản lượng cả năm 2025 đạt 141 triệu tấn.
Hiệp hội People's Farmer đề nghị giảm diện tích gieo vụ đông để hạn chế dư cung. Chính phủ Nga phản đối do lo ngại an ninh lương thực.
Moscow đang cân nhắc bỏ thuế xuất khẩu và mua ngũ cốc dự trữ. Trợ cấp vận tải đường sắt cũng nằm trong các biện pháp được đề xuất.
Hạn hán buộc nông dân Czech giảm đàn
Hạn hán kéo dài đang gây thiếu thức ăn chăn nuôi nghiêm trọng tại Cộng hòa Czech. Nhiều trang trại phải giảm đàn để hạn chế chi phí.
Trang trại Agropodnik Kosetice quản lý 2.600ha và khoảng 2.900 gia súc. Sản lượng cỏ ủ chua năm nay chỉ đạt khoảng một nửa nhu cầu. Trang trại cần khoảng 11.000 tấn mỗi năm nhưng dự kiến vẫn thiếu 1.500 tấn.
Giá cỏ khô cũng tăng mạnh. Theo Hiệp hội Nông nghiệp Czech, giá mỗi kiện đã tăng từ khoảng 500 lên 2.000 crown.
Chi phí thức ăn cao khiến một số trang trại đưa bò thịt đi giết mổ sớm. Agropodnik Kosetice ưu tiên duy trì khoảng 1.000 bò sữa và giảm đàn bò thịt.
Ngành nông nghiệp Czech dự kiến mất khoảng 20 tỷ crown, tương đương 968 triệu USD, doanh thu từ các mặt hàng chủ lực năm nay.
Mỹ muốn giảm độc quyền chế biến thịt
Tổng thống Mỹ Donald Trump đang chuẩn bị biện pháp mới nhằm tăng quyền tự chế biến thực phẩm cho nông dân và chủ trang trại.
Động thái nhắm tới mức độ tập trung cao của ngành chế biến thịt Mỹ. Bốn doanh nghiệp hiện kiểm soát khoảng 85% thị trường. Đó là Cargill, Tyson Foods, JBS USA và National Beef Packing.
Theo luật liên bang, chủ trang trại thường không được bán thịt từ gia súc do họ tự giết mổ và chế biến. Sản phẩm thương mại phải đáp ứng quy định kiểm tra an toàn thực phẩm.
Bộ trưởng Nông nghiệp Brooke Rollins cho biết các biện pháp mới về chế biến thịt bò sẽ sớm được công bố. Chính sách dự kiến hỗ trợ các cơ sở nhỏ và mở rộng khả năng bán hàng liên bang.
Các hiệp hội chăn nuôi ủng hộ giảm quy định không cần thiết. Tuy nhiên, họ cảnh báo không nên hạ tiêu chuẩn kiểm tra an toàn thực phẩm.
Pháp chi hàng trăm triệu euro cứu trợ nông dân
Pháp sẽ dành hàng trăm triệu euro hỗ trợ nông dân chịu thiệt hại do nắng nóng và hạn hán. Chi tiết gói cứu trợ dự kiến được công bố trong tuần tới.
Khoảng 65% lãnh thổ Pháp trải qua mức hạn hán chỉ xuất hiện một lần trong 25 năm. Có 60% nguồn nước ngầm thấp hơn mức bình thường. Nhiệt độ trung bình tháng 7 đạt 24,9°C, cao hơn 3,8°C so với mức mùa vụ.
Cánh đồng lúa mì cạnh khu rừng bị cháy sau các vụ cháy rừng tại Lanton, tỉnh Gironde, Pháp. Ảnh: Wayan Barre/Bloomberg.
Thiệt hại cây trồng tại một số khu vực đã vượt 50%. Có nơi ghi nhận mức giảm 70 - 80%.
Sản lượng ngô hạt dự kiến giảm 34%, còn ngô làm thức ăn chăn nuôi giảm 30%. Một số loại rau như súp lơ, tỏi, hành và đậu có thể mất khoảng 50% sản lượng.
Đồng cỏ cũng chịu ảnh hưởng nặng. Tính đến ngày 20/8, tốc độ sinh trưởng thấp hơn 36% so với trung bình giai đoạn 1989 - 2018.
