Đa cấp biến tướng, tín dụng đen tìm về nông thôn
Lo ngại từ phía những người nông dân khi tình trạng bán hàng đa cấp biến tướng, lừa đảo qua mạng, tín dụng đen có xu hướng tìm về các vùng nông thôn, nơi họ ít có điều kiện tiếp cận thông tin nên rất dễ trở thành nạn nhân.
Những lo ngại này được ông Lưu Văn Dũng, Nông dân Việt Nam xuất sắc của tỉnh Hưng Yên nêu lên tại “Diễn đàn Bộ Công an - Trung ương Hội Nông dân Việt Nam lắng nghe nông dân nói 2026”. Ông Dũng cũng đặt câu hỏi với lãnh đạo Bộ Công an, Bộ có giải pháp nào bảo vệ người dân nông thôn trước làn sóng tội phạm tinh vi này?
Nhận diện các hình thức lừa đảo nhắm vào nông dân
Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Cục phó Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (Cục A05), thừa nhận đây là vấn đề nhức nhối. Tình trạng lừa đảo bán hàng đa cấp, lừa đảo bán hàng qua mạng, tín dụng đen… có diễn biến phức tạp, nhất là các hoạt động này có xu hướng về các vùng nông thôn. Nơi mà bà con ít có điều kiện tiếp cận thông tin phòng ngừa, khiến bà con dễ sập bẫy.
Cụ thể, hình thức lừa đảo chiếm đoạt tài sản trực tuyến vẫn đang phức tạp, gây thiệt hại lớn và khiến người dân bức xúc. Theo thống kê của Bộ Công An, trong năm 2025 cả nước có có 4.200 vụ lừa đảo trực tuyến, gây thiệt hại khoảng 8.000 tỉ đồng. Tính riêng 9 tháng đầu năm 2026, toàn quốc đã xảy ra 1.800 vụ việc lừa đảo trực tuyến.
Hoạt động tín dụng đen, kinh doanh đa cấp trái phép cũng diễn biến phức tạp. Tội phạm thiết lập các trang web, ứng dụng cho vay trực tuyến, hỗ trợ tài chính, lập các đường dây nóng lừa đảo trực tuyến. Khách hàng, người dân chỉ cần tải ứng dụng về điện thoại rồi tiến hành đăng ký vay trực tuyến theo hướng dẫn, hình thức cho vay rất dễ dàng.
Ngoài ra, các đối tượng lừa đảo còn sử dụng mạng xã hội Facebook, Zalo… hay ứng dụng Telegram, lập các hội nhóm hướng dẫn, quảng bá, lôi kéo những người có nhu cầu vay tiền. Hoặc sự dụng thuê bao di động gửi tin nhắn quảng cáo dịch vụ cho vay tiền.
Bộ Công an mong người dân cảnh giác
Đại tá Nguyễn Hồng Quân bày tỏ mong muốn bà con nông dân nhận biết được các loại hình này để tự phòng ngừa. Luật bảo vệ dữ liệu cá nhân đặc biệt quan trọng, trong đó có quy định trách nhiệm của các cơ quan ban ngành bảo vệ dữ liệu người dân. Với Luật An ninh mạng, Bộ Công An cũng đã tham mưu, Thủ tướng Chính phủ ban hành hai công điện, một chỉ thị và nhiều văn bản chỉ đạo các bộ ngành trong công tác phòng chống tội phạm lừa đảo trực tuyến.
Trong lĩnh vực viễn thông, internet, A05 cũng phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành thông tư 08 để hướng dẫn xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất. Theo đó, bắt buộc phải xác thực sinh trắc học, chụp ảnh khuôn mặt với tất cả các thuê bao di động đăng ký mới hoặc đối soát và làm sạch thông tin của 135 triệu thuê bao.
Với những thông tin không được xác thực sẽ không có cơ sở để truy tìm tội phạm khi chủ thuê bao bị lừa đảo. Những người xác thực sẽ dễ dàng truy tìm khi bị lừa đảo.
Ngành công an đã xử lý 17 triệu thuê bao, chặn 6 triệu thuê bao di động, chặn hơn 193.000 thuê bao do nghi ngờ phát tán các cuộc gọi rác, chặn hơn 55 triệu cuộc gọi quốc tế có dấu hiệu lừa đảo. A05 cũng rà soát, phát hiện 1.718 cuộc tấn công lừa đảo trực tuyến.
Trong lĩnh vực ngân hàng, hiện nay người dân khi chuyển tiền cũng sẽ phải thực hiện sinh trắc học. Đây là nỗ lực giữa Bộ Công An và Ngân hàng Nhà nước để có được “màng lọc” quan trọng để giảm tình trạng các đối tượng tội phạm lợi dụng kênh này để lừa đảo.
Bộ Công an cũng đã tăng cường đấu tranh xử lý tội phạm vi phạm pháp luật sử dụng công nghệ cao với hoạt động tín dụng đen, kinh doanh đa cấp trái phép. Bộ đã triển khai nhiều đợt cao điểm tấn công, trấn áp, xử lý các tội phạm liên quan. Bộ cũng tăng cường các chương trình hợp tác quốc tế để ngăn chặn tội phạm sử dụng công nghệ cao. Nhiều vụ việc công an Việt Nam phối hợp với công an các nước, triệt phá các ổ nhóm tội phạm lừa đảo trực tuyến ở nước ngoài.
Bộ cũng đẩy mạnh công tác tuyên truyền, nâng cao cảnh giác của người dân, nhất là tại khu vực nông thôn. Như: biên tập các bộ tài liệu nhận diện, phòng ngừa các thủ đoạn lừa đảo trực tuyến, phối hợp các nhà mạng viễn thông gửi tin nhắn cảnh báo đến người dân, phối hợp với các cơ quan báo chí, truyền hình… tuyên truyền cho người dân.
Với những nỗ lực trên của ngành công an, tội phạm lừa đảo chiếm đoạt tài sản trên không gian mạng đã giảm 30% so với năm 2024. “Nếu người dân nâng cao nhận thức, hoạt động này sẽ còn giảm mạnh hơn”, Đại tá Nguyễn Hồng Quân bày tỏ và mong muốn sẽ phối hợp với Hội Nông dân để tập huấn, tuyên truyền tới người dân khu vực nông thôn.
