Xuất khẩu nông sản sang Trung Quốc: 'Luật chơi' mới từ Nghị định 280

Hai mốc thời gian quan trọng

Doanh nghiệp cần phân biệt rõ lộ trình thực hiện để có kế hoạch chuẩn bị kịp thời.

Từ ngày 01/06/2025: Nghị định 280 chính thức có hiệu lực, thay thế Nghị định 248. Đây là khung pháp lý mới thay đổi tư duy quản lý từ hành chính sang đánh giá rủi ro.

Từ ngày 15/12/2025: Quy định về Thư xác nhận đối với 2.589 sản phẩm thuộc 20 nhóm ngành hàng bắt đầu áp dụng bắt buộc.

Thư xác nhận: Điều kiện đủ để duy trì mã số

Khác với chứng thư kiểm dịch cấp theo từng lô hàng, Thư xác nhận của cơ quan thẩm quyền Việt Nam là căn cứ để GACC phê duyệt và duy trì mã số xuất khẩu cho doanh nghiệp.

Danh mục "siết" quản lý bao gồm hầu hết các mặt hàng thế mạnh của Việt Nam: Thủy sản, rau quả tươi (sầu riêng, chuối, mít...), ngũ cốc, gia vị, cà phê, dược liệu và thức ăn chăn nuôi.

Đặc biệt, với các mặt hàng đã có Nghị định thư như sầu riêng, áp lực hồ sơ sẽ tăng lên khi phải đáp ứng song song cả yêu cầu kiểm dịch lẫn Thư xác nhận tại khâu thông quan.

3 thay đổi mang tính "cởi trói"

Dù quy định chi tiết hơn, nhưng Nghị định 280 cũng mang lại nhiều điểm tích cực nhờ tư duy quản lý linh hoạt.

Cải cách gia hạn: Các doanh nghiệp chấp hành tốt sẽ được tự động gia hạn mã số thêm 5 năm, loại bỏ thủ tục nộp hồ sơ trước 3-6 tháng như trước đây.

Bỏ thẩm định tương đương: GACC không còn yêu cầu thẩm định hệ thống quản lý an toàn thực phẩm của quốc gia xuất khẩu, giúp giảm bớt rào cản hành chính cấp chính phủ.

Mã số vùng trồng không đổi: Quy định này chỉ tác động đến cơ sở sản xuất, chế biến và bảo quản; không làm thay đổi các mã số vùng trồng đã cấp.

Cẩn trọng khâu khai báo

Một mắt xích quan trọng doanh nghiệp thường bỏ qua là sự phối hợp với đối tác nhập khẩu. Khi khai báo hải quan tại Trung Quốc, phía nhập khẩu bắt buộc phải điền chính xác mã số đăng ký của doanh nghiệp Việt Nam vào mục giấy chứng nhận (mã 302).

Nếu một tờ khai có nhiều mặt hàng, phải khai tương ứng từng mã số cho từng doanh nghiệp. Chỉ cần một sai sót nhỏ trong việc đối chiếu mã số giữa hai bên, hàng hóa sẽ bị từ chối thông quan ngay lập tức.

Chờ đón Sổ tay hướng dẫn và lộ trình chuẩn bị

Theo Văn phòng SPS Việt Nam, một cuốn Sổ tay hướng dẫn thực hiện Nghị định 280 đang được khẩn trương biên soạn để cụ thể hóa các bước đi cho doanh nghiệp.

Các chuyên gia đưa ra khuyến khi, là doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị vừa và nhỏ kinh doanh gia vị, thảo dược, cần chủ động tra cứu tình trạng đăng ký của mình tại website: dzs.customs.gov.cn. Đồng thời, chủ hàng xuất khẩu hãy kết nối ngay với các cơ quan thẩm quyền (Cục Bảo vệ thực vật, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường...) để hoàn thiện hồ sơ cấp Thư xác nhận trước "giờ G".