'Bom hàng' khi đã xuất hóa đơn, người bán rối bời

Khách “bom hàng”, doanh nghiệp gặp khó về hóa đơn

Khách đặt hàng, doanh nghiệp đóng gói và chuyển cho đơn vị vận chuyển, nhưng đến nơi người mua lại từ chối nhận. Tình trạng “bom hàng” không chỉ khiến người bán phát sinh chi phí vận chuyển, xử lý hàng hoàn mà còn gây lúng túng trong việc lập hóa đơn điện tử.

Vấn đề này được bà Đỗ Lưu Thùy Trang, đại diện Công ty CP Mix Match, nêu tại Hội nghị Đối thoại Doanh nghiệp - Chính quyền TP.HCM, chuyên đề thương mại điện tử, diễn ra ngày 13/11.

Theo bà Trang, khó khăn hiện nay nằm ở cách hiểu và áp dụng quy định về thời điểm xuất hóa đơn đối với hàng bán trực tuyến. Doanh nghiệp phản ánh có trường hợp cán bộ thuế yêu cầu xuất hóa đơn trong ngày giao hàng, trong khi việc chuyển hàng cho đơn vị vận chuyển chưa đồng nghĩa với giao hàng thành công cho người mua.

Nếu hóa đơn đã được lập khi hàng đang vận chuyển nhưng sau đó khách từ chối nhận, doanh nghiệp lại phải thực hiện các thủ tục xử lý hóa đơn. Với những đơn vị có số lượng giao dịch lớn, việc này làm tăng khối lượng công việc và chi phí quản lý.

Đại diện Mix Match kiến nghị cơ quan thuế có hướng dẫn thống nhất về thời điểm lập hóa đơn, tránh tình trạng doanh nghiệp phải giải trình vì chưa xuất hóa đơn trong ngày giao hàng dù khách chưa nhận hàng.

Không riêng Mix Match, Công ty Nhật Tân cũng phản ánh áp lực về chi phí lập hóa đơn đối với hoạt động bán lẻ và kinh doanh trực tuyến.

Theo đại diện Công ty Nhật Tân, doanh nghiệp có thể phát sinh hàng nghìn hóa đơn, trong khi chi phí mỗi hóa đơn hơn 1.000 đồng, chưa kể thời gian và nhân lực thực hiện. Khi số lượng giao dịch tăng, chi phí xử lý hóa đơn cũng tăng theo.

Từ thực tế này, Công ty Nhật Tân kiến nghị cơ quan quản lý xem xét cho phép tổng hợp các giao dịch bán lẻ trong ngày để lập một hóa đơn kèm bảng kê, thay vì phải xuất hóa đơn riêng cho từng khách hàng.

Ngoài chi phí, doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong việc thu thập thông tin người mua. Đại diện Nhật Tân cho biết nhiều khách hàng không muốn cung cấp mã số thuế hoặc thông tin cá nhân vì lo ngại lộ dữ liệu. Ngay cả một số hộ kinh doanh, đại lý nhỏ có mã số thuế cũng không muốn cung cấp khi mua hàng.

Những vướng mắc này khiến doanh nghiệp vừa phải bảo đảm hoạt động bán hàng, vừa phải dành thêm nguồn lực để thực hiện các quy định về hóa đơn, chứng từ.

4 lưu ý quan trọng về hóa đơn điện tử doanh nghiệp bán lẻ cần biết

Trả lời vướng mắc của Mix Match, đại diện Phòng Nghiệp vụ - Dự toán - Pháp chế, Thuế TP.HCM, cho biết thời điểm lập hóa đơn đối với hoạt động bán hàng hóa được xác định theo thời điểm chuyển giao quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng hàng hóa cho người mua, không phân biệt đã thu được tiền hay chưa.

Theo đó, trường hợp khách đặt hàng nhưng từ chối nhận, hàng hóa chưa được chuyển giao thành công và doanh nghiệp chưa lập hóa đơn thì chưa phải xuất hóa đơn. Nếu đã lập hóa đơn nhưng sau đó hàng bị trả lại, việc xử lý thực hiện theo khoản 5 Điều 10 Thông tư 91/2026/TT-BTC.

Đối với kiến nghị của Công ty Nhật Tân về việc gộp nhiều giao dịch bán lẻ vào một hóa đơn tổng cuối ngày, đại diện Thuế TP.HCM cho biết Nghị định 254/2026/NĐ-CP hiện không cho phép thực hiện theo cách doanh nghiệp đề xuất. Tuy nhiên, khoản 4 Điều 9 của nghị định có quy định một số trường hợp đặc thù được lập hóa đơn tại thời điểm đối soát. Doanh nghiệp cần đối chiếu với hoạt động kinh doanh thực tế để xác định có thuộc trường hợp được áp dụng hay không.

Liên quan đến việc người mua không cung cấp mã số thuế hoặc thông tin cá nhân, đại diện Thuế TP.HCM hướng dẫn rằng theo phụ lục Nghị định 254, đối với những trường hợp đáp ứng điều kiện quy định, doanh nghiệp có thể ghi “bán cho người tiêu dùng” mà không cần ghi thông tin người mua.

Riêng trường hợp doanh nghiệp mua hàng từ hộ kinh doanh dưới ngưỡng chịu thuế, đại diện Thuế TP.HCM giải thích, nếu người bán thuộc diện được phép không sử dụng hóa đơn điện tử doanh nghiệp mua hàng có thể sử dụng bảng kê theo quy định để xác định chi phí được trừ. Tuy nhiên, bảng kê này không được sử dụng để khấu trừ thuế giá trị gia tăng.