Xuất khẩu gạo Việt Nam gặp khó trước quy định mới của Senegal

Senegal cắt giảm hạn ngạch

Theo thông tin từ Thương vụ Việt Nam tại Algeria kiêm nhiệm Senegal, Chính phủ Senegal đã ấn định tổng hạn ngạch nhập khẩu gạo năm 2026 tối đa 600.000 tấn, thấp hơn đáng kể so với mức nhập khẩu phổ biến từ 900.000 đến 1,3 triệu tấn mỗi năm trước đây.

Đây là bước điều chỉnh đáng chú ý của quốc gia Tây Phi vốn phụ thuộc lớn vào nguồn gạo nhập khẩu để đáp ứng nhu cầu tiêu dùng trong nước.

Không chỉ giới hạn khối lượng, Senegal còn triển khai các biện pháp quản lý nhập khẩu nhằm ưu tiên tiêu thụ gạo sản xuất trong nước.

Trong tháng 7 và tháng 8/2026, Bộ Công Thương Senegal đã đình chỉ cấp tờ khai nhập khẩu thực phẩm (DIPA) đối với mặt hàng gạo. Mục tiêu là giải phóng khoảng 37.000 - 40.000 tấn gạo nội địa tồn đọng tại các nhà máy xay xát.

Đáng chú ý, để được cấp phép nhập khẩu mới, doanh nghiệp thương mại phải chứng minh đã thu mua một lượng gạo sản xuất trong nước theo quy định.

Chính sách này cũng được thể hiện trong các quyết định của Chính phủ Senegal tại cuộc họp liên bộ ngày 22/10 về kế hoạch tiêu thụ nông sản niên vụ 2026 - 2027. Theo đó, các cơ quan chức năng được giao xây dựng cơ chế điều tiết nhằm thúc đẩy tiêu thụ gạo nội địa, gắn hoạt động nhập khẩu với lượng gạo sản xuất trong nước mà doanh nghiệp đã thu mua.

Chính phủ Senegal đồng thời yêu cầu thanh toán khoản hỗ trợ 50 franc CFA/kg cho các đơn vị chế biến đối với lượng gạo đã được thu mua, tăng cường quản lý tồn kho và xây dựng các biện pháp nâng sức cạnh tranh của gạo nội địa trước hàng nhập khẩu.

Trước đó, từ tháng 1/2026, Senegal đã giảm giá bán gạo tấm nhập khẩu từ 350 xuống 300 franc CFA/kg, tương đương mức giảm khoảng 14%, nhằm hỗ trợ sức mua của người dân.

Việc vừa điều chỉnh giá bán gạo nhập khẩu để ổn định đời sống, vừa hạn chế nhập khẩu nhằm hỗ trợ sản xuất trong nước cho thấy Senegal đang phải cân bằng giữa mục tiêu bảo đảm nguồn cung lương thực và bảo vệ người trồng lúa.

Xuất khẩu gạo Việt Nam trước thay đổi chính sách mới

Việc Senegal siết nhập khẩu diễn ra sau một năm xuất khẩu gạo Việt Nam sang thị trường này tăng trưởng đột biến.

Theo số liệu của Cục Hải quan được Thương vụ Việt Nam tại Algeria kiêm nhiệm Senegal công bố, năm 2025, Việt Nam xuất khẩu sang Senegal 168.020 tấn gạo, trị giá 52,57 triệu USD, tăng gần 30 lần so với năm 2024.

Mức tăng này đưa Senegal trở thành một thị trường đáng chú ý trong hoạt động mở rộng xuất khẩu gạo Việt Nam tại châu Phi.

Gạo tấm là mặt hàng có nhu cầu lớn tại Senegal, phù hợp với tập quán tiêu dùng và khả năng chi trả của người dân. Thương vụ Việt Nam tại Algeria kiêm nhiệm Senegal cho biết gạo thơm Việt Namloại 100% tấm đã được bày bán tại các siêu thị Senegal dưới dạng bao 5 kg và 25 kg.

Đáng chú ý, tháng 7/2025, Bộ Công Thương hai nước đã ký bản ghi nhớ về thương mại gạo. Theo đó, Việt Nam thúc đẩy xuất khẩu khoảng 100.000 tấn gạo mỗi năm sang Senegal, góp phần bảo đảm an ninh lương thực và mở rộng thị trường cho gạo Việt Nam.

Tuy nhiên, những thay đổi trong chính sách nhập khẩu năm 2026 đang đặt ra yêu cầu mới đối với doanh nghiệp xuất khẩu.

Trước hết, việc giới hạn tổng lượng nhập khẩu ở mức 600.000 tấn có thể khiến cạnh tranh giữa các quốc gia cung cấp gạo trở nên gay gắt hơn. Các doanh nghiệp Việt Nam không chỉ phải cạnh tranh về giá và chất lượng mà còn phụ thuộc vào khả năng được cấp phép nhập khẩu của đối tác tại Senegal.

Bên cạnh đó, cơ chế yêu cầu doanh nghiệp nhập khẩu phải mua gạo nội địa trước khi được cấp phép mới có thể tác động đến tiến độ ký kết và thực hiện hợp đồng thương mại.

Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp Hoa Kỳ (USDA), Ấn Độ, Brazil, Thái Lan và Pakistan là những nguồn cung gạo lớn của Senegal. Trong đó, Ấn Độ chiếm khoảng 42% lượng nhập khẩu trong năm thương mại 2024 - 2025, tiếp đến là Brazil với 19%, Thái Lan 18% và Pakistan 13%.

Điều này cho thấy gạo Việt Nam đang phải cạnh tranh với nhiều nhà xuất khẩu lớn tại thị trường Tây Phi, trong khi tổng lượng nhập khẩu được phép có xu hướng bị kiểm soát chặt hơn.