'Biến động lạ' trên bản đồ xuất khẩu chè Việt Nam đầu năm 2026
Xuất khẩu chè Việt Nam đầu năm 2026 tăng trưởng hai con số so với cùng kỳ, đồng thời chứng kiến sự đảo chiều mạnh về thị phần khi khách truyền thống Pakistan giảm mua kỷ lục, còn Philippines tăng đột biến gấp 5 lần.
Số liệu mới nhất từ Cục Hải quan Việt Nam cho thấy bức tranh xuất khẩu chè tháng đầu năm 2026 có nhiều diễn biến trái chiều. Tổng lượng chè xuất khẩu đạt 12.390 tấn, thu về 20,88 triệu USD. So với tháng 12/2025, con số này giảm hơn 10% về lượng.
Tuy nhiên, nếu so với cùng kỳ năm trước, ngành chè ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng 28% về lượng và 27% về trị giá. Đà tăng này một phần do tháng 1 năm ngoái trùng với kỳ nghỉ Tết Nguyên đán khiến hoạt động giao thương bị gián đoạn.
Dù sản lượng tăng, giá xuất khẩu bình quân lại có xu hướng đi xuống, đạt mức 1.686 USD một tấn, giảm nhẹ so với cả tháng trước và cùng kỳ năm ngoái.
Đổi ngôi thị trường tiêu thụ
Điểm đáng chú ý nhất trong báo cáo tháng 1 là sự dịch chuyển dòng chảy hàng hóa "lạ" chưa từng thấy. Philippines bất ngờ nổi lên như một hiện tượng với mức tăng trưởng ba con số.
Cụ thể, xuất khẩu sang thị trường này tăng tới 544,7% về lượng và 312,2% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025. Các thị trường khác như Nga, Ấn Độ và Ba Lan cũng ghi nhận sức mua tăng mạnh.
Ở chiều ngược lại, Pakistan - vốn là "khách ruột" của chè Việt Nam nhiều năm qua - lại sụt giảm nghiêm trọng. Trong tháng 1, thị trường này chỉ nhập 930 tấn với trị giá 1,55 triệu USD, giảm sâu trên 70% cả về lượng lẫn giá trị so với cùng kỳ.
Hệ quả là thị phần của Pakistan trong tổng kim ngạch xuất khẩu chè Việt Nam đã thu hẹp đáng kể, từ mức áp đảo 35,2% xuống còn vỏn vẹn 7,5%.
Sự xáo trộn cũng diễn ra trong nhóm ba thị trường dẫn đầu. Trung Quốc vươn lên vị trí số một về lượng với 1.140 tấn (chiếm 9,2% thị phần), theo sau là Đài Loan với 1.130 tấn.
Tuy nhiên, trong khi dòng hàng sang Trung Quốc khả quan thì xuất khẩu sang Đài Loan lại có xu hướng giảm.
Giới chuyên môn nhận định cơ cấu thị trường năm 2026 sẽ tiếp tục biến động và phân hóa dựa trên yếu tố chất lượng.
Đặc biệt, việc Trung Quốc và Đài Loan gia tăng thị phần cho thấy xu hướng dịch chuyển sang các thị trường đòi hỏi cao về truy xuất nguồn gốc và câu chuyện sản phẩm.
Cục diện nguồn cung thế giới
Bối cảnh quốc tế cũng đang tác động đến bức tranh xuất khẩu chè Việt Nam khi hai đối thủ lớn là Ấn Độ và Sri Lanka đối mặt với những kịch bản trái ngược.
Tại Ấn Độ, dù năm 2025 thắng lớn với kỷ lục xuất khẩu hơn 280.000 tấn nhờ lực cầu từ Iran và Iraq, triển vọng năm 2026 lại kém khả quan.
Hạn hán kéo dài tại vùng nguyên liệu trọng điểm Assam - nơi đóng góp gần một nửa sản lượng chè cả nước - đang đe dọa vụ thu hoạch dự kiến bắt đầu vào tháng 3. Tình trạng thiếu mưa suốt 4 tháng qua làm dấy lên lo ngại về sự đứt gãy nguồn cung từ quốc gia này.
Ngược lại, ngành chè Sri Lanka đang hồi phục tích cực nhờ chính sách trợ cấp phân bón. Sau khi vượt mốc 264.000 tấn vào năm ngoái, quốc gia này đặt mục tiêu tham vọng đạt 300.000 tấn trong năm 2026.
Dự báo sản lượng của Sri Lanka sẽ tăng trưởng 10-13% nếu điều kiện thời tiết tiếp tục thuận lợi.
