Xuất khẩu Việt trước chiến sự Trung Đông: Doanh nghiệp nín thở đo rủi ro

Hải trình vạn dặm và nỗi lo container rỗng

Sau các cuộc tập kích quân sự liên tiếp tại Iran, tuyến hàng hải huyết mạch qua eo biển Hormuz và Biển Đỏ gần như rơi vào tình trạng tê liệt. Để đảm bảo an toàn, các hãng tàu buộc phải chọn phương án thay thế: vòng qua mũi Hảo Vọng (Nam Phi).

Việc thay đổi hải trình khiến thời gian vận chuyển kéo dài thêm từ 10 đến 15 ngày. Theo giới phân tích, dù chi phí logistics sang Trung Đông hiện chiếm khoảng 10-20% giá thành, nhưng nếu cước tàu biển tăng thêm 20-30% như dự báo, biên lợi nhuận của doanh nghiệp sẽ bị bào mỏng đáng kể.

Nguy hiểm hơn, việc tàu đi đường vòng gây ra hiệu ứng "domino": container rỗng quay vòng chậm, trực tiếp đe dọa kế hoạch nhập khẩu nguyên liệu thô từ Tây Phi của ngành điều và các ngành sản xuất khác.

Nông sản tươi: Cuộc đua với thời gian

Trong khi hàng khô có thể chờ, thì các doanh nghiệp xuất khẩu trái cây như Vina T&T đang đứng ngồi không yên. Với những mặt hàng nhạy cảm như nhãn (bảo quản 45 ngày) hay thanh long (35 ngày), việc lênh đênh thêm nửa tháng trên biển đồng nghĩa với nguy cơ hàng biến chất, bị đối tác từ chối nhận hoặc phải bán đổ bán tháo.

Lãnh đạo Vina T&T Group cho biết, doanh nghiệp đã phải tạm ngưng các đơn hàng chưa khởi hành để rà soát lại cơ cấu sản phẩm, ưu tiên những loại quả có sức chống chịu tốt hơn như dừa hoặc bưởi.

Những "khoảng lặng" đáng lo ngại: Tài chính và Bảo hiểm

Bên cạnh logistics, một rủi ro âm thầm nhưng khốc liệt hơn đang hiện hữu: Giao dịch tài chính và Phí bảo hiểm.

Nghẽn dòng tiền: Khi chiến sự lan rộng, các ngân hàng tại khu vực xung đột có thể gặp khó khăn trong việc vận hành hệ thống thanh toán quốc tế. Việc xác nhận thư tín dụng (L/C) hoặc chuyển tiền thanh toán từ các đối tác tại Israel, Jordan hay UAE đang trở nên rủi ro hơn bao giờ hết.

Phí bảo hiểm "nhảy múa": Các chuyên gia hàng hải cảnh báo về khoản Phụ phí rủi ro chiến tranh. Khoản phí này có thể tăng vọt theo từng giờ, khiến giá vốn hàng hóa bị đẩy lên cao ngoài dự tính ban đầu của hợp đồng FOB hay CIF.

Sức mua tê liệt: Tại các "thủ phủ" như Dubai, tình trạng thắt chặt chi tiêu và tâm lý lo ngại an ninh đang khiến nhu cầu tiêu dùng hàng xa xỉ và nông sản cao cấp từ Việt Nam sụt giảm mạnh.

Kịch bản ứng phó: Đa dạng hóa hay là chết?

Trước tình thế "ngàn cân treo sợi tóc", Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) đã phát đi thông báo khẩn, khuyến nghị doanh nghiệp không nên "bỏ trứng vào một giỏ".

Chuyển hướng vận tải: Đối với các mặt hàng giá trị cao, doanh nghiệp cần cân nhắc phương án vận tải đa phương thức (đường biển kết hợp đường hàng không) hoặc đường sắt liên vận quốc tế để né vùng chiến sự, dù chi phí có thể cao hơn.

Rà soát pháp lý: Các điều khoản "Bất khả kháng" trong hợp đồng cần được rà soát kỹ lưỡng để tránh các tranh chấp pháp lý khi hàng hóa chậm trễ hoặc hư hỏng do chiến tranh.

Thanh toán an toàn: Ưu tiên các phương thức thanh toán trả trước hoặc có bảo lãnh từ các ngân hàng trung gian tại các quốc gia trung lập.

Trung Đông là thị trường tiềm năng với kim ngạch hàng tỷ USD, nhưng trong bối cảnh "hỏa tiễn thay lời nói", sự linh hoạt và khả năng dự báo sẽ là yếu tố sống còn giúp doanh nghiệp Việt vượt qua cơn bão lửa này.